[Blue Blood]

Ram; bilgilerin geçici olarak tutulduğu ve tutulan bu bilgilere hızlı bir şekilde erişilebilmeyi sağlayan veri depolama birimleridir. Üzerlerinde hareketli bir parça olmadığından dolayı, sabit disk veya CD-ROM sürücülere göre onlarca kat daha hızlıdırlar. Örneğin oyuncular çok iyi bilir, bütün oyunlarda sık sık “Loading” yazısını görüp, bu sırada bir müddet beklerler. İşte bu sırada oyunun bilgileri sabit diskten veya CD ROM’ dan alınıp geçici olarak RAM’e kaydedilir ve ihtiyaç duyulduğunda bu bilgilere RAM aracılığıyla ulaşılır. Bu sayede oyunlar daha hızlı oynanır.

RAMler MB (MegaByte) cinsinden ölçülür. RAM’ler fiziksel olarak ikiye ayrılır. SIMM (30 pinlik) ve DIMM (72 pinlik) RAM’ler. Eski 30 pinlik tip veriyi sadece 16 bitlik yollarla tutabiliyordu. Ama yakın geçmişim teknolojisindeki 72 pinlik tipler verileri 32 bit tutabiliyordu. DIMM’lerden önce RAM’ler anakart üzerine yatay olarak yerleştirilirdi ve buda oldukça büyük yer tutardı. DIMM’ler ise anakart üzerine dikey olarak yerleştirildiği için anakart üzerinde daha az yer kaplıyor. Günümüzde 168 pinlik DIMM RAM’ler kullanılmaktadır.

DIMM (Dual In-line Memory Module) RAMler görünüş olarak SIMMlere çok benzer. Ancak temel bir farklılıkları vardır. SIMM’lerde ters taraftaki pinler birbirleri ile elektronik olarak bağlanmıştır. DIMM’ler ise ters taraftaki pinler ile ayrı olarak çalışırlar. Bu nedenle DIMM’ler veriyi iki kat daha hızlı alabilirler ve buda 64 bitlik veri yolunun kullanılmasını sağlar. Pentium sistemlerde SIMM’ler çifter çifter kullanılmaları gerekiyordu. Yani eğer sisteminizde 32 MB RAM alacaksanız 16 MB’lık iki adet SIMM RAM kullanmak zorundaydınız. Ancak DIMM’ler sayesinde tek bir slotu kullanabilir ve yalnızca bir DIMM modülünü sisteminize takabilirsiniz.

Anakartın işlemci, hafıza ve diğer cihazlar arasında kullandığı yola veriyolu denir. Veriyolu ne kadar büyük olursa sistemin toplam hızıda o kadar büyük olur. 1998 yılında Intel firmasının BX çipsetini kullanan anakartların piyasaya girmesi ile birlikte veriyolu hızı 66 MHZ ‘den 100 MHZ ‘ye çıkmıştır. Şu günlerde ise veriyolu hızı 133 MHZ ve yukarısı (1 GHZ’e kadar) olan anakartlar bulunmaktadır. Tabiki RAM’lerin veriyolu hızıda onları takip etmektedir. Eğer PC 133 uyumlu olduğunu söyleyen bir RAM ilanı görürseniz bunun anlamı bu RAM’ in 133 MHZ veriyolu hızına sahip olduğudur. Eğer kullandığınız RAM’ in veriyolu hızı 100 ancak sistemin Veriyolu hızı 133 MHZ ise RAM çalışacaktır ama ayarlanacağı en yüksek hız 66 veya 100 MHZ’dir.

