[ThinkerBeLL]

Muammer KADDAFİ (1942 - )
MsXLabs.org & Temel Britannica

Muammer Kaddafi, 1969'da Libya Kralı I. İdris'in devrilmesiyle sonuçlanan askeri darbe­den sonra devlet başkanı oldu. Darbeden sonra ülkede denetimi ele geçiren Devrim Komuta Konseyi başkanlığına getirilen Kad­dafi, 1970'te başbakanlık ve savunma bakanlı­ğı görevlerini de üstlendi. Aynı yıl Libya'nın "özgür bir Arap demokratik cumhuriyeti" olduğunu belirten yeni bir anayasa oluştura­rak, ABD'nin ve İngiltere'nin ülkedeki askeri üslerini kapattı. Ayrıca, bütün yabancı ban­kaları ve petrol işletmelerini kamulaştırdı.

Kaddafi Sirte'de yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bingazi'deki Libya Üniversitesi'nde tarih öğrenimi gördükten sonra Libya Askeri Akademisi'ne girdi. 1969'da gerçekleşen darbe sırasında Libya ordusunda yüzbaşıydı. Sömürgeci olarak nite­lediği batılı ülkelere karşı kararlı bir tutum alan Kaddafi, devlet başkanı olduktan sonra İslam dinine dayanan Arap milliyetçiliğinin savunucusu olarak tanındı. Libya'yı sosyalist bir ülke haline getirmek, Kuran'm buyrukla­rını geçerli kılmak ve öteki Müslüman ülke­lerle birlik oluşturmak için çaba gösterdi. Okullarda yabancı dil olarak İngilizce okutul­masına son verdi. Arap-İsrail Savaşı'nda Filis­tin'i destekledi. 1977'de ülkenin adı Libya Arap Sosyalist Halk Cemahiriyesi olarak de­ğiştirildikten sonra Devrim Komuta Konseyi dağıtıldı. Kaddafi, Genel Halk Kongresi genel sekreteri oldu. 198ü'de Çad devlet başka­nının devrilmesi üzerine bu ülkeye asker yolladı.

Uluslararası siyasette beklenmedik çıkışla­rı, İrlanda Cumhuriyeti Ordusu ve Filistin Kurtuluş Ordusu gibi örgütleri desteklemesiyle dikkati çekti. Libya'yı uluslararası terörün kışkırtıcısı olarak gören ABD, 15 Nisan 1986'da Trablus ve Bingazi'ye bir hava saldırı­sı düzenledi. Kaddafi'nin yara almadan atlat­tığı bu saldırıda eşi ve iki çocuğu yaralandı, evlat edinmiş olduğu kızı öldü. Kaddafi ülke­mizde "Yeşil Kitap" (1979) adıyla yayımlanan yapıtında İslam sosyalizmine ilişkin siyasal görüşlerini açıklamıştır.