Arama


Safi - avatarı
Safi
SMD MiSiM
22 Temmuz 2017       Mesaj #4
Safi - avatarı
SMD MiSiM

YENİ KALEDONYA

Ad:  11.jpg
Gösterim: 1416
Boyut:  21.7 KB

denizaşırı fransız toprağı, Avustralya'daki Oueensland’ın 1 500 km açığında, Fransa'ya 20 000 km uzaklıkla; asıl Yeni Kaledonya ya da Grande Terre adasından (16 750 km2) ve yakındaki adalardan, Pins adası, Bölep adaları, Loyautö adaları (Lifou. Marâ ve Ouvea) ile birkaç ıssız adadan oluşur. Toplam yüzölçümü 19 103 km2; 174 000 nüf. (1992). Merkezi Noumea.

COĞRAFYA


Yeni Kaledonya (dar anlamda) dağlıktır: kuzey-batı'dan güney-doğu'ya doğru uzanan, puro biçiminde kıvamlanmış bir başkalaşmış kayaçlar zinciri Paniâ dağında 1 650 m’ye ulaşır ve güzel manzaralı doğu kıyılarını sınırlar; B.'da, küçük alüvyon ovaları, güneydeki Göller platosunda benzerlerine rastlanan iyice mineralleşmiş peridotitlerin ortaya çıktığı birkaç kütleyle birbirinden ayrılır; bu "madenli topraklar" krom, demir ve özellikle de nikel cevheri içerir. Çok güzel bir mercan kayalığı seti bütün adayı çevreler.

20° 8' ile 22° 2' G. enlemleri arasında bulunan Yeni Kaledonya’da yaşamaya elverişli, kurak mevsimi (mayıs-eytül) biraz sıcak bir tropikal iklim görülür Yağmurlar, rüzgâr almayan batı kıyılarına (Noumöa'da 1 020 m) oranla rüzgâra açık doğu kıyılarında (2 000 - 3 000 mm) çok daha boldur. Aralık ile nisan ayları arasında siklonlar bazen adayı altüst eder. Bitki örtüsü yöreye özgüdür (bitkilerin % 80'i başka hiçbir yerde bulunmaz; orman çoğunlukla yerini yer yer ağaççıklara ve savanlara bırakır. Çalılık bir maki, peridotitli kütleleri kaplar. Oldukça yoksul olan faunanın temel özelliği yerli olmasıdır.
Ad:  5.JPG
Gösterim: 671
Boyut:  58.7 KB

Halk üç temel öbeğe ayrılır. Yeni Kaledonya'nın ilk halkı olan Melanezyalılar'ın (Kanaklar) nüfusu XIX. yy.'da ciddi miktarda azalmıştı; günümüzdeyse, yüksek doğum ve düşük ölüm oranı sayesinde yeniden artmaktadır (nüfusun % 451); Avrupalılar'ın sayısı biraz daha azdır (% 33); bazı Avrupalılaşın birçok kuşak öncesinden beri burada yaşamalarına karşılık, bazıları Fransa'dan yeni gelmiştir. Melanezya (Vanuatu) ve Polinezya’nın (Wallis-et-Futuna, Tahiti) başka takımadalarından gelen Okyanusyalılar, özellikle 19601ı yıllarda, maden ocaklarında ve sanayide var olan iş olanakları nedeniyle Yeni Kaledonya’ya gelmişlerdir, AsyalIlar (EndonezyalIlar ve VietnamlIlar) ikinci derecede önemli bir öbektir.

Avrupalılar’ın ''rezervlerde topladığı Melanezyalılar, geleneksel yumrulu bitki yetiştiriciliğini (taro, yam) sürdürmüşler ve küçük kahve işletmelerini ve adalarda hindistancevizi işletmelerini geliştirmişlerdir. Hayvancılık gelişmemiştir; balıkçılıksa yetersizdir. Günümüzde birçok oymak, madenlerde çalışanların ya da Noumöa'ya yerleşmiş olanların kazandığı parayla yaşamaktadır. AvrupalIlar, birçok kahve işletmesinin ve yaygın yöntemlerle hayvancılık yapılan geniş arazilerin, hayvan yetiştirme istasyonlarının (120 000 den çok sığır) sahibidir; ne var ki Avrupalılar’ın çoğu Noumöa'da oturur. Tarım kesiminin ekonomide küçük bir yer tutmasına ksrşılık, toprak sorunlarının yarattığı çekişmeler Yeni Kaledonya’nın temel sorunudur.
Ad:  10.jpg
Gösterim: 596
Boyut:  22.2 KB

Ana zenginlik kaynağı, açık tavanlı maden ocaklarından çıkarılan nikeldir; maden cevherlerinin bir bölümü Japonya'ya satılırken, bir bölümü de Noumöa yakınındaki Doniambo fabrikasında işlenir; matlar ve ferronikeller daha sonra Fransa’ya, Japonya'ya, Avustralya'ya satılır. Adanın gönenci, dünyadaki nikel fiyatlarına bağımlıdır; Yeni Kaledonya dünya nikel fiyatlarında ve ülkenin üretiminde (1970'te 140 000 t, 1982’de 60 000 t) 1976'dan sonra ortaya çıkan düşüşlerden büyük ölçüde etkilendi (1990'da 34 000 t). Turizm hâlâ gelişememiştir. Tek önemli kent, ülke nüfusunun yarısından çoğunu bünyesinde toplayan Noumâa'dır.

