Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Sohbet (Flash Chat) Forumda Ara

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

Bu konu Soru-Cevap forumunda Misafir tarafından 14 Ekim 2009 (20:36) tarihinde açılmıştır.FacebookFacebook'ta Paylaş
197107 kez görüntülenmiş, 114 cevap yazılmış ve son mesaj 6 Mayıs 2014 (20:43) tarihinde gönderilmiştir.
  • 5 üzerinden 3.37  |  Oy Veren: 218      
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Bu konuyu arkadaşlarınızla paylaşın:    « Önceki Konu | Sonraki Konu »      Yazdırılabilir Sürümü GösterYazdırılabilir Sürümü Göster    AramaBu Konuda Ara  
Eski 14 Ekim 2009, 20:36

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#1 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
büyük ünlü uyumuna uygun kelimeler bul
En iyi cevap Mira tarafından gönderildi

Büyük Ünlü Uyumu

Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur:
  • adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç
  • beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük
Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.

Konunun Devamı >
Büyük Ünlü Uyumu
Rapor Et
Reklam
Eski 14 Ekim 2009, 20:43

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#2 (link)
Eski Üyelerin Ruhları
Blue Blood - avatarı
Alıntı:
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı Mesajı Görüntüle

büyük ünlü uyumuna uygun kelimeler bul
Büyük Ünlü Uyumu
Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.
Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.
Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.
Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.
-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.
-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.
-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.
Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.
Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.


Örnek kelimeler=kanat,sevgi, numara, yalnız vs..

kaynak

daha fazla bilgi için>>Büyük Ünlü Uyumu
Rapor Et
Eski 30 Ekim 2009, 12:55

Büyük ünlü uyumu nedir?

#3 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
büyük ünlü uyumu neden var
Rapor Et
Eski 22 Kasım 2009, 19:33

Büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#4 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
acil 5 tane büyük ünlü uyumuyla ilgili örnek
Rapor Et
Eski 3 Aralık 2009, 19:54

büyük ünlü uyumumuna uyan 20 kelimee

#5 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
büyük ünlü uyumuna uyan 20 kelime
Rapor Et
Eski 10 Aralık 2009, 18:33

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#6 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.
Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.
Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.
Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.
-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.
-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.
-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.
Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.
Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.
Rapor Et
Eski 20 Aralık 2009, 15:45

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#7 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
Büyük Ünlü Uyumu

Türkçe'de bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa sonraki ünlüler de kalın; ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa sonrakiler de ince olur. Buna "Büyük Ünlü Uyumu" denir.

Sözcük sonuna getirilen ekler de bu kurala uyar.

Örnek: Otururlardı, gölgelik, düşünmek, ağaç, toprak, topraklar, topraklarımız, topraklarımızdan ...

Aykırı Durumlar:

* Bazı yabancı kökenli sözcükler: İnsan, kitap, televizyon, gazete, rüzgâr, kader, istasyon ...

* Zamanla değişikliğe uğrayan bazı Türkçe sözcükler: Elma (alma), hangi (kangı), anne (ana), kardeş (karındaş) ...

* Bazı bileşik sözcükler: Kocaeli, ilkokul, gecekondu ...

Uyarı: Bileşik sözcüklerde ve tek heceli sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

* Bazı ekler büyük ünlü uyumunu bozar:

-ken: dolaşırken, uyurken, doğarken ...

-ki: onlarınki, sabahki, duvardaki ...

-(i)yor: geliyor, görünüyor, gülümsüyor ...

-leyin: sabahleyin, akşamleyin ...

-(i)mtrak: yeşilimtrak, mavimtrak ...

-daş: ülküdaş, meslektaş ...



* Farklı bir kaynaktan büyük ünlü uyumu konusu ödevi..

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI


Türkçe sözcüklerin ilk hecelerindeki sesli harf kalın sesli ise diğer hecelerindeki sesli harfler de kalın olur. İlk hecedeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de kalın olur.
Kısacası sözcüğün tüm sesli harfleri ya kalın, yada ince sesli olmalıdır. Bu kurala Büyük Ünlü Uyumu Kuralı ( BÜUK ) denir.
Bu kural Türkçe'yi öteki dillerden ayıran temel bir kuraldır.

ÖRNEK 1: " Çocuklarımız " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " o, u, a, ı, ı " dır. Bu harflerin tümü kalın seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

ÖRNEK 2: " Temizlikçi " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " e, i, i, i " dir. Bu harflerin tümü ince seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

ÖRNEK 3: " Matematik " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " a, e, a, i " dir. Bu harflerin iki tanesi kalın, iki tanesi de ince seslidir. Bu sözcükte kalın ve ince sesli harfler bir arada bulunmaktadır. Dolayısı ile bu sözcük BÜUK'na uymaz. Türkçe bir sözcük değildir.

BÜUK'na AYKIRI DURUMLAR

1. " anne, kardeş, elma, kale, helva, hangi " gibi bazı sözcükler BÜUK'na uymadıkları halde Türkçe sözcükler olarak kabul edilirler. Bu sözcükler, zaman içinde değişikliğe uğrayarak BÜUK'na uymaz hale gelmişlerdir. Bu sözcüklerin esasları BÜUK'na uymaktadır.



Şimdiki hali
Esası

Anne
Ana

Kardeş Kardaş
Elma Alma
Kale Kala
Helva Halva
Hangi Kangı


2. Türkçe'de sözcüklere eklenen ekler, eklendikleri sözcüğün son hecelerine uyarak BÜUK'nı korurlar. Ancak bazı ekler, eklendikleri sözcüğün son hecesine uymayarak, sözcüğün BÜUK'na olan uygunluğunu da bozar.

ÖRNEK: - (i)yor : İçiyor, geliyor, biliyor, dinlemiyor, söylüyor...
-ken : Yaparken, koşarken, yazarken, okurken, dolaşırken...
-ki : Akşamki, sabahki, okuldaki, yoldaki, onunki...
-leyin : Akşamleyin, sabahleyin...
-daş : Meslektaş, gönüldaş...
-(i)mtrak : Ekşimtrak, yeşilimtrak, mavimtrak...

3. Bazı bileşik sözcükler BÜUK'na uymazlar.
ÖRNEK: Hanımeli, Karadeniz, Atatürk, İlkokul, Güzelyurt, Taşkınköy...

*** Yabancı kökenli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Bileşik sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Tek heceli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
ÖRNEK: saz, dört, sert, bal, ev, yel, sel, yol,ak...

2 . ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, e, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.
Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
a) Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f
b) Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
i) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f
ii) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k

Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z
ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g
Rapor Et
Eski 21 Aralık 2009, 13:24

büyük ünlü uyumu

#8 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
büyük ünlü uyumu ile ilgili sorular
Rapor Et
Eski 21 Aralık 2009, 13:32

büyük ünlü uyumu

#9 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
büyük ünlü uyumu ile ilgili sorular nelerdir?
Rapor Et
Eski 24 Aralık 2009, 21:38

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

#10 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
Büyük Ünlü Uyumu




Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.


Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.


Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.



Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.


-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.

-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.

-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.

Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.

Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.233 saniyede (81.06% PHP - 18.94% MySQL) 17 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +3 - Saat: 06:32
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi