Kuzey Hunları
Hohanyeh ve beraberinde Çin'in kuzeyine yerleşen Hunlar "Güney Hunları"m oluşturdular. Cici ve taraftarları da "Kuzey Hunları"nı meydana getirdiler.
Devletin kuzey kesimine hakim olan Cici Han, hakimiyetini batıya doğru yaymayı uygun gördü ve M.Ö. 51 'de bunun için harekete geçti. Önce, Tanrı Dağları'nın kuzeyi ve Isıg Göl civarındaki Wu-sunları, sonra Ogurları, kuzeydeki Kırgızları ve İrtiş Nehri etrafındaki Ting- lingleri hakimiyeti altına alarak birleştirdi. İki yıl içinde kazandığı bu başarılardan sonra Aral Gölü'ne kadar olan bütün batı topraklarını idaresine aldı. Cici, Çu-Talas nehirleri arasına etrafı surlarla çevrili yeni bir şehir yaptırarak, güçlü devletinin başkentini de buraya taşıdı. Böylece Türkistan sahasına Türklerin yerleşmelerini sağlamış oldu. Cici'nin surlu şehir inşa etmesi Türk tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır. Çünkü bu ilk Türk yerleşik hayatının, şehir hayatının da başlangıcı sayılmaktadır.
Cici'nin ölümünden sonra kısa sürede toparlanan Kuzey Hunları Orta Asya'daki bütün ekonomik bakımdan önemli şehirleri ellerinde bulunduruyorlardı. Bundan dolayı da Çin'in askerî ve siyasî hedefi halinde idi. Çinliler hem kendileri, hem de kışkırttıkları Moğol Tunguz karışımı Wu-huan ve Sienpiler vasıtasıyla Kuzey Hunlarını ortadan kaldırmaya ve Türk birliğini bozmaya çalışıyorlardı. Bu amaçla Hun ülkesinde çeşitli iç isyanlar, ayaklanmalar çıkartıyorlardı.
Bütün bu gelişmelerin sonucunda zayıflayan Hunlar, ünlü Çin generali Pan-Çao'nun kumandasında otuz yıl süren askeri harekat sonunda Kaşkar, Hami, Yarkent, Hoten dahil sayıları 50'yi bulan zengin ve kervan yolu üzerindeki önemli şehirleri kaybettiler. Özellikle 73-74, 89-90-91 yıllarındaki harekâtlar Hunların Orta Asya hakimiyetlerini ortadan kaldırırken, doğudan da Sienpilerin şiddetli saldırılan devletin tamamen yıkılmasına yol açtı. Nihayet Sienpiler 147-156 yılları arasında Kuzey Hunları'nı ortadan kaldırdılar. Burada zamanla çoğalan Hunlar batıya göçerek Avrupa Hun İmparatorluğunun kurulmasında rol oynadılar.
