Cevap Yaz Yazdır
Gösterim: 422.668|Cevap: 10|Güncelleme: 17 Ekim 2016

Mecaz Anlam, Gerçek Anlam ve Yan Anlam

Mesaja atla
kalomira_25
23 Kasım 2010 19:34   |   Mesaj #1   |   
kalomira_25 - avatarı
Ziyaretçi

GERÇEK ANLAM


Bir sözcüğün ilk ve asıl anlamına gerçek anlam denir.Yani bir sözcüğün söylendiği anda zihnimizde uyandırdığı ilk çağrışım gerçek anlamdır.
Örnekler
Sponsorlu Bağlantılar
  • Adamın tarladaki bütün ekinleri yandı. (Gerçek anlam)
  • Balkona astığım çamaşırlar kurumamış. (Gerçek anlam)
  • Caminin minaresi çok inceydi. (Gerçek anlam)
  • Sarayın aydınlık bir odasından karanlık bir odasına geçmiştik. (Gerçek anlam)
  • Çocuk kumsalda oynuyor. (Gerçek anlam)

MECAZ ANLAM


Bir sözcüğün gerçek anlamının dışında, başka bir an­lamı karşılayacak şekilde, daha çok soyut olarak kul­lanılmasına mecaz anlam denir.
Mecaz anlam, söze güzellik, canlılık ve güç vermek amacıyla kullanılır. Dillerin zenginliği, sözcüklerin sa­yısıyla değil, bu sözcüklerin herkesin bildiği ortak an­lamının dışında kullanılabilmesi ile ölçülür.
Sözcüğün temel, yan ve mecaz anlamları birbirine karıştırılmamalıdır. Sözcüğün temel anlamıyla yan anlamı arasında anlamsal bir ilgi, benzerlik varken; temel anlamla mecaz anlam arasında, anlamsal hiç­bir ilgi yoktur.
Örnekler
  • Bu sınavı kazanamazsan yandın. (Mecaz anlam)
  • Senin aşkın da beni kuruttu be güzelim. (Mecaz anlam)
  • Bana hediye alman çok ince bir davranıştı. (Mecaz anlam)
  • Yaşadığımız bunca karanlık günlerden sonra aydınlık günler bizi bekliyor. (Mecaz anlam)
  • Arkadaş, bu kız seninle oynuyor. (Mecaz anlam)

YAN ANLAM


Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır.
Mesel⠓göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. Ama “iğnenin gözü”, “çantanın gözü”, masanın gözü” tamlamalarındaki anlamlar benzetme yoluyla kazandırılmış yeni anlamlardır. Bunlara da yan anlam denir.
Meselâ, “düşmek” kelimesi “Meyveler tek tek yere düştü” cümlesinde temel anlamda; “Çocuğun pantolonu düşüyordu”, “Bu yılın ilk karı düştü” ve “Kavakların gölgesi yola düştü” cümlelerinde yan anlamdadır.
Örnekler

  • Partide çektiğimiz bütün resimler yanmış. (Yan anlam)
  • Hazan mevsiminde kurumuş yapraklar gibi. (Yan anlam)
  • Duvarın sıvası için ince bir kum getirmişlerdi. (Yan anlam)
  • Bu masanın ayağı oynuyor. (Yan anlam)
BAKINIZ Anlam Bakımından Kelimeler (Sözcükler)
Son düzenleyen Safi; 17 Ekim 2016 00:30
17 Nisan 2012 11:44   |   Mesaj #2   |   
Mira - avatarı
VIP VIP Üye

Mecaz (Ad Değişimi)


Mecaz, sözcükleri gerçek anlamları dışında kullanma sanatıdır. Ad değişimi de denir. Avrupa dillerinde metafor olarak geçer. Bu kelime Antik Yunancada taşıma (bir anlamı ötekine gönderme) demektir. Mecaz, Sözcük ve fikir mecazları olmak üzere ikiye ayrılır. Sözcük mecazında bir sözcük gerçek anlamı dışında, fikir mecazında ise herhangi bir fikir kendi anlamının dışında bir amaçla kullanılır.

