Çölyak hastalı nedir?
Bazı insanların bağışıklık sistemleri bazı mamuller de bulunan Gluten´e karşı aşırı tepki vermesi bunun sonucunda da ince bağırsağın görevini yerine getirememesi durumuna çölyak hastalığı adı verilmiştir. Çölyak hastalığı teşhis edilenlere de çölyaklı denilmektedir.

Çölyak hastalığının belirtileri nelerdir?
Çölyak hastalığının birçok belirtisi vardır. Sürekli ishal halinde olma durumu, kilo kaybedilmesi, romatizma, sürekli diş çürümesi, kemiklerde sızı ve ağrıların yaşanması, midede bulantı, yemeklere karşı iştahsızlık, yaşa göre kilolun düşüklüğü, boyun uzamaması ya da gerilemesi, baş ağrıları olması büyük derecelerde, sürekli kaşınma hissi, ağız içlerinde yaraların oluşması, bayanlarda aşırı zayıflamadan ötürü oluşan adetlerinde düzensizliğin oluşması, vücutta halsizlik hissi, Dışkılarının kötü kukulu olması… Vs. gibi belirtileri bulunmaktadır.

Çölyak hastalığının hangi yaştaki insan grubunda görülür?
Bu hastalık her yaştaki insanlar da görülebilmektedir. Belli bir yaştakilerde görülür ifadeleri yanlıştır.

Çölyak hastalığının süresi ne kadardır?
Çölyak hastalığının bir süresi yoktur. Bu hastalığa sahip olanlar ömür boyu kronik olarak bu hastalıkla yaşarlar. Bu nedenle bu hastalıkla yaşamaya alışmalı ve uygun yiyecekler tüketmelidirler.

Çölyak hastalığının tedavisi var mıdır?
Çölyak hastalığının günümüzde ki tedavisi gluten proteini içeren mamullerden uzak durulmasıdır. Şimdilik henüz bu hastalık için başka türde bir tedavi çözümü sunulamamıştır. Glutensiz diyetler şeklinde tedaviler uygulanır. Tek çözüm budur. Bu diyeti uygulayan çölyak hastaları genelde sorun yaşamazlar.

Gluten diyetine başlandıktan sonra bırakılmasının olumsuz etkileri var mıdır?
Çölyak hastalığının bu diyetten başka çözüm yolu olmadığından hastalar bu diyetle yaşamlarına devam edebilmeyi öğrenmeleri gerekir. Bu diyetin sürekli olarak uygulanması gerekir. Diyete başlanıp daha sonrasından bırakılırsa hasta üzerinde daha da kötü derecede hastalık türleri ortaya çıkabilir. Bu açıdan diyete sürekli olarak uyulması gerekilir.

Gluten proteinini içeren maddeler nelerdir?
Genellikle tahıl türlerin de bulunmaktır. Arpa, un, buğday, çavdar gibi mamullerde gluten proteini bulunmaktadır. Fakat genellikle bunların doğal hallerinde vardır.

Glutensiz diyette nelere dikkat edilmesi gerekir?
Öncelikle çölyak hastalığı teşhisi konulmuş kişiler kesinlikle arpa, buğday gibi ürünlerden uzak durmalı yememelidirler. Mısır, patates, kuru fasulye yenebilir. Mısır yenebilse de mısır ekmeğinden uzak durulmalıdır. Kozmetik ürünlerinde de gluten tercih edildiği için kozmetik ürünleri satın alınırken dikkat edilmesi gerekir. Kaliteli baharatlar yemekler de kullanılmalıdır. Çikolata, sakız, ketçap gibi ürünlerde de bu proteinden olduğu için alırken dikkat edilmeli ve araştırılarak alınmalıdır.

Buğday yemediğim halde hala semptomlarım var. Problemim ne?
Buğday alerjisi, glütene olan duyarlılıktan farklıdır. Semptomlarınız eğer çölyak hastalığından ya da glütene olan duyarlılıktan kaynaklanıyorsa glüten içeren tüm besin maddelerinden kaçınmalısınız.( buğday, arpa, çavdar aynı zaman da bu tahıllardan elde edilen besinler)

Glütensiz beslenme neden çölyak hastalıkları olmadığı halde otizmi, multiplesklerozu veya kronik yorgunluğu olan bazı insanlarda ne işe yaramakta?
Büyük ihtimalle GS’leri vardır. Bu nedenden dolayı glutensiz beslenmekten kaçınmaları bazı semptomların iyileşmesine neden olmuştur.

Şarküteri ürünlerinde hangi markayı kullanmalıyım? Çemensiz pastırma zararlı mıdır?
Pastırma çemensiz bile olsa zararlı olabilir. Güvenli değildir. Marka konusunda önemli olan gluten bulunmayan besin maddeleri tüketmek gerekir.

Çerezler gluten içerir mi?
Tuzlu olan çerezlerde tuzun çereze yapışabilmesi için bir miktar un ile karıştırılıp kavrulması gerekiyor ve bu nedenden ötürü glutenli. Çiğ alarak kendiniz evde kavurabilirsiniz.

Kahve içebilir miyim?
Hazır paketlenmiş kahvelerin hepsinde gluten mevcut. Kahveyi gözünüzün önünde çekirdekten çektirmelisiniz.

Gluten nedir?
Buğdayda yaklaşık olarak 30 farklı türde protein bulunmakta fakat bunlardan yalnızca ikisi glutenin ve giladin, suyla karıştırıldığında gluten olarak bilinen maddeyi oluştururlar. Tek başına incelendiğinde gluten ciklete benzeyen bir maddedir.

