[asla_asla_deme]

15. yüzyılda baskı makinesinin bulunmasından önce bütün kitaplar ve okuna­cak metinler elle yazılırdı. Bu tür kitap ve metinlere elyazması denir. Elyazmacılığı za­manla başlı başına bir uğraş, bir sanat duru­muna gelmiştir.
İnsanlar yazılarını önceleri taş, kil tablet, metal ve ağaç levhalar, hayvan kemikleri, bitkisel yapraklar gibi çeşitli maddelerin üstü­ne kabartma ya da kazıma tekniğini kullana­rak yazıyorlardı. İÖ 3000'lerde Mısır'da papi­rüsün kullanılmaya başlamasından sonra yap­raklar birbirine eklendi ve bunların rulo biçiminde sarılıp koruyucu kapların içine yer­leştirilmesiyle ilk elyazması kitaplar ortaya çıktı. Bunu deriden yapılan parşömenlerin bir boyda kesilmesiyle elde edilen sayfaların bir araya getirilip ciltlenmesi izledi. "Kodeks" adı verilen bu tür ciltler bugünkü kitap biçiminin atasıdır. İS 105'te Çin'de kâğıdın bulunmasıyla hem daha çok sayfalı kitaplar yazılmaya başlandı, hem de kâğıt üzerine daha kolay ve güzel yazı yazılabildiğinden elyazması bir sanat durumuna geldi. Kâğıdın Çin'den batıya doğru yayılmasıyla elyazması kitaplar Asya'da, Ortadoğu'da ve Avrupa'da hızla çoğaldı.
Ortaçağda elyazması kitaplardan hızla bir­çok kopya çıkarılıyor, isteyen kişilere ve kurumlara satılıyordu. Hıristiyan dünyasında bu iş daha çok manastırlarda yapılırdı. Bura­larda bütün yaşamını kitap kopya etmekle geçiren pek çok keşiş vardı. Ortaya çıkan kitaplar süslenip ciltlendikten sonra Hıristi­yan dünyasının her yerine gönderilirdi. Ma­nastırlarda kâğıt yerine daha çok parşömen kullanılmıştır.
İslam dünyasında da saraylarda, dinsel merkezlerde, öğretim kurumlarında kitap kopya etmekle görevli kâtipler vardı. Yazısı güzel kişilerden seçilen kâtiplerin yazdıkları kitaplar sunulacağı yere göre çeşitli bezeme­lerle süslenirdi. Bu süslemeler kitaba ayrı bir değer katardı. Ticaret amacıyla çoğaltılan kitaplar çok uzak yerlere bile gönderilirdi. Örneğin İspanya'da yazılmış bir kitabın kop­yası üç ay sonra Bağdat'ta satın alınabilirdi. Basımcılık İslam dünyasına ancak 18. yüzyıl­da girebildiğinden elyazması kitaplar bu dö­neme kadar önemini korudu. Hatta okur­yazar kesimin basılı kitaba hemen ısınamama­sı yüzünden elyazması kitaplar 19. yüzyıl sonlarına kadar varlığını korudu.

Msxlabs & Temel Britannica

[körkuyu]