Diğer bir konuda RAM formatlarıdır. Günümüzde birçok RAM formatı bulunmaktadır. Bunların birçoğu veriyi nasıl depoladığı ile ilgilidir. RAM genellikle SRAM (Statik) ve DRAM (Dinamik) olarak adlandırılır. Dinamik Ram’lerin devamlı olarak kendilerini tazelemeleri gereklidir, aksi halde veri kaybına neden olabilir. Öte yandan SRAM’ler tazeleme işlemine ihtiyaç duymazlar. Dolayısıyla DRAM’lerden daha hızlı ve daha güvenilirdir. Ancak çok pahalı oldukları için sistemin ancak L2 Cacheleri gibi oldukça dar alanlarda kullanılabiliyor. EDO (Extended Data Out) RAM’ler hafıza ile CPU arasında %20’lik daha hızlı bir veri alışverişi sağlayabiliyorlardı. Ancak yalınızca bunu destekleyebilen sistemlerde kullanılmaktaydılar. Bu yüzden SDRAM (Synchrous DRAM)’ler kullanılmaya başlandılar. SDRAM’ler 66 MHZ veriyolunu kullanan sistemlerde EDORAM’ lerden biraz hızlı kaldılar ama 100 veya 133 MHZ veriyolunu kullanan sistemlerde belirgin bir performans artışı gözlenmesi sağladılar. Örneğin en üst resimde gördüğünüz, 168 pinlik bir SDRAM’dir. Alt resimde gördüğünüz ise bir EDORAM’dir.

RAM dünyasına yeni giren bir türlerden birisi de RDRAM, diğer bir deyişle Rambus RAM’dir. RDRAM’ler çok hızlıdırlar ve 600-800 MHZ arası veriyoluna sahiptirler fakat çok pahalı olduklarından ve yalnızca desteklenen çipsetli (örneğin; i850 = Pentium 4 İşlemciler) anakartlarda kullanılmaktadır. Sıradan bir DRAM’ in on katı hızına çıkabilirler. Günümüzde RAM’lerin geleceği RDRAM olarak görünüyor.

Diğer yeni çıkan bir RAM türü de DDR RAM’lerdir. Bazı kesimler tarafından SDRAM II olarak da tabir edilen bu bellek türü, ilk defa ekran kartlarında kullanılmaya başlanmıştı. Günümüzde 266, 333 ve 400 MHZ'lik çalışma frekansına sahip olan bu bellekler genellikle Pentium 4 ve Athlon gibi işlemcilerle birlikte kullanılır. Veriyi çift yoldan iletebilmelerinden dolayı, SDRAM’lerden oldukça hızlıdırlar.


Elbette daha farklı RAM türleri de duyabilirsiniz meselâ SGRAM; ekran kartları için özel olarak tasarlanmış bu tür RAM’ler 300MHZ veriyoluna sahiptirler, uygulamalarda ve oyunlarda yüksek bir performans gösterebilmektedirler. Duyabileceğiniz bir diğer RAM türü de SO DIMMRAM’dir. Bu tür RAM’ler ise Notebook türü bilgisayarlar için özel olarak üretilmiştir.

[nünü]

RAM VE ÇEŞİTLERİ

RAM (Hafıza)
Bilgisayarda çalışmakta olan bir programa ait komutlar ve veriler ile daha sonra kullanılacak olan sonuç işlemleri hafızalarda saklanır.
İşlemci ihtiyaç duyduğu komutu ilk önce L1 cache hafızada arar. Eğer işlemcinin aradığı komut burada yoksa L2 cache hafızaya bakılır. Eğer burada da yoksa sırayla, RAM ve HDD üzerindeki sanal hafıza üzerinde arar. L1 cache hafıza bunlar içerisinde en hızlı olanıdır ve genellikle işlemcinin üzerine imal edilir. L2 cache hafıza ise L1 e göre daha yavaş olmasına rağmen gene de hızı çok yüksektir. Bir kısım işlemcilerde (Celeronların ilk nesillerinde olduğu gibi) L2 cache hafıza bulmayabilmektedir. Bu durumda L1 cache hafızaya sığmayan komutlar L2 olmadığı için direkt olarak daha yavaş olan RAM a yazılmakta ve işlemcinin performansı düşmektedir. L2 cache hafıza genelde işlemcinin yakınındaki yüksek hızlı hafıza çiplerinden oluşur.