Çölyak hastalığı nedir?
İnce bağırsağın gluten proteinine karşı ömür boyunca süren ve kronik hale gelen hassasiyetine çölyak hastalığı adı verilir.

Diyetimde tam olarak nelere dikkat etmeliyim?
Buğday, çavdar, arpa gibi besinlere ve bu besinlerden elde edilen diğer besinleri tüketememeye dikkat etmelisiniz. Makarna, ekmek, pasta gibi unlu mamullerden kaçınmalısınız. Çok yağlı yiyecekler, alkollü içecekler, baharatlı et, sebze konservesi ve salça yenmesi kesinlikle yasaktır.

Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir?
Çölyak hastalığının kesin teşhisi ince bağırsaktan alınan parçaya bakılarak yapılır. Bunun yanı sıra kan değerleri de çölyak hastalığının anlaşılmasında önemli faktördür. Fakat bunlara rağmen çölyak hastalığı kolayca teşhis edilen bir hastalık değildir.

Hafta da bir diyeti bozup glutenli yiyeceklerden yesem bir şey olur mu?
Uyguladığınız diyeti ömrünüz boyunca uygulamalısınız. Bir kere dahi bozmanız sakıncalı olan durumlar ortaya koyabilir.

Çölyak hastasıyım. Hangi tür besinlerle beslenmeliyim?
Mısır, patates, pirinç ve bunlardan yapılan unlardan bu unlardan yapılan besinlerden yenebilir. Bunlardan başka olarak; meyve sebze, yağsız et, av eti, balık çeşitleri, yumurta, süt, yağsız kümes hayvanı eti, şeker, bal ve kesinlikle taze olmak şartıyla baharatlar yenebilir.

Çölyak hastalığının tedavisi nasıldır?
Çölyak hastalığının tedavisi glutensiz beslenme ve mevcut olan besin yetmezliklerinin giderilmesi şeklindedir. Glütensiz olan diyet bir ömür boyunca sürer.

Çölyak hastalığının zararları nelerdir?
Çölyak hastalığı eğer tedavi edilmezse ölümcül bir hastalıktır. Ama erken teşhis edilirse geriye dönüşümsüz hasar gelişmediğinden dolayı tedavi sonucu yüz güldürücü olabilir.

Çölyak hastalığının ilacı bulundu mu?
Larazotide Acetate isimli ilaç çölyak hastalarının gluten içeren diyet yapmalarına rağmen mevcut olan bağırsak yakınmalarında düzenleme sağlamıştır.

Gluten proteini bağırsaklarıma zarar verir mi?
Çölyak rahatsızlığına sahip olmadığınızı gösterir bir bağırsak biyopsiniz ve kan testiniz varsa glüten proteininin bağırsaklarınıza zarar vermeyecektir. Ancak bu başka bir bağırsak rahatsızlığınızın olmadığı anlamına gelmemektedir.

Buğday, arpa ve çavdar tüketmediğim halde semptomlar devam etmekte sorunum ne olabilir?
Bu tür yiyeceklere olan alerjik durumlar glüten proteini duyarlılığından daha farklıdır. Eğer çölyak hastalığı teşhisi konulmuş ise glüten içeren buğday, arpa, çavdar gibi ve bu tür besinlerin karışımından oluşturulmuş besinleri tüketmemeye dikkat etmelisiniz.

Çölyak hastalığından kesin bir şekilde kurtulmak mümkün müdür?
Çölyak hastalığından kurtulmak mümkün değildir. Çölyak hastalığına sahip bireyler kesin bir tedaviyle iyileştirilemez. Çölyak hastalığı teşhisi konulduğundan itibaren yaşamınız boyunca glüten proteini içeren arpa, buğday, çavdar gibi besinlerden uzak durmanız fakir diyetine uymanız gerekmektedir. Glüten içeren besinler tüketmeye tekrar başladığınız takdirde bağırsaklarınıza zarar vermeye başlarsınız. Belirtiler biraz geç fark edilmeye başlandığı için de rahatsızlığınızın hemen farkına varamayabilirsiniz.

Diyetim de yulaf tüketebilir miyim?
Yulafın glüten proteini içeriyor veya içermiyor olması tartışmalı olan bir konudur. Kimi uzmanlar yulafın çölyak hastalarına iyi gelmeyeceğini glüten proteini içerdiğini söylerken bir takım uzmanlarda bunun tersini iddia edip bir miktar yulaf tüketmenin her hangi bir zarara yol açmayacağı üzerinde tartışmaktadırlar. Bu konu üzerinde yulaf tüketme konusunda diyetisyeninize veya doktorunuza danışmanızda fayda olacaktır.

Ne yiyeceğim, Nereden yardım alacağım?
Bu konu hakkında Çölyak hastalığı testleri yaptıktan sonra çölyak hastalığı teşhisi koyan doktorunuz size bilgi verecektir. Hastalık hakkında bilgiler verecek ve size uygun olacak bir besin listesi size sunacaktır. Kesin olarak verebileceğimiz bir bilgi varsa besin listenizde glüten proteini içeren hiçbir besin yer almayacaktır.

Glüten proteinine duyarlılığım var ise bu durum daha sonradan çölyak hastalığına dönüşür mü?
Bu konu üzerinde araştırmalar yapılmamıştır. Yani glüten duyarlılığı olan kişilerin daha sonradan çölyak rahatsızlığına dönüştüğü hususunda her hangi bir çalışma yapılmamıştır. Glüten proteinine karşı bir duyarlığınız var ise doktorunuza danışmanızda ve testler eşliğinde bilgi almanızda fayda vardır.