YAPISINA GÖRE CÜMLELER
A) Basit Cümle:
Tek yüklemi olan, tek yargı bildiren cümlelerdir.
Ör: - Arkadaşım şubat tatilinde gelecek.
Not: Bir cümlenin basit olması az sözcükten oluştuğu anlamına gelmez.
Not: Basit cümlenin yüklemi bir fiil de olabilir, bir isim de olabilir.
Ör: - En sevdiğim renk kırmızıdır. (İsim)
- Ben geliyorum anne. (Fiil)
B) Birleşik Cümle:
İçinde birden fazla yargı taşıyan cümledir. Birleşik cümlede temel asıl yargıyı ifade eden cümleye "Temel Cümle" denir. Temel cümleyi tamamlayan diğer yargılara "Yan Cümle" denir.
Ör: - Her yüzüne gülen, dost değildir.
Birleşik cümle 6'ya ayrılır:
1) Girişik Birleşik Cümle: İçinde fiilimsi bulunan cümledir.
Ör: - eve gelen adam, bizi gördü.
2) Şart - Birleşik Cümle: Şart kip eki "-se,-sa" eki ile birbirine bağlanmış cümlelerdir.
Ör: - Biraz yürürsen, açılırsın.
3) “ki” İlgi Cümlesi: İki farklı cümlenin "ki" bağlacı ile bağlanmasıyla yapılır.
Ör: - Bunları yazdım ki size bir faydası olsun.
4) İç İçe Birleşik Cümle: Bir cümlenin içinde başka bir cümlenin olduğu cümlelerdir.
Ör: - Duyduğum sözler, çık dışarı terbiyesiz, beni çok üzdü.
5) Sıralı Cümle: Arka arkaya cümlelerin sıralanması ve bir noktalama işaretiyle ayrılması ile yapılır.
İkiye ayrılır:
a) Bağımsız Sıralı: Ortak öğesi yoktur.
Ör: - Ağaçlar yaprak döktü, kış yaklaşıyor.
b) Bağımlı Sıralı: Ortak öğesi vardır.
Ör: - Ahmet ceketini giydi, son bir defa baktı, çıktı.
6) Bağlı Cümle: Arka arkaya cümlelerin sıralanması ve bir bağlaçla ayrılması ile yapılır.
Ör: - Eve geldim ve yemek yedim.