RAM
Günümüz bilgisayarlarında hem okunabilen hem de yazılabilen RAM (Read Acces Memory – Rastgele Erişimli Hafıza)'ler kullanılır. RAM'ler birbirinden bağımsız hafıza hücrelerinden oluşur. Her hücrenin çift yönlü bir çıkışı vardır. Bu çıkış veri yoluna, veri yolu da işlemciye bağlanır ve işlemci ile RAM arasındaki bilgi alışverişi yapılır. Bu adresleme yöntemi ile RAM'deki herhangi bir hafıza hücresine istenildiği anda diğerlerinden bağımsız olarak ulaşılır. Rastgele erişim ifadesi buradan gelmektedir.
RAM'lerde bilgiye erişim hızı nanosaniyeler ile ifade edilir. Bu hız ortalama 50-60ns arasındadır. Fakat günümüzde kullanılan RAM'lerde bu hız 8ns ye kadar düşmüştür.
RAM'lerin kapasiteleri 16K'dan başlayıp 512MB'a kadar çıkmaktadır. Günümüz PC'lerinde ortalama 64MB RAM kullanılmaktadır.

DRAM (Dinamik RAM)
DRAM daha çok kişisel bilgisayarlarda kullanılan bir hafıza türüdür.
DRAM'lerde verilerin saklanması için üzerinde enerji depolayan kondansatörler kullanılır. Fakat bu kondansatörler zamanla (çok kısa zamanda) üzerlerindeki enerjiyi kaybederler. Dolayısıyla enerji varken 1 durumunda olan hücre enerji boşalınca 0'a döner. Bu durumda bir transistörün açılıp kapanması suretiyle sürekli olarak bu enerjinin tazelenmesi gerekmektedir. Dinamik ifadesi buradan gelmektedir.

SRAM (Statik RAM)
SRAM 'lerde DRAM'lerde olduğu gibi kondansatörler kullanılmaz. Bunun yerine her hücre için altı adete varan transistör kullanılır. Bu RAM'lerde bilgiler yüklendikten sonra sabit kalır. Sürekli enerji tazelemesi gerekmemektedir. Bu tip hafızalar daha pahalıdır. Bu yüzden kişisel bilgisayarlarda fazla tercih edilmemektedir.

EDRAM (Enhanced DRAM)
Geliştirilmiş DRAM'ler L2 cache hafızada kullanılır. 35 ns. DRAM içerisine 256 bayt 15 ns. SRAM eklenmesi suretiyle oluşturulmuştur. EDRAM aynı zamanda SRAM bölgeleri, verileri, yavaş olan DRAM bloklarından toplayabildiklerinden hız kazanır. Veri istendiğinde yavaş olan DRAM 128 bitlik bütün bir bloğu hızlı olan SRAM' gönderir.
EDO RAMAnakart ya da video kartında ana hafıza olarak kullanılan EDO RAM ile CPU-hafıza bant genişliği saniyede 100 MB'dan 200 MB'a çıkarılmıştır. EDO RAM'ler Pentium işlemcili anakartlarda kullanılmıştır. Pentium II'ler ile EDO RAM'ler yerini SDRAM'lere bırakmıştır.

SDRAM (Senkronize DRAM)
İşlemcilerin hızlanması ile birlikte bu işlemcilerin maksimum seviyede işlem görebilmeleri için yüksek hızlı RAM'lere ihtiyaç duyulmuştur. SDRAM'le birlikte işlemci ve RAM birbirine aynı saat hızında kilitlenirler. Böylece işlemci ve RAM aynı saat hızında senkronize olarak çalışmaktadır.
Günümüzde kullanılmakta olan 66 MHz., 100 MHz, ve 133 MHz. SDRAM'ler vardır. Tercih edeceğiniz SDRAM tipi, işlemcinin kullandığı veri yolu saat hızı ile aynı olmalıdır. Yani 100 MHz. veri yolu kullanıyorsanız. PC 100 SDRAM kullanmanızda fayda vardır.

SGRAM (Senkronize Grafik RAM)
Video adaptörleri ve grafik hızlandırıcılarda kullanılan bir tür DRAM türüdür.
SGRAM'de SDRAM gibi 100 MH'e kadar CPU saat hızına kendini senkronize edebilir. Bununla birlikte yoğun grafik işlemleri için bant genişliğini artırmak amacıyla gizli yazma ve blok yazma gibi bazı teknikleri kullanır.

