Telli Çalgılar - Laterna

Laterna
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Kolla düzenli biçimde çevirmekle çeşitli havalar çalan mekanik bir org türü. İçinde iki körük ve sivri bakır uçlarla donatılmış bir silindir vardır. Çalgının kolu çevrilince her sivri uç, karşısına gelen bir kapağı açar ve bu arada geçen hava akımının titreşimiyle melodi oluşur.

"Tekerlekli Keman" olarak da bilinen laterna, belirli aralıklarda tellere bastıran tahta kıskıları kontrol eden bir klavye kullanılarak notaları basılan Nyckelharpa'ya çok benziyor.

Bu keman benzeri enstrümanla ilgili en ilginç olan şey, tellerinin titreşiminin elle çevrilen bir kolla sağlanıyor olması. Laternanın, enstrüman çalınırken istikrarlı armonik sesler çıkaran birçok ses teli bulunuyor. Laternanın ses kalitesi, gaydanın ses kalitesine çok benzerdir.

Laterna, Batı Avrupa'da ilk icat edildiği 11.yüzyıldan bu yana birçok şekil ve boyut değişikliğine uğramış. Bu zamanlarda enstrüman, manastıra ait koro müziklerinde kullanılıyormuş. 17.yüzyıl boyunca enstrümandaki teknolojik gelişmeler bu aletin daha düşük sınıflara yayılmasına olanak tanıdı. Bu, elit sınıfın enstrümanı alaya almasına ve küçümsemesine neden oldu ve laterna "Dilencilerin liri" olarak anılmaya başlandı.

18.yüzyılda laterna dönemin müzik bestecilerinden hakettiği popüleriteyi seçkinlikle birlikte geri kazanmasını bildi. Laterna, Doğu Avrupa'ya ve Slav ülkelerine de yayıldı ve buralarda bu enstrümanın birçok benzeri ortaya çıktı. 20.yüzyılın başlarında çok az sayıda laterna kaldı ve bu enstrümanın birçok değişik versiyonuna rastlanmaz oldu. Laternanın günümüzde yeniden bir doğuşu söz konusu. Bu enstrüman, tüm sıradışı ve modern müzik tiplerinde kendisine yer buluyor.

MsXLabs Üye Girişi