[ThinkerBeLL]

Jose Ribera (Jusepe de Ribera)

Jusepe de Ribera ya da Jose de Ribera (Jativa, Valencia ya­kınları, 1588 / 1591-Napoli, 1652), İspanyol ressam ve gravür sanatçısıdır. Çocukluk yıllarıyla ilgili pek bilgi bu­lunmayan Jose de Ribera'nın İtalya' ya gitmeden önce, Valenda'da Fran­cisco Ribalta'nın (1551–1628) tilmizi olduğu sanılır.
Kesin olarak hangi tarihte İtalya'ya gittiği bilinmeyen Ribera, Roma'da birkaç yıl kaldıktan sonra 1616'da Napoli'ye yerleşti. Kent bu tarihlerde İspanya tahtına bağlıydı, bu nedenle ressam İspanyol kral naiplerinin (Osuna dükü ve Monterrey kontu) korumasına girmekte gecikmedi. Yalnız­ca Alba dükü, kral naipliği sırasında (1620'den 1629'a kadar), kökeni ve kı­sa boyu dolayısıyla lo Spagnoletto (İspanyolcuk) olarak adlandırılan Ribera'yı ihmal etti. Bu gözden düşme dönemine karşın, Ribera'nın ünü bü­tün Avrupa'da yayıldı ve ressam 1626'da San Luca Akademisi'ne gir­di; ünü öylesine artmıştı ki, üç yıl son­ra, Velazquez bile İtalya yolculuğu sırasında Napoli'den geçerek Ribera' ya saygılarını sunmanın gerekli oldu­ğuna inanmıştı.
Ribera'nın başlangıçta, Caravaggio' ya özgü gerçekçilik ve "karanlıkçılığın" etkisinde kaldığı görülür; bu, özellikle Osuna piskoposluğundaki mihrap arkalığında yer alan "Çarmıha Gerilme"de (1616-1620), "Azize İrene Tarafından Bakılan Aziz Sebastianus"ta (1628) ve "Aziz Bartholomaeus'un Din Uğruna Şehit Olması"nda (1630) daha da belirgindir. Tam anlamıyla caravaggioculuk ola­rak adlandırılan döneminin ardından 1630'a doğru, daha aydınlık tablolar dönemi başladı; bu dönem yapıtları, saydamlık, büyük bir akıcılık taşıyan yapıtlardı; sanatçı, bunların yapımın­da kimi zaman yeşil, limon sarısı kul­lanarak sıcak renklerinin alışılmış dü­zenini yumuşatmayı deniyordu (Mer­yem'in Gebe Kalması 1635; Yakup’un Düşü 1639; Takma Bacak, 1641, vb.). Yaklaşık 1640'tan 1652'ye kadar yapmış olduğu kompozisyonlar, sanatçının üçüncü ve sonuncu çalışma tar­zını yansıtır; bu yapıtlarda daha çok donuk renklere yönelmiş, çok çeşitli griler ve oldukça inceltilmiş bejler kul­lanmıştır (Aziz Januarius'un Mucize­si, 1646).
Ribera'nın biçimsel düzlemde olduğu kadar ideoloji düzleminde de hem mis­tik hem de gerçekçi olan yapıtı,bütü­nüyle karşı-reformcu ve barok bir re­sim anlayışı üstüne dayanır. Başlangıçta, sanatının, tartışmasız olarak Caravaggio'nun sanatından kaynaklandığı bir gerçektir, ama ressamın olgunluk dönemindeki yapıtla­rı da, ardından İspanyol okulunun kendisini gösterdiği özgün bir mizacın varlığını doğrular.
Caravaggio ve Jo­se de Ribera'nın arasında zamanla bir ayrılık ortaya çıkmıştır. Ribera'nın sanatı daha sert bir gerçekçiliğe da­yanır; el kol hareketleri daha sakınımlıdır; karanlık renklerin kullanımı da­ha az karmaşık, ama daha kesin, da­ha sağlamdır.
Bazı uzmanlara göre Ri­bera'nın yaşamının son yılları acılar­la geçmiştir. Nedeni de, kızlarından birinin, belki de en güzelinin, Felipe IV'ün evlilik dışı oğlu tarafından baş­tan çıkarılmış olmasıdır. Ama modern tarihçiler, gerçeğin çok daha başka olduğunu ileri sürerler: Buna göre ressamın tek kızı vardı ve Napoli kral naibinin bakanı olan bir İspanyol kibarıyla evlenmişti. Sanatçı da son yıl­larım huzur içinde geçirmiş ve varlıklı olarak ölmüştü. Bu ikinci yorumun gerçeğe daha çok uygun olduğu sanı­lır.
Valencia'da öğrenim gören Jose Ribera (Lo Spagnoletto da denir), 20 yaşında İtalya'ya giderek bir daha ülkesine dönmedi. İtalya'da Caravaggio ve Corregio'nun etkisinde kalmakla birlikte, İspanyol resminin özelliklerini de bırakmadı. Acılı olayların ve insanlığın umutsuzluğunun ressamı olarak ün salıp, acıyı yer yer bayağılığa kaçan bir gerçekçilikle yansıttı.

Başlıca yapıtları

• Napoli yakınında, San Marini Manastırı'ndaki resimler (özellikle Haçtan İndiriliş)
• İsa'nın Doğuşu
• Aziz Barthelomeus'un Öldürülmesi
• Azize Agnes
• Tövbe Eden Magdalena
• Çobanların Tapınması
• Topal

Jusepe de Ribera'nın "Haçtan İndiriliş" isimli çalışması

Derlemedir.

[sanar]