Sponsorlu Bağlantılar
Kullanımı

Anlatımı daha etkili kılmak ve söze canlılık kazandırmak amacıyla yapılır. Mecaz, söze güzellik, güçlülük, canlılık, zarafet, derinlik ve genişlik vermek için kullanılır.
Kandilli yüzerken uykularda
Mehtabı sürükledik sularda

Yahya Kemal Beyatlı
Bu dizelerde Kandilli'nin sularda yüzmesi, mehtabın sularda sürüklenilmesi, söz ve sözcüklerin asıl anlamının dışında, güzelleştirme, anlamlandırma, zarifleştirme ve güçlendirme amacıyla kullanılmasına örnektir.

Örnek Cümleler

  • Hayallere kapılmaktan vazgeçelim.
  • İsteği kabul edilince havalara uçtu.
  • Oyun oynarken yere kapaklandı.

Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:00
Misafir
21 Kasım 2012 17:01   |   Mesaj #3   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Mecaz Nedir ? (Özet) :
Bir ilgi veya benzetme sonucu gerçek anlamından başka anlamda kullanılan söze mecaz, oluşan anlama da mecaz anlam denir.

Mecaz Anlam Nedir ? (Detay) :
Bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Başka bir deyişle bir kelimenin, gerçek anlamı dışında, başka bir kelimenin yerine kullanılması sonucu ortaya çıkan anlamdır. Bu kullanımda anlatımı renklendirmek ve kuvvetlendirmek esastır. Mecaz anlamda iki kelime bir yönüyle benzerlik ilgisi kurularak birbirine benzetilmiştir.

Kullanım Amacı:
Anlatımı daha etkili kılmak ve söze canlılık kazandırmak amacıyla yapılır. Mecaz, söze güzellik, güçlülük, canlılık, zarafet, derinlik ve genişlik vermek için kullanılır.

Mecaz Anlam Örnekleri:
  • Bu konuyu bir daha açmayacağım.
  • İşsizlik sorunu hükümeti terletecek.
  • Derdim çoktur, hangisine yanayım.
  • Doktora boş gözlerle bakıyordu.
  • Bu şarkıya bayılıyorum.
  • Tatlı sözlerle babasının gönlünü aldı.
  • Yakında savaş patlayacak.
  • Hepimiz onun hafif biri olduğunu biliyorduk.
  • İnce işlere aklım pek ermiyor.
  • Kitapları taşırken kolum koptu.
  • İlk damlalardan sonra yağmur birden coştu.
  • Bu söze gençlerden biri ince bir karşılık verdi.
  • Onun pişkinliğine bir anlam veremedik.
  • Cesaretinin kırılmasına sen sebep oldun.
Mecaz anlamlar, benzetme ve ilgi yollarıyla yapılır. Benzetme yoluyla yapılanlardan biri istiaredir. İstiare açık ve kapalı olmak üzere ikiye ayrılır. Edebiyat dersinde söz sanatları arasında incelenir. Eğretileme ve deyim aktarması da denir.

“Kurban olam, kurban olam
Beşikte yatan kuzuya” (açık istiare)

“Tekerlekler yollara bir şeyle anlatıyor.” (kapalı istiare)

İlgi yoluyla yapılanlara ad aktarması denir. Ad aktarmasında benzetme amacı olmaz. İç-dış, parça-bütün, neden-sonuç, sanatçı-yapıt, yer-insan, yer-olay gibi ilgiler vardır. Aşağıdaki cümleler ad aktarmasına örnektir. (ad aktarması ayrıca mecaz-ı mürsel adıyla söz sanatlarında da işlenir.)

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey nazlı hilâl
Saçını kestir demedim mi?
Bereket yağıyor; çiftçinin yüzü gülecek.
Ayağını çıkarmadan girebilirsin.
Bu olaylara Ankara sessiz kalıyor.
Orhan Veli’yi okur musun?

Gerçek Anlam:
Gerçek Anlam = Temel Anlam
Kelimelerin taşıdıkları ilk ve genel anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Kelimenin gerçek anlamı, herkesçe bilinen yaygın anlamıdır. Buna "temel anlam" da denir.
Meselâ, “ağız” dendiğinde akla ilk gelen, organ adıdır. “göz” kelimesi de öyle.