RDRAM
Kısaca RIMM olarak adlandırılan bu RAM, 100 MHz sınırını aşarak 400 MHz'e kadar hızlı bir performans sağlamaktadır. Bu RAM çeşidi i810E ve i820 chipsetlerle uyumlu olarak çalışmaktadır.
Bir Rambus DRAM, SDRAM'den çok daha yüksek bir performans sunar.

VRAM (Video RAM)
Video adaptörlerinin kullandığı özel amaçlı hafızalardır. Klasik RAM'in aksine, VRAM iki farklı aygıta eş zamanlı olarak bağlanabilir. Bu durum bir monitörün ekran güncellemesi için VRAM'a erişirken bir grafik işlemcinin de aynı zamanda yeni veriler sunmasına imkan verir. VRAM'ler DRAM'lerden daha pahalıdır ve daha iyi grafik performansı verirler.

ECC (Error Correction Code)
Bilindiği gibi bilgisayardaki bilgiler 1 ve 0'lardan oluşmaktadır. Bu değerler bazen ortam hataları, elektronik parazitler veya kötü bağlantılar gibi sebeplerden değişebilmektedir. Mesela 1 değeri 0'a dönüşebilir. Bu durum karşısında hatayı düzeltmek için ECC parite biti kullanılır.

[asla_asla_deme]

RAM(Random Access Memory) - RAM(Random Access Memory) Nedir - RAM(Random Access Memory) Hakkında

Rastgele erişimli hafıza (İngilizce: Random Access Memory, RAM) mikroişlemcili sistemlerde kullanılan bir tür veri deposudur. Buna karşın diğer hafıza aygıtları (manyetik kasetler, diskler) saklama ortamındaki verilere önceden belirlenen bir sırada ulaşabiliyorlar ki mekanik tasarımları ancak buna izin veriyor.
256 MB'lık DDR400 RAM

Bir RAM yongasında her hangi farklı iki veriye ulaşmak için aşağı yukarı aynı süre harcanıyor. Buna karşılık disk ve benzerleri okunan verinin başı bulunan noktaya yakınsa az zaman, uzaksa çok zaman harcıyor ve baş konumu sürekli yer değiştiriyor.

RAM, genellikle bilgisayardaki ana hafıza ya da birincil depo; yükleme, gösterme, uygulamaları yönlendirme ve veri için çalışma alanı olarak düşünülür. Bu tip RAM genelde tümleşik devre biçimindedir. Yaygın olarak hafıza çubuğu veya RAM çubuğu isimleriyle anılır çünkü devre kartı üzerine, küçük devreler halinde, plastik paketleme yardımıyla birkaç sakız paketi boyutundadır. Çoğu kişisel bilgisayarda RAM eklemek veya değiştirmek için yuva bulundurur.

Çoğu RAM hem yazılıp hem okunabilir. Bu yüzden RAM sık sık "okunan-yazılan hafıza" ismiyle yer değiştirmiştir. Bu bağlamda RAM, ROM'un tersi, daha doğrusu sıralı ulaşılabilir hafızanın tersi olarak kabul edilir. RAM bellekler genelde (2²) byte şeklinde paketlenmiş olarak piyasada bulunur.

Genel Özellikler

Bilgisayarlar işlem yaparken program kodları ve veri tutmak için RAM kullanırlar. RAM'in karakterini tanımlayan özelliği bütün hafıza noktaları neredeyse aynı hızda erişilebilir olmasıdır. Diğer teknolojilerin çoğu belirli bir bit veya byte okuduklarından gecikmelere sebebiyet verir.

Bir çok RAM türü uçucudur. Bunun anlamı disk ve kaset gibi hafıza depolama aygıtlarından farklı olarak bilgisayar kapatıldığında içerdiği veriyi kaybetmesidir.

Modern RAM'ler, bir bitlik veriyi dinamik RAM'lerdeki gibi kapasitörde akım olarak ya da statik RAM'lerdeki gibi bir flip-flop'ta durum olarak saklar.

Yazılımlar RAM'leri bölerek bir kısmını hızlı sabit disk gibi çalışmasını sağlayabilir. Buna RAM disk denir. Kullanılan hafıza uçucu ise, RAM disk bilgisayar kapandığında veriyi kaybeder. Ama uçucu hafıza ayrı bir güç kaynağına sahip ise -pil gibi- veriyi kaybetmez.

