Cevap Yaz Önceki Konu Sonraki Konu

Kelimelerde Anlam İlişkisi

  • kelimede anlam iliskileri
  • kelimelerde anlam iliskileri
  • kelimelerin anlam iliskileri
TUZCUAY
13 Kasım 2009 21:12   |   Mesaj #1   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
KELİMELERDE ANLAM İLİŞKİSİ

YANSIMA SÖZCÜKLER

Doğadaki canlı ve cansız varlıkların çıkardıkları seslerin taklidi olarak ortaya çıkan kelimelere yansıma denir.

Örnek
  • Çat,
  • pat,
  • güm,
  • me,
  • hav,
  • mö,
  • miyav,
  • cik,
  • hırıltı,
  • şangırtı,
  • şırıltı…
Not:Kulağa hitap etmeyen kelimeler yansıma değildir.
  • Işıltı,
  • parıltı,
  • ötme…
İKİLEMELER
Anlatımı güzelleştirmek, güçlendirmek, çekici kılmak amacıyla, kelimelerin çeşitli şekillerde yan yana getirilmesiyle oluşturulan söz öbeğine,
ikileme denir.

İkilemeler Değişik Şekillerde Oluşturulur

1 - Yanı sözcüğün tekrarıyla oluşan ikilemeler


Örnek
  • ağır ağır,
  • deste deste,
  • açık açık,
  • yavaş yavaş…
2 - Eş anlamlı ya da yakın anlamlı kelimelerle oluşan ikilemeler

Örnek
  • Eş dost,
  • doğru dürüst,
  • kılık kıyafet,
  • yalan yanlış,
  • ses seda,
  • ağrı sızı…
3 - Karşıt (zıt) anlamlı kelimelerden oluşan ikilemeler:

Örnek
  • er geç,
  • bata çıka,
  • düşe kalka,
  • aşağı yukarı,
  • iyi kötü,
  • gide gele…
4 - Biri anlamlı diğeri anlamsız kelimelerden oluşan ikilemeler

Örnek
  • boy pos,
  • yırtık pırtık,
  • eski püskü,
  • eğri büğrü,
  • ufak tefek,
  • az buz…
5 - İkisi de anlamsız kelimelerden oluşan ikilemeler

Örnek
  • abur cubur,
  • abuk sabuk,
  • ıvır zıvır,
  • eften püften,
  • kem küm,
  • eciş bücüş,
  • mırın kırın…
6 - Yansıma kelimelerden oluşan ikilemeler

Örnek
  • mışıl mışıl,
  • horul horul,
  • çıtır çıtır,
  • şıngır mıngır,
  • şakır şakır,
  • katır kutur…
7 - Bir eylemin olumlu ve olumsuzunun birlikte kullanılmasıyla oluşan ikilemeler

Örnek
  • gider gitmez,
  • döner dönmez,
  • bakar bakmaz….
8 - İsmin hal ekini almış ilgili kelimelerin yan yana gelmesiyle oluşan ikilemeler

Örnek
  • yan yana,
  • omuz omuza,
  • el ele,
  • baş başa…
Not: İkilemelerin arasına herhangi bir noktalama işareti konulmaz.

AD AKTARMASI (MÜRSEL MECAZ)
Bir sözcüğün benzetme amacı olmadan başka bir sözcüğün yerine kullanılmasına ad aktarması denir.

Örnek Yelkenli denizin ortasında kalmıştı
(Tekne yerine parçası yelken söylenmiş)

Tren, İstanbul’a girdi.
(Tren İstanbul’daki gara girmiştir)

Bu yıl hep Ömer Seyfettin okudum.
(Ömer Seyfettin değil, kitapları kastediliyor)

Akşam teyzemlerde üç tabak yedim.
(Tabağın yenmesi değil, içindeki yemeklerin yenmesidir)
  • Eve haber vermeden gitme.
  • Gazeteden içeri girince onu gördüm.
  • Sahneye çıkınca salon ayağa kalktı.
  • Ünlü raketler turnuvada buluştu.
  • Ocakta çaydanlık kayıyordu.
  • Türkiye’nin bu maçı kazanması lazım.
NİCELİK VE NİTELİK BİLDİREN KELİMELER
Sayılabilen, ölçülebilen, azalıp, çoğalabilen, sözcüklere nicelik (nicel) anlamlı kelime denir.

Örnek: Küçük, büyük, az, çok, ağır, hafif…

Sayılamayan, ölçülemeyen, sadece nesnelerin özelliklerini bildiren kelimelere nitelik (nitel) anlamlık kelime denir.

Örnek: güzel, çirkin, iyi, kötü, fayda zarar…


GENEL VE ÖZEL ANLAMLI KELİMELER

Varlılarının bütününü kapsayan kelimelere
genel anlamlı kelimeler, daha dar ve özel olanları içine alan kelimelere özel anlamlı kelimeler denir. Genel ve özel anlamlı kelimelerin bir sınır yoktur. Varlıkların sıralanışı sırasında ortaya çıkar.

