Azothoth efsanesi döneminde "sürüngen kaos"; 3 ayaklı, kestenkele kafalı bir hayvanat görünümünde, olup, devasa boyuttadır ve sirius'tan yine aynı ekiple gelmiş, sümerler tarafından tanrı sıfatına layık görülmüştür.

H. p. lovecraft romanlarinda ata tanrilardan birisi olarak adi gecen varlik.
azathoth gibi, evrendeki kaosu simgeler, bu yüzden lakabi "sürüngen kaos"tur, ama kendisi azathoth'un aksine, kendisi evrenin herkösesinde ayni anda kaos yaratir. lovecraft kendisine "nyarlathotep'in bin maskesi" demesi, ayni anda heryerde olusundandir. nyarlathotep ayrica ata tanrilarin kendi aralarindaki arabulucusu ve mesajcisidir.