Gerçek Anlam Örnekleri:

  • Soğuktan su boruları patlamış.
  • Ayağında eski bir spor ayakkabı var.
  • Biraz sonra toprak bir yola girdik.
  • Kanadı kırık bir martı gördüm.
  • Soğuk sudan boğazı şişmişti.
  • Yataktan kalkarken başımı duvara çarptım.
  • Dün gece erken yattım.
  • Sıcak çorbayı içince rahatladım.
  • Dolaptan temiz elbiselerini çıkardı.
  • Ahmet’in burnu iyi koku alır.
  • Ağzında yaralar oluşmuştu.
  • Elini hırsla masaya vurdu.
  • İri hantal gövdesini zorlukla sürüklüyor gibiydi.
  • Gölün kıyılarını yapraksız, bodur ağaçlar kuşatmıştı.
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:01
4 Ocak 2013 08:44   |   Mesaj #4   |   
_EKSELANS_ - avatarı
Üye
Yan anlam
Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlarından her biri. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır.
Mesel⠓göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. Ama “iğnenin gözü”, “çantanın gözü”, masanın gözü” tamlamalarındaki anlamlar benzetme yoluyla kazandırılmış yeni anlamlardır. Bunlara da yan anlam denir.
Örnekler
  • Sırtım ağrıyor. (temel anlam)
  • Dağın sırtına tırmandık. (yan anlam)
  • ince dal (temel anlam)
  • uzun, ince bir adam (yan anlam)
  • Gemi battı. (temel anlam)
  • Güneş battı. (yan anlam)
  • İğne battı. (yan anlam)
  • Yangında tüm bina yandı. (temel anlam)
  • Bu yaz iyice yandım. (yan anlam)
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:02
29 Nisan 2013 09:39   |   Mesaj #5   |   
_Yağmur_ - avatarı
SMD MsXTeam

YAN ANLAM


MsXLabs.org
Sözcüğün gerçek anlamıyla kazandığı yeni anlama yan anlam denir.

Sponsorlu Bağlantılar

Bir sözcüğün birden fazla yan anlamı olabilir. Yan anlamla gerçek anlam arasında anlamca bağlantı vardır.
Örnek: “Kol” kelimesinin gerçek anlamı “insanın bir organı”dır.

“Çocuk kapının kolunu çıkardı” cümlesinde “nesnelerin tutulmaya yarayan bölümü” olarak kullanılmıştır. Yan bir anlam kazanmıştır.
  • Uçağın kanadındaki motor bozulmuş.
  • Seninle mağaranın ağzında buluşuruz.
  • Paragraf başı yapmayı unutmayın.
  • Kuşu uzun süre kafeste tutmayın.
  • Dağın eteklerine kar yağmıştı.
  • Uçurtmasına sarı bir kuyruk bağlamıştı.
  • Ayakkabının burnunu yere vurdu.
  • Masanın gözündeki kitapları getir.
  • Defterin yaprağını yırtmışlar.
  • Boru dirseğinden su sızdırıyor.
  • Çocuğun çürük dişi çekildi. (Gerçek Anlam)
  • Testerenin dişi kırılmış. (Yan Anlam)
  • Sarımsakta iki diş var. (Yan Anlam)

Son düzenleyen Safi; 20 Kasım 2016 17:43
22 Eylül 2013 00:55   |   Mesaj #6   |   
nicely - avatarı
VIP VIP Üye
Sözcükte Anlam
Sözcükte mecaz anlam
  • sözcüklerin bir tek anlamla sınırlı olmadığını
  • Sözcüklerin cümlelerde farklı anlamlar yüklenebileceğini
  • Sözcüklerin anlamını, kullanıldığı cümlenin belirlediğini
  • Sözcüklerin gerçek, mecaz ve terim anlamını birbirinden ayırabilmeyi
  • Deyimlerle ikilemelerin anlam özelliklerini
  • Yansıma sözcüklerin nasıl türetildiğini
  • Eş anlamlılık, yakın anlamlılık, karşıt anlamlılık ve sesteşlik gibi kavramların ne anlama geldiğini
  • Somut ve soyut anlamlı sözcükleri ayırmayı
Gerçek anlam:
Her sözcük, bir kavramı karşılamak üzere doğmuştur Sözcüğün bu ilk anlamına temel anlam ya da kon ulus anlamı denir Temel anlam, sözcüğün, tek başına söylendiğinde, herkeste çağrıştırdığı anlamıdır Ancak zamanla sözcüklerin yeni anlamlar kazandığı görülür İşte, sözcüklerin temel anlamı ile sonradan kazandığı ama ilk anlamla az çok ilişkili olan anlamlarına gerçek anlam denir
Örneğin “ağız” sözcüğünün tek başına söylendiğinde bizde ilk uyandırdığı anlamı: “iki çene arasında, ses çıkarmaya, soluk alıp vermeye yarayan boşluk”tur Ancak, ağız sözcüğü, zamanla aşağıdaki örneklerde görüldüğü gibi, değişik anlamlar kazanmıştır:

1 Kapların veya içi boş şeylerin açık yanı (bardağın ağzı, mağaranın ağzı)
2 Bir akarsuyun denize veya göle döküldüğü yer (çay ağzı)
3 Koy, körfez, liman, yol gibi yerlerin açık yanı (liman ağzı, körfez ağzı)
4 Birkaç yolun birbirine kavuştuğu yer, kavşak (yol ağzı)
5 Kesici aletlerin keskin yanı (bıçağın ağzı)

Dikkat edilirse “ağız” sözcüğünün sonradan kazandığı bu anlamları, temel anlamıyla yakından ilgilidir, işte “ağız” sözcüğünün ilk anlamıyla sonradan kazandığı, ancak ilk anlamı ile ilişkili olan bu anlamları onun gerçek anlamıdır

Mecaz Anlam;
Değişmece anlam
Sözcüğün gerçek anlamının dışında kullanılmasıyla kazandığı anlamına mecaz anlam denir Sözcükler, ancak cümle ya da deyimlerin içerisinde mecaz anlam kazanır
örnek
1 Yusuf Efendi, biçareye ağız açtırmıyordu
2 Onun iğneleyici sözleri hepimizi rahatsız etti
3 Ahlâkla hukuk arasında sıkı bir bağ vardır

“Ağız”, “iğneliyici” ve “bağ” sözcükleri bu cümlelerde gerçek anlamlarından sıyrılmıştır: “Ağız” sözcüğü, “ağız açtırmamak” deyimi içerisinde “başkasına söz söyleme fırsatını vermemek” anlamında; “iğneleyici” sözcüğü, “dokunaklı” anlamında; “bağ” sözcüğü de “ilgi” anlamında kullanılarak mecaz anlam kazanmıştır

Örnek Soru 1:
“İnce” kelimesi, hangi cümlede gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
A) Kızlar, halı dokurken ince düşüncelere dalmışlardı
B) İnce ipek ipliklerle dokunan halılar daha güzeldir
C) Halı satıcısının ince davranışı müşteriyi etkiledi
D) Halı dokumak, herkesin beceremeyeceği ince bir iştir

Çözüm

“ince” sözcüğü “B’de gerçek anlamıyla kullanılmıştır: “kalınlığı az olan” Diğer seçeneklerde ise mecaz anlamıyla kullanılmıştır
Cevap B’dir

Örnek Soru 2
Hangi cümlede mecaz anlamıyla kullanılan bir kelime vardır?

A) Günlerce ondan hiçbir haber alamadım
B) Bahçenin etrafını dikenli tel ile çevirdim
C) Fırsatı kaçırdığıma hâlâ yanarım
D) Söyleyecek hiçbir sözüm yok

Çözüm:

C’deki “yanmak” sözcüğünün temel anlamı “bir nesnenin ısı ve ışık yayarak kül durumuna geçmesidir Halbuki burada sözcük, temel anlamından bütünüyle sıyrılarak “çok üzülmek” anlamında kullanılmıştır
Cevap C’dir
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:20
Misafir
5 Kasım 2013 11:05   |   Mesaj #7   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
1) GERÇEK (TEMEL) ANLAM:
Bir sözcüğün ilk ve asıl anlamına denir.Yani bir sözcüğün söylendiği anda zihnimizde uyandırdığı ilk çağrışım gerçek anlamdır.

2) YAN ANLAM:
Bir sözcüğün gerçek anlamı yanında kullanımına bağlı olarak yeni anlamdır.

3) MECAZ ANLAM:
Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında yepyeni bir anlamda kullanılmasıdır.

Örnekler
  • Adamın tarladaki bütün ekinleri yandı. (Gerçek anlam)
  • Partide çektiğimiz bütün resimler yanmış. (Yan anlam)
  • Bu sınavı kazanamazsan yandın. (Mecaz anlam)
  • Balkona astığım çamaşırlar kurumamış. (Gerçek anlam)
  • Hazan mevsiminde kurumuş yapraklar gibi. (Yan anlam)
  • Senin aşkın da beni kuruttu be güzelim. (Mecaz anlam)
  • Caminin minaresi çok inceydi. (Gerçek anlam)
  • Duvarın sıvası için ince bir kum getirmişlerdi. (Yan anlam)
  • Bana hediye alman çok ince bir davranıştı. (Mecaz anlam)
  • Sarayın aydınlık bir odasından karanlık bir odasına geçmiştik. (Gerçek anlam)
  • Yaşadığımız bunca karanlık günlerden sonra aydınlık günler bizi bekliyor. (Mecaz anlam)
  • Arkadaş, bu kız seninle oynuyor. (Mecaz anlam)
  • Bu masanın ayağı oynuyor. (Yan anlam)
  • Çocuk kumsalda oynuyor. (Gerçek anlam)
  • Partide çektiğimiz bütün resimler yanmış. (Yan anlam)
  • Hazan mevsiminde kurumuş yapraklar gibi. (Yan anlam)
  • Duvarın sıvası için ince bir kum getirmişlerdi. (Yan anlam)
  • Bu masanın ayağı oynuyor. (Yan anlam)
  • Pusula ile yönümüzü buluruz. (Gerçek anlam)
  • Bu ödevi bitirmessem yanarım (Mecaz anlam)
  • Evde yangın çıkmış. (Gerçek anlam)
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:21
Anna_Maria
7 Kasım 2013 18:49   |   Mesaj #8   |   
Anna_Maria - avatarı
Ziyaretçi
YAN ANLAM NEDİR ?
Yan anlam, sözcüğün gerçek anlamına bağlı olarak kazandığı diğer anlamlardır. Yan anlam genellikle benzerlik ilgisiyle oluşur.
yan anlam örnekleri
  • Çocuğun yüzünde öyle bir utanç vardı ki… (gerçek anlam)
  • Yorganın yüzünü değiştirmek için odaya girdi, (yan anlam)
  • Burnundan estetik ameliyatı olmayı çok istiyordu, (gerçek anlam)
  • Sinop Burnu’ndan bir yatla Karadeniz turuna çıkacaklar, (yan anlam)
  • Kanadı kırık bir kuş pencereme sığındı, (gerçek anlam)
  • Uçağın bir kanadında hasar olduğu anlaşıldı, (yan anlam)
  • Kurbağanın ağzı gerilmiş gibiydi, (gerçek anlam)
  • Yol ağzında bekleyen bir araca binip gitti, (yan anlam)
  • Başındaki yazmayı da sarıya mı boyadın? (gerçek anlam)
  • Havuz başındakiler havuzun dolmasını bekliyorlardı, (yan anlam)
  • Topuğuna kadar uzun olan pardösüsüyle dedektife benziyordu. (gerçek anlam)
  • Ayakkabının topuğu kırılınca yarı yolda taksiye bindi, (yan anlam)
Gerçek anlam;
Bir kelimenin akla ilk gelen anlamıdır.
  • Bugün, çok soğuk
  • Fırından sıcacık börek çıktı V.B.
Mecaz anlam;
Bir kelimenin gerçek olmayan anlamıdır.
  • Çok soğuk kanlı davranıyor
  • Aramızdan su sızmıyor V.B.
Mecaz anlamları karıştıran bir çok kişi var işite ben şimdi bu MECAZ anlamı anlıtıcam. Dikkatli ve iyi dinleyin
Mecaz anlam mesela Dünya Kadar ödevim var buna örnektir Dünya kadar ödev,n olmayacağı için bu mecaz anlamdır gerçek anlama örnek
  • Soğuktan su boruları patlamış.
  • Ayağında eski bir spor ayakkabı var.
  • Biraz sonra toprak bir yola girdik.
  • Kanadı kırık bir martı gördüm.
  • Soğuk sudan boğazı şişmişti.
  • Yataktan kalkarken başımı duvara çarptım.
  • Dün gece erken yattım.
  • Sıcak çorbayı içince rahatladım.
  • Dolaptan temiz elbiselerini çıkardı.
  • Ahmet'in burnu iyi koku alır.
  • Ağzında yaralar oluşmuştu.
  • Elini hırsla masaya vurdu.
  • Bunun gibi örnekler bulabilirsiniz
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:23
9 Nisan 2014 14:46   |   Mesaj #9   |   
Mira - avatarı
VIP VIP Üye
Mecaz
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Bir sözcüğün gerçek anlamından başka bir anlamda kullanılması. Sözcüklerin ya da sözcük kümelerinin gerçek anlamlarından başka anlamlarda kullanıldıkları anlatıma da mecazî ya da mecazlı anlatım denir. Bu tür anlatımda amaç, sözcüklere yeni anlamlar yükleyerek dilin kullanım olanaklarını zenginleştirmektir. Bir söz sanatı olan edebiyat da mecazdan büyük ölçüde yararlanmıştır. Benzetme (teşbih), istiare, mecazı mürsel, tariz, teşhis ve intak gibi söz ve anlam oyunları mecaza dayanır.
:D :D
8 Ekim 2014 20:36   |   Mesaj #10   |   
:D :D - avatarı
Ziyaretçi
SÖZCÜKTE ANLAM
Sözcük Nedir?
Sözcük : Bir kavram birimidir. Bir varlığın, bir nesnenin ya da bir durumun zihinde canlanabilmesi için onu karşılayan bir gösterimdir.
Sponsorlu Bağlantılar

