Titan’daki Okyanus Yaşam Belirtisi mi?
Science dergisinin son sayısında yayınlanan bulgulara göre, NASA’nın Cassini uzay gemisinden elde edilen veriler, Satürn’ün uydusu Titan’ın buz kabuğunun altında, sıvı bir katman bulundurduğunu açıkladı. Kanıt ise gelgit.
Dünya’da ise gelgitler Ay’ın yerçekimi gücünden ve Güneş’in okyanus yüzeylerini çekmesinden kaynaklanıyor. Açık okyanuslarda bu 60 cm yüksekliğinde olabiliyor. Güneş ve ay tarafından yerçekimsel çekmesi dünyanın katı gelgitlerde 50 cm civarında tümsekler kabuğuna neden oluyor. Uydu Titan, gaz devi gezegen etrafında hareket ettikçe Satürn’ün güçlü yerçekimi Titan’ı uzatır ve deforme eder. Eğer Titan tamamen sert kayadan oluşsaydı Satürn'ün çekim gücü uydunun üstünde sadece 1 metre yüksekliğinde tümseklere veya katı gelgitlere neden olmalı.
Bunun yerine veriler Satürn’ün aşağı yukarı 10 metre yüksekliğinde katı gelgitler oluşturduğunu gösteriyor. Bu da Titan’ın sadece sert kaya maddesinden oluşmadığını gösteriyor. Makalenin başyazarı İtalya’daki Roma Sapienza Üniversitesi’nde Cassini takım üyelerinden Luciano, Cassini’nin Titan üzerindeki büyük gelgitler tesbit etmesi derininde gizli bir okyanus olduğuna dair kaçınılmaz sonuca ulaştırdığını belirtiyor ve ekliyor: “Güneş sistem keşfinde su arayışı önemli bir hedef ve şimdi biz bereketli olan başka bir yer bulduk.” Fakat Titan’da yüzey altı sıvı suyun varlığı tek başına yaşam için bir gösterge değil. Bilimciler yaşamın kaya ile sıvı suyun ilişkisinden oluşabileceğini düşünüyor ve bu ölçümler henüz okyanus dibinin kaya ya da buzdan oluştuğu hakkında bir bilgi veremiyor.
En başta, bilimciler Cassini’nin Satürn’ün Titan üzerindeki tümsekleri tesbit edeceğinden emin değillerdi. Fakat yine de, 27 Şubat 2006’dan 18 Şubat 2011’e kadar, altı tane yakın uçuş süresi boyunca Cassini Titan’ın yerçekimi alanını ölçerek bunu başardı. NASA’nın Derin Uzay Ağı’nın (Deep Space Network) yardımıyla toplanan bu yerçekimi ölçümleri, Titan gelgitlerinin boyutunu ortaya koydu. Kaliforniya Pasadena’daki NASA Jet Tahriki Laboratuarı’nda Cassini takım üyesi Sami Asmar: “Biz Cassini ve Derin Uzay Ağı sayesinde çok hassas ölçümler yapıyorduk, çok sabit bağlantılar elde edebildik.”diyor ve ekliyor: ”Titan’daki Satürn tarafından yukarı çekilen gelgitler en büyük gezegen Jüpiter’in bazı uyduları ile karşılaştıracak kadar büyük değil. Fakat Titan’ın yüzeyine kısa delişler yapabilmek, Titan’ın içyapısı ile ilgili sahip olduğumuz en iyi veriyi sağlıyor.”
Okyanus katmanı gözlemlenen gelgitleri oluşturmak için çok derin ve geniş olmak zorunda değil. Dış bozulabilen kabuk ve katı kabuk arasındaki sıvı katman Titan’ın Satürn’ün yörüngesinde kabarmasını ve sıkıştırmasını sağlıyor. Çünkü Titan’ın yüzeyi genellikle güneş sisteminin dışında ki uydularda bolca var olan su buzundan oluşuyor, bilimciler Titan’ın okyanusunun genellikle sıvı sudan oluştuğuna inanıyor.
Sonuçların Titan’daki metan yenilenmesinin gizemi için büyük anlamı var. Metan Titan’ın atmosferinde var, yine de araştırmacılar metanın sabit olmadığına inanıyorlar bu nedenle bu varlık için bir karşılayan olması gerekiyor. Newyork Ithaca’daki Cornell Üniversitesi’nde Cassini takım üyesi Jonathan Lunine’e göre: “Titan’da sıvı suyun varlığı önemli, çünkü biz metanın Titan içinde nasıl depolandığını ve yüzeyden gazın nasıl atıldığını anlamak istiyoruz.
Bu önemli çünkü Titan hakkında ona özgü her şey bol metan varlığının kaynaklanmaktadır. Yine de atmosferdeki metan jeolojik olarak kısa zaman dilimlerinde yok ediliyor olmalı.” Amonyak ile tuzlanmış bir sıvı su okyanusu, kabuk yüzeyinde şişkinlik yapan, yüzen amonyak-su sıvısını üretebilir ve metanı buzdan ayırabilir. Bunun gibi bir okyanus metanın depolanması için derin bir havuz görevini yapabilir.Cassini’nin Satürn’deki görevi ile ilgili ayrıntılı bilgi için=>NASA ve Saturn
Kaynak : Science / Sciencemag (28 Haziran 2012) Son düzenleyen Safi; 26 Mart 2016 22:55
