ESO - Avrupa Güney Gözlemevi (European Southern Observatory)

Nehirde Mavi Bir Girdap

Spiral Galaksi NGC 1187

ESO’nun Çok Büyük Teleskobu ile çekilen yeni görüntüde NGC 1187 gökadası görülüyor. Bu etkileyici sarmal Irmak takımyıldızı doğrultusunda yaklaşık 60 milyon ışıkyılı uzaklıkta bulunuyor. NGC 1187 geçtiğimiz otuz yıl içerisinde, sonuncusu 2007 gerçekleşen iki süpernova patlamasına ev sahipliği yaptı. Gökadanın bu görüntüsü şimdiye kadar elde edilen en detaylı olanıdır.

Yeni VLT görüntüsünde NGC 1187 gökadası [1] neredeyse tam karşıdan görülüyor, böylece sarmal yapısı daha iyi görüntülenebiliyor. Her biri çok miktarda gaz ve toz içeren yaklaşık yarım düzine belirgin sarmal kol görülebiliyor. Sarmal kollardaki mavimsi yapılar yıldızlararası gaz bulutlarından doğan genç yıldızların varlığına işaret ediyor.

İç bölgelere doğru gittiğimizde sarı renkli ışıldayan bir gökada merkezi görüyoruz. Gökadanın bu kısmı çoğunlukla yaşlı yıldızlar, gaz ve tozdan meydana geliyor. NGC 1187’de yuvarlak bir merkez yerine, hemen göze çarpmayan bir merkezi çubuk yapısı bulunuyor. Bu tür çubuk yapıların gazı sarmal kollardan merkeze çekerek burada yıldız oluşumunu arttırdıkları düşünülüyor.Gökadanın etrafındaki bölgede birçok daha sönük ve daha uzak gökada da görülebiliyor. Hatta bazıları NGC 1187 diski boyunca uzanıyor. Çoğunlukla kırmızımsı tonları çok daha yakın nesnelerin açık mavi yıldız kümeleriyle zıtlık meydana getiriyor.

NGC 1187 sakin ve değişmez görünüyor, fakat 1982’den bu yana iki tane süpernova patlamasına ev sahipliği yaptı. Bir süpernova patlaması ya büyük kütleli bir yıldızın ya da bir ikili sistemdeki beyaz cücenin [2] ölümüyle gerçekleşen şiddetli bir yıldız patlamasıdır. Süpernovalar evrendeki en enerjik olaylardan biridir ve gözden kaybolmadan önce haftalar veya aylar boyunca tüm gökadayı gölgede bırakacak kadar parlak olabilirler. Bu kısa sürede bir süpernova Güneş’in beklenen tüm ömrü boyunca etrafına saçtığı enerjiyi üretebilmektedir.

Eylül 1982’de NGC 1187’de görülen ilk süpernova — SN 1982R [3] ESO’nun La Silla Gözlemevi’nde keşfedildi ve yakın zamanda, 2007 yılında, Güney Afrika’dan amatör gökbilimci Berto Monard gökada içerisinde başka bir süpernovayı gözledi — SN 2007Y. Daha sonra bir gökbilimciler ekibi birçok farklı teleskop [4] kullanarak yaklaşık bir yıl boyunca SN 2007Y’yi ayrıntılı olarak görüntülediler. NGC 1187’nin yeni görüntüsü bu çalışmanın bir parçası olarak yapılan gözlemlerle oluşturuldu, ve süpernova maksimum parlaklığından uzun zaman sonra, görüntünün alt kısmında görülebilmektedir.Veriler ESO’nun Şili’de bulunan Paranal Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Teleskobu’na takılan FORS1 aygıtı ile elde edilmiştir.

Notlar :

[1] Bu gökada William Herschel tarafından İngiltere’de 1784 yılında keşfedilmiştir.

[2] Büyük kütleli bir yıldız — güneşin sekiz katından daha büyük kütleli — nükleer yakıtını bitirip, artık kütleçekimsel çökmeye karşı koyamadığı zaman bir tür süpernova patlamasına maruz kalır. Alternatif olarak başka bir tür süpernova patlaması bir çift sistemdeki karbon-oksijen beyaz cücesi yıldızın büyük kütleli yoldaş yıldızından madde çekmesiyle meydana gelir. Yeterince madde aktarıldığında yıldız çökmeye başlar ve süpernova patlaması üretilir.

[3] Süpernovaların keşfedildikten sonra isimlendirilmesinden Uluslararası Astronomi Birliği sorumlu. İsim, keşif yılından, ve eklenen bir veya iki harften oluşuyor. Yılın ilk 26 süpernovası A’dan Z’ye büyük harfleri alıyor. Takip eden süpernovalar keşif yılı ve iki küçük harfle gösteriliyorlar.

[4] SN 2007Y hakkında ayrıntılı bilgi için Stritzinger ve ark. tarafından hazırlanan makaleye bakılabilir.

Kaynak : ESO Basın Açıklaması / Görüntülü Bülten (01 Ağustos 2012)

MsXLabs Üye Girişi