Sözcüklerin Anlam Açılımları
Temel Anlam : İlk Anlam (Temel Anlam)
Bir sözcük söylendiğinde aklımıza ilk gelen, kavrayışımızda ilk uyandırdığı anlamdır. Kısacası, bir sözcüğün biçimlenmesinde, kuruluşunda esas olan anlamdır. Örnek :
  • Boğazımda bir yanma var. (Temel Anlam)
  • Şişenin boğazı kırılmış.
  • Çanakkale Boğazı'nda müthiş bir tipiye yakalandık.
  • Babam yedi boğaza bakmaya çalışıyordu.
  • Ali, boğazına düşkün bir çocuktur.
Bir sözcüğe temel anlamının dışında yeni yeni anlamlar yükledikçe anlamının da derece derece soyutlaştığı görülür. Örnek :
  • Törende, Kurdeleyi köyün muhtarı kesti. (Somut temel anlam)
  • Patates doğrarken parmağını kesti (Somut yan anlam)
  • Oyun kağıdını ortadan kesti. (Somut yan anlam)
  • Onunla olan bütün ilişkisini kesti. (Soyut mecaz anlam)
Bir sözcük tek başına kullanıldığında temel anlamını korur. Ancak cümle içinde temel anlamından uzaklaşabilir. Örnek :
  • "Kaçmak" sözcüğünün temel anlamı "bir yerden gizlice ve çabucak uzaklaşmak"tır.
  • "Ben çalışmaktan hiçbir zaman kaçmam." cümlesinde temel anlamından uzaklaşmıştır.
Sözcüklerin Temel Anlamlarıyla İlgili Dikkat Edilecek Noktalar :
Temel anlamı somut olan sözcükler, öncelikle somut ve mecaz anlamlar kazanır. Örnek :
  • "ateş" sözcüğü, temel anlamıyla düşünüldüğünde "bir nesnenin etrafa ısı ve ışık yayarak yanması" biçiminde açıklanabilir, temel anlamı somuttur.
  • Gençler, kumsalda büyük bir ateş yakmışlardı. (Temel anlam)
  • Hastanın ateşi sabaha kadar düşmüştü. (Somut yan anlam)
  • Şu yağan kar bile yüreğimdeki ateşi söndüremez. (Soyut mecaz anlam)
Yan Anlam :
Sözcüklerin ilk konuluş anlamına bağlı olarak zaman içinde kazandıkları yeni anlamlardır. Bu anlama, kullanılış anlamı ya da yan anlam adı verilir. Örnek :
  • Çocuk kapıyı sessizce açtı. (açmak : Bir şeyi kapalı durumdan kurtarmak.)
  • Gömleğinin düğmelerini yarıya kadar açtı. (açmak : Sarılmış, katlanmış, örtülmüş, buruşmuş veya iliklenmiş olan şeyleri bu durumdan kurtarmak.)
  • Okulun karşısına bir büfe daha açtı.(açmak : Bir kuruluş, bir işyerini işler duruma getirmek.)
  • Annem çok güzel baklava açar. (açmak : Kalın bir nesneyi yayarak ince duruma getirmek.)
  • Komşumuz tıkanan lavaboyu açtı. (açmak : Tıkalı bir şeyi, bu durumdan kurtarmak.)
Sözcüklerin Yan Anlamlarıyla İlgili Dikkat Edilecek Noktalar :
  • Her sözcüğün genel olarak tek temel anlamı varken, birden çok yan anlamı olabilir.
  • Bir sözcük, temel ya da yan anlamı verecek biçimde kullanıldığında gerçek anlamıyla kullanılmış olur. O halde gerçek anlam, hem temel hem de yan anlamı kapsayan genel bir addır.
