ur'an'ın Açıklayıcılığı ve Yol Göstericiliği
Kur’anıkerim’in temel eğitici niteliklerinden birisi de açıklama ve aydınlatmadır. Kur’an’ın adlarından biri olan “beyan”; açıklama, açık söyleme, anlatma, bildirme demektir. Bu bağlamda Kur’an, kendini “mübîn”; apaçık, açıklayan bir kitap (12/Yusuf suresi, 1), “aydınlatan bir ışık” olarak nitelendirmektedir:
“Ey insanlar! Rabbinizden size kesin bir delil geldi ve size aydınlatıcı bir ışık gönderdik.” (4/Nisâ suresi, 174)
“Bu Kur’an, bütün insanlara bir açıklama, Allah’a saygılı olanlara bir yol gösterme ve bir öğüttür.” (3/Âl-i İmrân suresi, 138)
Kur’anıkerim, açıklayıp aydınlatırken, insanın aklına ve gönlüne birlikte hitap etmiştir. O, açıklamalarıyla insanı bilgilendirmeyi ve iç güvene ulaştırmayı amaçlamıştır.
Kur’an, örnekler vererek açıklamakta ve aydınlatmaktadır:
“Biz bu Kur’an’da, üzerinde düşünsünler diye insanlara her türlü örneği verdik.” (39/Zümer suresi, 27)
Allah, Kur’an’da, bütün peygamberleri insanlığın açıklayıcıları ve aydınlatıcıları olarak göstermekte ve peygamberimiz için de şöyle demektedir:
“Sana da insanlara gönderileni açıklaman için Kur’an’ı indirdik. Belki düşünürler.” (16/Nahl suresi, 44)
“Ey Peygamber! Biz seni....Allah’a çağıran, aydınlatan bir ışık olarak gönderdik.” (33/Ahzâb suresi, 46-47)
Kur’an, açıklamalarını tüm insanlık için yapmaktadır. Ancak her insan, kültür, eğitim ve yetişmişlik düzeyine göre ondan yararlanabilmektedir. Kur’an, kendisinin açıklamalarından gereği gibi yararlanabilecek kimselerden de söz etmektedir. İşte bunlardan birkaç örnek:
-Gerçekleri tam olarak bilmek isteyenler (2/Bakara suresi, 118).
-Aklını kullananlar, düşünüp anlamaya çalışanlar (3/Âl-i İmrân suresi, 118).
-Düşünüp aydınlanmak isteyenler (2/Bakara suresi, 219).
-Gerçeği kavrayabilenler (6/En’âm suresi, 98).
-Ders alabilenler (2/Bakara suresi, 221).
-Doğru yolu bulmak isteyenler (3/Âl-i İmrân suresi, 103).
Kur’anıkerim, insanın çevresini oluşturan tüm varlıklar ve olaylar hakkında doğru değerlendirmeler yapabilmeleri için açıklamakta ve aydınlatmaktadır.