TARİH


Kanaklar'ın oturduğu adayı 4 eylül 1774'te Cook buldu ve adlandırdı. D’Ent- recasteaux adaya 1793'te yanaştı. Serüvenciler, sedef ve santal arayıcıları yerlilerle bağıntılarında güçlüklerle karşılaştılar, transız katolik misyonerleri 1843’ten sonra yerlileri hıristiyanlaştırmaya çalıştılar; İngiliz Paddon buraya yerleşen ilk çiftçi oldu. Kanaklar gelenlere şiddetle karşı koydular (Alcmerte gemisindeki denizcilerin 1850'de öldürülmeleri) ve 1853'te tuğamiral Febvrier-Despoirrtes adayı Fransa'ya ilhak etti; ada kısa bir süre Etablissements français d'Ocöanie’ye (Okyanusya fransız kurumu) bağlandıktan sonra, 1860'ta özerk olarak yönetilmeye başla dı. 1864'te Nou adasında bir cezavevi açıldı; bu cezaevinde, 1896'da kaldırılıncaya kadar 40 000'den fazla hükümlü yattı; bunların 10 000'den fazlası Paris komünü devrimcileriydi (Louise Michel ve Rochefort da bunlar arasındaydı). Kürek mahkûmları tarım işletmelerinde, özellikle nikel madenlerinde işçi olarak çalıştırıldılar, 1865'te Jules Garnier'nin keşfettiği nikel madeni adanın ilk zenginlik kaynağı oldu. Azatlıların ve yeni gelenlerin çevresinde yavaş yavaş bir avrupalı sömürge yönetimi oluştu. Kanaklar toprakların ellerinden çıkarak başkalarının mülkiyetine geçişini iliklerinde duyarak birçok kez ayaklandılar (en önemlisi 1878'de). Ayaklanmalar çok sert bastırıldı. 1884'te deniz ve ulaştırma yönetimi yerini sivil valilere bıraktı. 1895’ten sonra vali Feillet özgür çiftçiliği özendirerek tarımı geliştirdi. Adaya AsyalI göçmenlerin gelişi elemeği gereksinimini karşılamakta yararlı oldu.
Ad:  9.jpg
Gösterim: 614
Boyut:  54.6 KB

ikinci Dünya savaşı'nda Kanaklar özgür Fransa’dan yana çıktılar. 1946'da Yeni Kaledonya denizaşırı ülke statüsüne kavuştu (atanmış yüksek komiser, seçilmiş yerel meclis). Bu bağlamda, Kanaklar'ın siyasal istemleri, bağımsızlık isteğine dayalı bir Kaledonya Biniği isteği biçiminde ortaya çıktı. Irk ayrılığına dayalı gerginlikler, ekonomik güçlüklerle şiddetlenerek ayaklanmalara yol açtı (1958, 1980, 1981, 1983); Fransız hükümeti 1980'de mali reform ve 1981’de ülkeye yeni bir statü tanıma sözü verdi; haziran 1982’de yerel mecliste bağımsızlıkçılar çoğunluk kazandı.

Fransa Ulusal meclisi adaya özerklik temdi (ağustos 1984). Bağımsızlık isteyen partiler özerkliği yeterli bulmadılar; oluşturulacak Yerel meclis seçimini boykot ettiler. Kanak sosyalist kurtuluş cephesi (FLNKS) oylamayı engellemeye çalıştı. Kasım 1984’teki seçimlere bağımsızlık yanlısı partiler katılmayınca, Fransa'ya bağlılığı savunan Cumhuriyet içinde Kaledonya birliği (RPCR) büyük çoğunluk kazandı. Fransa Başbakanı Laurent Fabius aşamalı bir bağımsızlık planı hazırladı (25 nisan 1985). Plana göre 4 bölgesel konsey kurulacak, bu konseyler birlikte Yerel kongre'yi oluşturacaklardı. Bu kongrenin seçeceği başkan, Bölgesel konsey başkanlarının katılacağı Yürütme konseyi'nin de başkanı olacaktı. FLNKS de planı olumlu buldu. Eylül 1985'teki seçimlerde RPCR başarı kazandı, başkanları Dick Ukeiwö Yerel kongre başkanı seçildi. 13 eylül 1987'de yapılan referandum sonucu büyük bir çoğunluğun (% 98) Fransa' dan ayrılmayı istemediği ortaya çıktı. Yerel kongre yeni özerklik düzenini onayladı. FLNKS başkanı J. M. Tjibaou'nun öldürülmesi (1989) adadaki barış beklentlerini olumsuz yönde etkiledi. RPCR ile FLNKS anlaşmazlıkları gidermek için uzlaşma yolu arama kararı aldı.

Kaynak: Büyük Larousse
SİLENTİUM EST AURUM