  • Yan anlamların bir bölümü mecazsız, somut anlam taşırken (ölü yan anlam) bir bölümü de mecazlı, soyut anlam taşır.
Mecaz Anlam :
Sözcüklerin cümle, dize veya deyim içine girdiklerinde, gerçek anlamlarından tamamen sıyrılarak başka bir sözcük ya da kavram yerine kullanılmasıyla kazandığı anlama mecaz (değişmece) anlam denir. Mecaz anlam, Sözcüğün sürekli olmayan, kullanım içinde geçici olarak üstlendiği anlamdır. Örnek :
  • Müşteriden para sızdırmak için elinden geleni yapardı.
  • Satıcının o ince ve tiz sesi kulaklarımızda patlıyordu.
  • Bugünlerde havasından yanına varılmıyor.
  • Bu hayırsız evlat için insan kendisini ateşe atar mı?
Sözcüklerin Terim Anlamı : Bilim, Sanat, Meslek ve bir spor dalıyla ilgili kesin anlamı olan özel bir kavramı gösteren gerçek anlamlı sözcüklere terim denir. Örnek :
  • Bu sınıfa yirmi sıra yerleştirelim
  • Toplumsal sınıflar arasındaki çelişkileri inceliyor.
  • Bu çiçeğin kökü tamamen kurumuş.
Sözcük köklerini ve gövdelerini tanıyalım.
İkilemeler : Anlamı ve anlatımı güçlendirip pekiştirmek amacıyla aynı ya da sesleri birbirine benzeyen sözcüklerin art arda yinelenmesiyle oluşan söz gruplarına ikileme denir.
İkilemelerin anlamsal özellikleri şöyle sıralanabilir:
Anlamı güçlendirip pekiştirmek, anlamı abartmak.
  • Güzel mi güzel kız
  • Demet demet çiçek
  • Çuval çuval fındık
  • Çıtır çıtır simit
  • Ağlaya sızlaya bir hal olmak
  • Güle güle ölmek
  • Varını yoğunu ortaya çıkartmak
"Şöyle böyle, yaklaşık olma" anlamı vermek.
  • İyi kötü (bilmek)
  • Aşağı yukarı (anlamak)
  • Hemen hemen (bitirmek)
  • İkilemelerin Kuruluş (Yapılış) Özellikleri :
Aynı sözcüğün tekrarıyla oluşan ikilemeler.
  • İri iri - Koca koca - Yavaş yavaş - Uslu uslu
Yakın anlamlı sözcüklerin tekrarıyla oluşanlar.
  • Börek çörek - Derli toplu - Sorgu sual - Doğru dürüst - Sağ salim
Biri anlamlı diğeri anlamsız sözcüklerin bir araya gelmesinden oluşanlar.
  • Çalı çırpı - Konu komşu - Yırtık pırtık - Eğri büğrü
Her ikisi de anlamsız sözcüklerin yan yana gelmesiyle oluşanlar.
  • Ivır zıvır - Abur cubur - Eciş bücüş - Dangıl dungul
Karşıt anlamlı sözcüklerden oluşanlar.
  • İyi kötü - Er geç - Düşe kalka - İleri geri
Yansıma sözcüklerin tekrarlanmasıyla oluşanlar.
  • Vızır vızır - Şırıl şırıl - Tıkır tıkır - Horul horul
UYARI
İkilemeler daima ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına virgül işareti KONULMAZ.
Son düzenleyen Safi; 27 Ekim 2016 22:29

Daha fazla sonuç:
mecaz anlam


Cevap Yaz
Hızlı Cevap
Mesaj:



Bu sayfalarımıza baktınız mı
paneli aç