ÖrnekVarlık – canlı – insan – öğretmen – Esra hoca

(genelden özele sıralanmıştır)

Yazı türleri – roman – Sinekli Bakkal

( Roman, yazı türüne göre özel anlamlı, Sinekli Bakkal’a göre genel anlamlıdır.)
  • Alfabenin son harfi Z’dir. (Alfabe=Genel, Z=Özel)
  • Çocukluk, ömrümüzün en güzel dönemidir. ( Çocukluk=Özel, Ömür =Genel)
  • Petrol ürünlerinden benzine zam geldi. (Petrol Ürünü = Genel, Benzin = Özel)
YAKIN ANLAMLI KELİMELER
Eş anlamlı olmamalarına rağmen genellikle birbiri yerine kullanılabilen, anlamları çok yakın olan kelimelerdir.

  • Eş-dost
  • Güç-kuvvet,
  • Doğru-dürüst
  • Yalan-yanlış
  • Darılmak-kırılmak
  • Küsmek-gücenmek
EŞ SESLİ (SESTEŞ) KELİMELER
Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelerdir.

Kaz: bir hayvan
Kaz-: kazmak eylemi

Sağ: yaşayan
Sağ: bir yön

Gül: çiçek
gül-: gülmek eylemi

Yüz: surat
Yüz: sayı
Yüz-: yüzmek eylemi

Benden sana bir öğüt
Kendi ununu kendin öğüt

Sahicimi elinde tuttuğun o kartal kanadı
Sen tuttun acıdan benim ellerim kanadı

Kır saçlı biriyle kıra çıktık.
Benim kolumda da ben var.

Not: İnceltme işareti (^) ile birbirinden ayrılan kelimeler sesteş değildir.
  • kar -- kâr
  • yar -- yâr
  • hala -- hâlâ
  • adet -- âdet
  • adem – âdem
  • alem – âlem
ZIT (KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER
Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir.

Örnek
  • Pahalı - ucuz,
  • siyah - beyaz,
  • batmak – çıkmak
  • eksik - tam
  • güzel- çirkin,
  • akıllı - deli,
  • dar – geniş
  • karamsar - iyimser
  • tatlı - acı,
  • dost - düşman,
  • iniş – yokuş
  • küsmek - barışmak
  • gülmek - ağlamak,
  • gelmek -gitmek,
  • birinci – sonuncu
  • nadide - alelade
  • ilk - son,
  • sert-yumuşak,
  • cömert – cimri
  • inatçı - uysal
Not: Bir kelimenin olumsuzu o kelimenin zıttı değildir.

EŞ ANLAMLI (ANLAMDAŞ) SÖZCÜKLER
Yazılışları ve okunuşları farklı, anlamları aynı olan kelimelere denir.
  • sözcük - kelime,
  • doğa - tabiat,
  • rüzgar – yel
  • mazi - geçmiş
  • konuk - misafir,
  • asır - yüzyıl,
  • üzüntü – keder
  • fakir - yoksul
  • cevap - yanıt,
  • hediye-armağan,
  • neşe – sevinç
  • deprem -zelzele
  • fayda - yarar,
  • beyaz - ak,
  • baş – kafa
  • eleştiri - tenkit
  • anlam - mana,
  • anı – hatıra,
  • olanak- imkan
  • yollamak –göndermek…
Eş anlamlı kelimelerden biri yabancı bir dilden alınmıştır.


Son düzenleyen Mira; 11 Haziran 2012 22:55. Sebep: Sayfa düzenlendi.
Cevap Yaz
Hızlı Cevap
İsim:
Mesaj:
Önceki Konu Sonraki Konu

Kelimelerde Anlam İlişkisi Konusuna Benzer Konular

Mecaz Anlam, Gerçek Anlam ve Yan Anlam
Gönderen: kalomira_25 Forum: Türkçe Dil Bilgisi
Cevap: 13
Son Mesaj: 18 Nisan 2015 12:14
Cevap: 19
Son Mesaj: 9 Mart 2015 13:59
Cevap: 1
Son Mesaj: 20 Ekim 2014 21:37
Türkçe kelimelerde bir hecede en fazla kaç harf vardır ?
Gönderen: Mehmet GÜLDALI Forum: Soru-Cevap
Cevap: 3
Son Mesaj: 8 Mart 2014 11:50
Yan anlam, terim anlam ve deyim ne anlama gelir?
Gönderen: By_Dark Forum: Soru-Cevap
Cevap: 57
Son Mesaj: 9 Mayıs 2013 18:46
Sayfa 0.213 saniyede 12 sorgu ile oluşturuldu