Tarihçe

İlk ana hafıza sistemleri, bugünkü RAM gibi, vakum tüplerinden oluşturulmuştur, ama sıklıkla başarısız olmuşlardır. Çekirdek hafıza, küçük ferrit elektromanyetik çekirdeklere tellerle bağlanan, eşit ulaşım zamanlamasına pek sahip değildi. Çekirdek terimi bazı programcılar tarafından RAM'lerin bilgisayarın ana hafızası anlamında kullanılmaktadır. Tüp ve çekirdek hafızanın temel konsepti günümüz RAM'lerindeki tümleşik devrelerde kullanılır.

Alternatif birincil depolama mekanizmaları genellikle tek biçimli olmayan hafıza erişim gecikmelerini içerir. Gecikme satır hafızası bitleri tutmak için civa dolu tüplerde ses dalga dürtü serisi kullanılmıştır. Tambur hafıza günümüz sabit diskleri gibi sürekli yuvarlak manyetik bantlarda veriyi saklamıştır.

DRAM

Ana madde: DRAM

Ekonomik nedenlerden dolayı, kişisel bilgisayarlarda, iş istasyonlarında, kontrol edilmeyen oyun konsollarında (Playstation, Xbox gibi) geniş hafızalar dinamik RAM'lerden oluşur. Bilgisayarın diğer kısımları zula hafıza (önbellek) ve diğer disklerdeki veri tamponları statik RAM kullanır.

Dinamik rastgele erişimli hafıza (DRAM) tümleşik devrelerin plastik ambalaja metal iğnecikler ile bağlanıp, sinyaller ile kontrol edilecek biçimde üretilir. Günümüzde bu DRAM'ler kolay kullanım için rahat takılacak modüllerden oluşur.

Hafıza Duvarı

Hafıza duvarı teriminden, ilk olarak "Hafıza Duvarına Çarpmak: Belli Olanın Anlamı" nıda bahsedilmiştir. Bu CPU ve hafıza hızı arasının açılmasına dikkat çekmek için söylenmiştir. 1986'dan 2000'e, CPU hızı yıllık %55'lik bir hızla gelişirken hafıza hızı %10'luk bir gelişme göstermiştir. Bu yüzden hafıza gecikmesinin bilgisayar performansı açısından çok büyük bir darboğaz yaratması beklenmiştir.

Şu sıralar, CPU hızının gelişmesi fiziksel bariyerler dolayısıyla önemli bir şekilde yavaşlamıştır. Intel firması bunu "Platform 2015" belgesinde şöyle açıklamaktadır: "İlk olarak yonga geometrilerinin küçülmesi, ve saat hızlarının artışı, transistördeki kaçak akımın artması, güç tüketiminin çoğalmasına ve ısınmaya yol açmaktadır. Intel'in yeni TRİ-GATE'i bu problemi çözebilir. Hafıza gecikmelerinden dolayı yüksek saat hızının avantajları yararlığını kaybetmektedir.Çünkü hafıza gelişimi, saat frekansı gelişiminden geride kalmıştır. Bazı belli başlı uygulamalar için, geleneksel seri mimari işlemcilerin hızlanmasıyla verimliliğini yitirmektedir. Buradaki kazançtan kısılması, frekansın kazancının artmasına neden olabilir. Ek olarak sinyal iletimindeki direnç-kapasitör (RC) gecikmeleri işlemciler küçüldükçe, büyümektedir. Bu da yeni darboğazlar yaratmaktadır."

Sinyal üretimindeki RC gecikmeleri "saat hızı ve IPC: Geleneksel Mimari İçin Yolun Sonu" adlı kitapta belirtilmiştir. Burada anlatılan 2000-2014 arasında yıllık CPU gelişiminin maksimum %12.5 olacağıdır. Intel'in yeni işlemcilerinde görüldüğü gibi bu yavaşlama belirginleşmiştir. Fakat yine de Core2, Pentium 4'ten sonra epey kayda değer bir gelişme olarak görülmektedir.

Vİkipedi

bana bu eam gecici hafızasına bilgisayrın hangi yerinde bulabilecegimi soylermisiniz