Gökyüzünü En İnce Detayına Kadar Haritalandırmak
İki yeni ve güçlü teleskop — Görünür ve Kırmızı-ötesi Gökbilim Tarama Teleskobu (VISTA) ve VLT Tarama Teleskobu (VST) — ESO’nun Şili’nin kuzeyinde bulunan Paranal gözlemevinde çalışmalara başlamışlardır. Bu teleskoplar tarama amaçlı dünyadaki en güçlü teleskoplardır ve Paranal Gözlemevi’nin bilimsel keşif potensiyelini oldukça arttıracaklardır.
En ilgi çekici astronomik cisimlerin -yere yakın küçük, fakat potensiyel olarak tehlikeli astroidlerden, pekçok uzak kuasara kadar- pek çoğu nadirdir. Onları bulmak samanlıkta iğne aramak gibi bir şeydir. ESO’nun Çok Büyük Teleskobu (VLT) ve NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu gibi en büyük teleskoplar, herhangi bir zamanda gökyüzünün sadece 1 dakikalık bölümünü inceleyebilirler, fakat VISTA ve VST daha derin ve daha geniş alanların hızlı bir biçimde fotoğrafını çekmek için tasarlanmıştır. İki teleskop toplamda beş yıla kadar dikkatli bir şekilde tasarlanmış dokuz tarama gerçekleştirecek ve nesnelerin hem görüntülerinin hem de kataloglarının gökbilimciler tarafından onyıllarca kullanılacak arşivini oluşturacaklar. Tarama Teleskopları Avrupa Aşırı Büyük Teleskobu (E-ELT) ve James Webb Uzay Teleskobu (JWST) gibi gelecek imkanlar için yol hazırlamada hayati bir role sahip olacaklardır.
Tarama Teleskobu ile keşfedilen ilginç nesneler hem VLT’ye komşuluk yapan yerdeki, hem de uzaydaki teleskoplar tarafından detaylı olarak incelenecek hedefleri oluşturacaklardır. Her iki Tarama Teleskobu kubbe içinde, VLT’ye yakın yerde muhafaza edilecekler ve aynı yüksek güvenli işlev modeli ile birlikte olağanüstü gözlem koşullarını paylaşacaklar.
VISTA büyüklüğü 4.1 metre olan bir ana aynaya sahiptir ve kırmızı-ötesine yakın dalga boylarında gökyüzünü gözlemeye adanmış dünyadaki en büyük tarama teleskobudur. Birleşik Krallık tarafından tasarlanmış ve geliştirilmiştir ve üyeliği UK Bilim ve Teknoloji Tesisi Konseyi (STFC) tarafından ödenerek Birleşik Krallığın ulaşım anlaşmasının bir parçası olarak ESO’ya bir ayni katılımı olmuştur. Ana ayna kendi ölçülerinde bugüne kadar yapılmış en çok eğriltilmiş aynadır ve yapımı olağanüstü bir başarıdır. VISTA’nın merkezinde toplamda 67 mega-piksellik, birleştirilmiş, kırmızı-ötesi ışığa duyarlı 16 özel algılayıcı içeren 3-tonluk bir kamera vardır.
İnsan gözüne görünür olanlardan daha uzun dalga boylarında gözlem yapma VISTA’ya görünür ışıkta görmenin imkansız olduğu cisimleri inceleme imkanı verecek, çünkü bu cisimler soğuk, toz bulutlarından dolayı örtülü ya da ışıkları erken Evrenden ışığın uzun seyahati sırasında uzayın genişlemesiyle daha kırmızıya kaymıştır.
VISTA tüm güney gökküresi boyunca çok başarılı İki Mikron Tüm Gökyüzü Gözlemi gibi gökyüzü taramaları ile elde edilen gökcisimlerini 40 defadan daha fazla bir hassasiyette tesbit edip bunları sınıflandırabilmektedir. VISTA gözlemleri 2010’un başlarında başlamıştır.
VST dolunayın kapladığı alandan dört kat daha fazla görüş alanına sahip 268 milyon-piksellik bir CCD kamera olan OmegaCAM ile donatılmış 2.6 metrelik son teknoloji ürünü bir teleskoptur. VISTA’yı tamamlayan bu kamera gökyüzünü görünür ışıkta gözlemektedir. VST ESO ile Napoli’deki Italya Ulusal Astrofizik Enstitüsü’nün (INAF) bir araştırma merkezi olan Capodimonte Astronomik Gözlemevi (OAC) arasındaki ortak bir girişimdir. VST 2011’de Paranal’da işlevsel hale gelmiştir.
Taramaların bilimsel hedefleri karanlık enerjinin doğasından, tehlike arz eden yakın yeryüzü asteroidlerine kadar değişen, bugün astrofizikteki en heyecan verici problemleri içermektedir. Avrupa boyunca büyük gökbilimci takımları bu gözlemler sayesinde birbirleriyle bağlantı kuracaktır. Bazı gözlemler güney gökyüzünü kapsarken diğerleri daha küçük alanlara odaklanacaktır.
Hem VISTA hem de VST çok büyük miktarlarda veri üretecek — VISTA tarafından çekilen tek bir resim 67 milyon piksele sahip olacak ve VST üzerindeki OmegaCam’den gelen görüntüler 268 milyon piksele sahip olacak. Gözlem Teleskopları VLT üzerinde bir araya getirilmiş olan aletlerin hepsinden her gece daha fazla veri üretecek. VST ile birlikte VISTA her yıl 100 Terabayttan daha fazla veri üretecekler.
Kaynak:ESO/Teleskoplar ve Aletler
Son düzenleyen nötrino; 3 Nisan 2016 23:02
