Alp Er Tunga

ALP ER TUNGA, Efsanevi Türk Hükümdarı ve Destan Kahramanı (Ölüm 626 ya da 623). İ.Ö. VII. yy'da yaşayıp İranlılar ile uzun savaşlara girişen Turan (Saka) Hükümdarı olduğu ileri sürülüyor. Onunla ilgili bilgiler çok eksik, dağınık ve çelişkilidir. Türk, İran, Arap, Hint, Eski Yunan ve Asur kaynaklarında, değişik ad ve kişilikler altında, Alp Er Tunga’dan söz edilir, yaşamı, savaşları ve ölümü anlatılır. Kimi kaynaklara göre Alp Er Tunga, Türklerin en eski atası olan Türk'ün soyundandır. Bu yüzden Göktürk, Uygur ve Karahanlı hükümdarları, kendilerini, onun soyundan gelmiş sayarlar. Divan'ü Lügat-it Türk ve Kutadgubilig, Alp Er Tunga'yı İran Destanı Şehnâme'nin kahramanı Efrasiyab ile aynı kişi olarak tanıtır. Şehnâme'deki ayrıntılar da bu yoldadır.

Göktürk Yazıtları'nda ve Turfan’daki Bezeklik Budist Tapınağı'nın duvarlarından birinde Alp Er Tunga ile ilgili kayıtlar vardır. Zeki Velidi Togan, onun Budist yanlısı ve Zerdüşt düşmanı olduğu, İranlılar ile yaptığı savaşta da bu inançlarının etkisi altında bulunduğu kanısındadır. Ona göre, Alp Er Tunga ile ilgili destani birikimler, Oğuz Kağan Destanı'nın ilk tabakasının oluşmasında etkili olmuştur. Ölümü üzerine düzenlenen yuğ töreniyle ilgili anıların ve söylenen sagunun 1700 yıl kadar halk arasında yaşamış olması, Alp Er Tunga'nın kişiliğinin Türkler için ne denli önemli olduğunu göstermeye yeterlidir.

Kaynak: Büyük Larousse

MsXLabs Üye Girişi