Torquato Tasso

Torquato Tasso

İtalyan şairi (Sorrento 1544-Roma 1595). Bernardo Tasso'nun oğlu. Öğretmeni Ferrante Sanseverino ile birlikte babasının sürülmesi, annesinin ölümü, durmadan yer değiştirmesi (Urbino, Venedik, Padova ve Bologna) çocukluğunun mutsuz geçmesine yol açtı. Karşı reformu benimseyen İtalyan sarayı ve aydın çevrelerle çok erken ilişki kurdu.

Hayatının en iyi dönemi Ferrara'da, kardinal Luigi d'Este'nin hizmetine geçti. Kardinalle birlikte Paris'e gitti (1570 1571), sonra Ferrara'ya döndü, Alfonso II'nin hizmetine geçti (1572). Rinaldo (1562) adlı manzumesini daha önce tamamlamıştı.

1573'te saraydaki bir şenlik için Aminta'yı yazdı; bu pastoral masal büyük başarı kazandı. Epik şiir üstüne yazdığı bir nutuk Ferrara akademisince beğenildi. Çoğunlukla yapmacıklı aşk şiirleri çağdaşlarının ilgisini çekti. Bu arada Gerusalemme Liberata (Kurtulmuş Kudüs) üstünde çalıştı; bu eseri daha çocukluk çağında yazmayı kafasına koymuştu (Türklerin denizde ve Avrupa'daki eylemleri, korsanların akınları).

1575'te tamamladığı bu manzumeyi günün ağır basan din anlayışına aykırı buldu. Dini bir buhran geçirdi. Bu tarihten sonra hayatında çılgınlık ve sükûnet dönemleri birbirini izledi. Sonunda, şiiri Gerusalemme Conquistata (Fethedilmiş Kudüs) adiyle yeniden yazdı; bu şiir başarısızdır ve günümüzde unutulmuştur. Ama bu arada hayatı gitgide daha kaygılı olmaya başladı, dükün bir uşağı tarafından gözetlendiğini sanarak onu bıçakla yaraladı. Kaçarak Sorrento'daki kızkardeşi Cornelia'nın yanına sığındı.

1578'de Ferrara'ya döndü. Mantova, Padova, Venedik, Pesaro ve Torino'ya gitti. Margherita Gonzaga ile evlendi; Ferrara'ya dönünce dük tarafından kabul edilmedi. Dük, sataşmaları ve aşırılıkları yüzünden Tasso'yu Sant'Angelo Düşkünler yurduna kapattırdı.

Tasso, orada yedi yıl kaldı. Dini inançlarından ötürü daha önce iki defa engizisyon tarafından sorguya çekilen ve bazı saray adamlarının sapkınlığı konusundaki şüphelerini ortaya koyan Tasso tehlikeli olmaya başlamıştı. Bir ara ortalık durulunca, hürriyete kavuşmak için saygılı bir yakarış niteliğindeki Ferrara Prenseslerine'yi yazdı. 1586'da düşkünler yurdundan çıktı, Mantova'ya gitti, Roma ve Napoli'de yaşadı ve Capitolino'da şairlik tacı giyeceği bir sırada Sant'Onofrio manastırında öldü.

Ünü daha sonraki nesillere, lirizm, hayal, esnek ve aydınlık bir üslûp karışımı olan Gerusalemme Liberata sayesinde yayıldı. Bu eser son kahramanlık manzumesi ve Rönesans devri İtalyan şiirinin son anıtıdır.

Geri kalan eserleri, yalnız şairin inanç açısından geçirdiği buhranlara tanıklık etmesi bakımından değer taşır, öbür eserleri: soğuk bir trajedi olan Torrismondo (1586), Dialoghi (Diyaloglar) yirmi altı tane, estetikle ilgili düşüncelerini açıkladığı Discorsi dell'Arte Poetica (Şiir Sanatı Üstüne Nutuklar), Lettere (Mektuplar) 1588 ve Le Rime (Mısralar) 1593.

kaynak

MsXLabs Üye Girişi