ESO - Avrupa Güney Gözlemevi (European Southern Observatory)

ESO ve Şili E-ELT Anlaşmasını İmzaladı

Land Around E-ELT and VLT

Şili’nin Santiyago kentinde düzenlenen bir törenle Şili Dışişleri Bakanı Alfredo Moreno ve ESO Genel Müdürü Time de Zeeuw, Avrupa Aşırı Büyük Teleskobu hakkındaki bir anlaşmaya imza attılar. ESO ile Şili Hükümeti arasındaki bu anlaşma yerleşkenin teleskop için bağışlanmasının yanısıra etrafındaki bölgenin uzun süre ayrıcalıklı kalmasını ve E-ELT kurulum çalışmalarına Şili hükümetinin vereceği desteği de içeriyor.

40-metre sınıfındaki birincil aynasıyla Avrupa Aşırı Büyük Teleskobuna (E-ELT) dünyanın gökyüzünü izleyen en büyük gözü ünvanı verilmiştir. Mart 2010’da Şili’nin Antofagasta bölgesindeki Cerro Armazones dağı ESO tarafından E-ELT’nin gelecekteki yerleşkesi olarak seçilmiştir. Yeni teleskop, halen bünyesinde Çok Büyük Teleskop (VLT), VLT Girişimölçeri ve Tarama Teleskopları’nı barındıran Paranal Gözlemevi’ne ilave edilecektir. Cerro Paranal, Cerro Armazones’e sadece 20 km uzaklıkta olup altyapının çoğu bu iki yerleşke arasında paylaşılacaktır.

Bu anlaşma ESO ve Şili arasında ilk kez 1963’te imzalanan anlaşmayla başlayan bilimsel ve teknolojik işbirliğine yapılan kayda değer başka bir desteği de temsil etmektedir. ESO ve Şili bilim adamlarının, mühendislerin ve teknisyenlerin dünyanın gökbilime liderlik ettiği yerlerinden biri olan Şili’de gökbilim farkındalığının ve yeterliliğinin daha da ileriye götürülmesi amacıyla eğitilmesinin yanısıra gökbilim içerikli ortak alet geliştirme ve teknoloji projelerinde de işbilirliği yapmaktadır.

“Bu anlaşma E-ELT’yi VLT sisteminin bir parçası olarak inşa etmeyi mümkün hale getirdi. Bu ayrıca Şili toplumuyla ilişkimizi ve işbirliğimizi büyük ölçüde arttıracak ve büyük keşifler gerçekleştirme ve teknolojik ilerleme fırsatları verecektir,” (ESO Genel Müdürü Time de Zeeuw)

Anlaşma Cerro Armazones’teki 189 km2 lik alanın E-ELT’nin kurulumu için hibe edilmesinin yanı sıra, çevredeki 362 km2 ilave bölgenin de 50 yıl boyunca E-ELT’yi ışık kirliliği ve maden çalışmalarından koruması için ayrıcalıklı konumda tutulmasını içeriyor. Cerro Paranal çevresinde şu anki 719 km2’lik alanla birlikte toplamda Paranal-Armazones kompleksi etrafındaki korunmuş alan böylece 1270 km2’ye ulaşmış oluyor.

Şili Dışişleri Bakanı Alfredo Moreno şunları aktarıyor: “Şili yeryüzündeki en temiz gökyüzüne sahiptir ve gökbilim gözlemler için en önemli merkezlere ev sahipliği yapmaktadır. Bu bizim varlığımızın ve ayrıca insanlığa katkımızın bir parçasıdır. ESO ve E-ELT projesinin ülkemizdeki varlığı Şili’nin teknolojiyi ve bilimi teşvik etmesindeki isteğini göstermesi bakımından önemlidir.”

Şili hükümeti ayrıca gözlemevlerini Antofagasta’ya bağlayacak yol sisteminin korunması, Paranal Gözlemevi’nin ulusal güç şebekesine bağlanmasındaki desteği ve olası yenilenebilir enerji temini çözümlerinin araştırılmasındaki yardımları gibi altyapı desteklerinin sağlanmasındaki sorumluluğunu da ifade etmiştir.

Karşılığında, ESO Şili’li gökbilimciler tarafından E-ELT’ye yapılacak başvurulardaki anlaşılan % 10’luk gözlem zamanını genişletmiştir. Bu önerilerin en az % 75’i ESO üyesi ülkelerdeki gökbilimcilerle ortak çalışan Şili’li gökbilimcilere paylaştırılacaktır. Bu durum bu boyuttaki bir mega-bilim projesi için temel kapsamlardan biri olan uluslararası işbirliklerinin geliştirilmesine yardımcı olacaktır.

E-ELT, ESO’nun şimdiye kadar ki en iddialı projesidir. Önümüzdeki on yılın başlarında planlanan çalışmalarına başlamasıyla, E-ELT zamanımızın en büyük bilimsel zorluklarını ele alacak ve dikkate değer ilkleri hedefleyerek, belki de yaşamı barındıran yıldızların etrafındaki “yaşanabilir bölgelerde” Dünya-benzeri gezegenlerin izini sürecek.

Kaynak:ESO Basın Açıklaması/Kurumsal Bülten(13 Ekim 2011)

MsXLabs Üye Girişi