TANZANYA (Fr.: Tanzanie, İng.: Tanzania)
Doğu Afrika'da devlet.
Eski Tanganyika arazisiyle Hint Okyanusu'nun Afrika kıyıları yakınındaki eski Zengibar Sultanlığı'nın birleşmesiyle kurulmuştur. Nüfusu 26.542.000 (1993).
İki kısımdan oluşur:
1) Kıtada, nüfus ve arazi bakımından ülkenin büyük bölümünü oluşturan Tanganyika (yüzölçümü 942.626 km2;
2) Zengibar Pemba adaları (yüzölçümü 2.641 km2).
Kıtada, Tanzanya'yı çevreleyen ülkeler Ruanda, Burundi, Zaire, Kenya, Uganda, Zambiya, Malavi ve Mozambik'tir. Başkenti Dodoma, başlıca kentleri, Zengibar, Tanga, Mwanza, Aruşa, Moşi'dir. İngilizce ve yerli dilleri konuşulur, nüfusun % 95'i Bantu zencileri, 1/3'ü Müslümandır.
Ekvatorun hemen güneyinde yer alan ülkede iklim koşulları yüksekliğe bağlıdır. Kıyılar sıcak ve çok yağışlı, ortadaki platolar sıcak ve nispeten kuraktır. Daha yüksek, dağlık bölgelerdeyse ılıman iklim egemendir. Victoria, Tanganyika ve Nyassa göllerinin bir bölümü bu ülkede kalır. Afrika'nın en yüksek dağı olan Kilimancaro da (5.895 m.) bu ülkededir. Tanzanya, yeraltı kaynaklarıyla zengin bir ülkedir.
Başlıcaları elmas, altın, kalay, pirit, kömür, demir, petrol ve değerli taşlardır. Fakat bu kaynaklar bugün için gerekli şekilde işletilememektedir. Ekonomi, ülkenin % 43'ünü kaplayan orman ürünlerine ve tarıma dayanır. Başlıca tarım ürünleri pamuk, kahve, karanfil, kopra, sisal, çay, tütün ve yerfıstığıdır. Tanzanya kıyılarına ilk gelen yabancılar Ummanlı Araplardı (8. yüzyıl).
Bunları, 11. yüzyılda İranlılar izledi. Bu kıyılarda ilk görülen Avrupalılarsa Portekizlilerdir ve 16. yüzyılda yerleşmeye başlamışlardır. 1828'de Umman İmamı Sayyid Said, Zengibar Adası'nı ülkesinin başkenti yaptı. Afrika'nın bu kıyıları, özellikle 19. yüzyılda yoğun bir esir ticareti alanıydı.
Tanganyika 1885'ten 1919'a kadar "Doğu Afrika arazisi" adıyla Almanya yönetiminde kaldı ve 1919'da İngiliz yönetimine verildi. Zengibar ve Pemba adalarıysa, 1886'da bağımsız bir sultanlık oldu. Fakat 1890'da İngiltere himayesine girdi. Tanganyika 1961'de kuruldu. 1962'de cumhuriyet oldu. Zengibar ise 1964'te sultanı devirerek bağımsızlık ilân etti ve aynı yıl Tanganyika ile birleşerek bugünkü adını aldı.
Tanzanya adını alan genç federal devlet, Nyrere'nin önderliğinde tek partili sosyalist bir rejime yöneldi (1977 Anayasası). Zanzibar, 1979'da kendi anayasasını ilân etti. 1985'te seçilen ve 1990'da ikinci kez seçimleri kazanan Cumhurbaşkanı Ali Hasan Mvinyi, 1992'de Tanzanya Parlamentosu'na çokpartili rejimi kabul ettirdi.
MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi
