Arama

Kılış, oluş, durum fiili nedir?

En İyi Cevap Var Güncelleme: 8 Kasım 2013 Gösterim: 223.396 Cevap: 8
Misafir - avatarı
Misafir
Ziyaretçi
2 Ekim 2009       Mesaj #1
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Kılış, oluş, durum fiili nedir?
EN İYİ CEVABI AndThe_BlackSky verdi
Fiilde hareket, fiilin temel anlamını ifade eder.
Fiiller taşıdıkları temel anlamlara göre türlere ayrılırlar:
Reklamlar
Fiilin temel anlamı harekettir. Hareketin anlam yönünden üç yönü vardır.

1. İş ve Kılış Fiilleri
Öznenin iradesiyle, bir nesne üzerinde gerçekleşen, öznenin nesneyi etkilediğini ve o nesnenin de etkilendiğini gösteren fiillerdir.
Bu fiiller geçişlidir, yani nesne alarak kullanılırlar.
Zaten bu bakımdan iş ve kılış bildirirler.
Örnek:Taşımak, yazmak, açmak, anlatmak, görmek, bilmek, silmek...

2. Durum Fiilleri
Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir.
Bu fiillerin bitmeleri için başka herhangi bir fiilin başlaması gerekir.
Durum fiillerinde özne durağan hâldedir.
Birçoğu, öznenin iradesi dışında gerçekleşir.
Bunlar genellikle geçişsizdir, yani çoğunlukla nesne almazlar.
Örnek:Uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak...

3. Oluş Fiilleri
Bunlar da bir nitelik değişikliği, yani bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirler.
Gerçekleşmelerinde öznenin doğrudan etkisi yoktur.
Daha çok "kendiliğinden olma" söz konusudur.
Geçişsizdirler.
Örnek: Solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak...

_KleopatrA_ - avatarı
_KleopatrA_
Ziyaretçi
28 Kasım 2009       Mesaj #2
_KleopatrA_ - avatarı
Ziyaretçi
Fiiller, anlattıkları hareketin niteliğine göre değişik özellikler gösterir.Bunları üç grupta inceleyebiliriz:
a)Kılış fiilleri
Sponsorlu Bağlantılar
b)Durum fiilleri
c)Oluş fiilleri.

Bunları birbirinden ayırt etmek için pratik olarak şu bilgiyi kullanabiliriz.:

Eğer bir fiil geçişli ise (yani ‘neyi’, ‘kimi’ sorularını sorabiliyorsak) kılış fiilidir.

*Kırmak ,atmak , dikmek, içmek, ezmek,delmek,yolmak,dizmek….

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiillere ‘neyi kırmak?, neyi atmak…’sorularını yöneltebiliyoruz.
Öyleyse bu fiiller geçişlidir ve geçişli olduğu için de kılış fiilidir.
Fiil, öznenin kendi iradesi dışında geçirdiği değişimi anlatıyorsa ve bir hareket bildirmiyorsa o fiil oluş fiilidir.

*Sararmak ,Yaşlanmak,Uzamak, Paslanmak,büyümek,solmak,acıkmak…

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller geçişli olmadığı için kılış fiili olamaz.Bir hareket olmadığı için ve eylem öznenin kendi isteği dışında gerçekleştiği için bu fiiller oluş fiilidir.

Fiil, öznenin kendi iradesinde yani kendi isteği ile gerçekleşiyorsa ve fiil bir hareket ifade ediyorsa o fiil durum fiilidir.
*Yürümek, oturmak, gitmek, çıkmak,ağlamak…

Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller , bir hareket bildirmektedir ve bu hareket kişinin kendi isteğiyle gerçekleşmektedir bu yüzden yukarıdaki fiiller durum fiilleridir.

Not: Durum fiilleri de oluş fiilleri de geçişsiz fiillerdir.

Demir suya batınca paslandı.(oluş fiilli cümle)
Camları tek tek kırararak büyük bir rekora imza attı(kılış fiilli cümle)
Gözlerinden adeta kan gelircesine ağladı(durum fiilli cümle)

Ayşe okula yarım saat geç geldi
Çocuk simit satıyor.
Tren saat dokuzda istasyona geldi.
Ali tahtayı sildi.
Okulun bahçesinde toplandık.
Duvarlar boyandı.
Babam çabucacık giyindi.
Çocuk biraz geriye çekildi.
havalar soğumaya başladı
dün bulduğum yavru serçecik bugün öldü
vsvs....

Oluş Cümleleri
-Oluş cümlelerinde kendine kendine olma söz konusudur
-Kırlar yeşillendi
-Yağmurun etkisiyle baraj taşmış
-Yapraklar sararmaya başladı
-Güneş doğdu
-Rüzgar deli gibi esiyor
-Dün yaptığımız kardanadam bugün erimiş
-Havalar soğumaya başladı
-Dün bulduğum yavru serçecik bugün öldü
Altı çizili sözcükler oluş fiilidir

Hareket cümleleri,varlıkların yaptıkları işi belirten cümlelerdir.İş,oluş ve hareket bildiren kelimeler (fiiller) zaman ve kişi eki alırlar.Varlıkların yaptığı işi(hareket) bildiren kelimeler genellikle cümle sonunda bulunur.
-Mehmet futbol oynuyor
-Yere düşen kitapları,itinayla kitaplığa dizdi
-Çantamı akşamdan hazırladım
-İki gün önce bir konferansta konuşma yaptım
Son düzenleyen Safi; 1 Aralık 2017 01:13
AndThe_BlackSky - avatarı
AndThe_BlackSky
Ziyaretçi
24 Nisan 2011       Mesaj #3
AndThe_BlackSky - avatarı
Ziyaretçi
Bu mesaj 'en iyi cevap' seçilmiştir.
Fiilde hareket, fiilin temel anlamını ifade eder.
Fiiller taşıdıkları temel anlamlara göre türlere ayrılırlar:
Fiilin temel anlamı harekettir. Hareketin anlam yönünden üç yönü vardır.

1. İş ve Kılış Fiilleri
Öznenin iradesiyle, bir nesne üzerinde gerçekleşen, öznenin nesneyi etkilediğini ve o nesnenin de etkilendiğini gösteren fiillerdir.
Bu fiiller geçişlidir, yani nesne alarak kullanılırlar.
Zaten bu bakımdan iş ve kılış bildirirler.
Örnek:Taşımak, yazmak, açmak, anlatmak, görmek, bilmek, silmek...

2. Durum Fiilleri
Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir.
Bu fiillerin bitmeleri için başka herhangi bir fiilin başlaması gerekir.
Durum fiillerinde özne durağan hâldedir.
Birçoğu, öznenin iradesi dışında gerçekleşir.
Bunlar genellikle geçişsizdir, yani çoğunlukla nesne almazlar.
Örnek:Uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak...

3. Oluş Fiilleri
Bunlar da bir nitelik değişikliği, yani bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirler.
Gerçekleşmelerinde öznenin doğrudan etkisi yoktur.
Daha çok "kendiliğinden olma" söz konusudur.
Geçişsizdirler.
Örnek: Solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak...
Son düzenleyen Safi; 1 Aralık 2017 01:02
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
20 Eylül 2011       Mesaj #4
Avatarı yok
Yasaklı
Alıntı
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı

durum fillini bulmak için hangi soruyu yöneltiyoruz??

Durum,oluş ve iş(kılış) fiillerinde yükleme; Kimi?,Neyi? soruları sorulur.

Geçişli fiillerde yükleme;Kimi?,Neyi? soruları sorulduğunda cevap alındığı halde geçişsiz fiiller bu sorulara cevap vermezler.Durum fiilleri geçişsiz fiillere giriyordur Durum ve oluş fiillerinde yükleme; Kimi?,Neyi? soruları sorulduğunda cevap alınamıyorsa bu fiil durum ya da oluş fiilidir.

Örnek=>Dün gece sabaha kadar ağlamış=>Kimi?,Neyi? ağlamış şeklinde yükleme soru sorulduğunda görüldüğü gibi cevap alınamaz Bu nedenle bu fiil durum fiilidir.Kısacası durum fiilleri öznenin kendi iradesiyle yaptığı bir fiil içinde olduğunu ifade ederler Öznenin durumunu belirtirler.



LadyCeren - avatarı
LadyCeren
Ziyaretçi
30 Eylül 2011       Mesaj #5
LadyCeren - avatarı
Ziyaretçi
İş(Kılış)Fiili=Yapılan işten etkilenen bir nesnenin olduğu fiillere iş(kılış) fiili denir.

Örn=Arkadaşım etikesti .
Nesne İş Fiili

NOT=Durum fiili ile iş fiilini ayrmak için önüne onun yazmamız yeterlidir.Eğer fiilin önüne onun yazdığımızda uyuyor ise iş fiili uymuyorsa durum fiilidir.

Durum Fiili =Kişiyle ilgili bir durumu anlatan ve nesne olmayan fiillere durum fiilleri denir.

Örn=Öğretmen güldü.
Çocuk ağlıyor.
Ali oraya baktı.

Oluş Fiili=Öznedeki değişimi bildiren fiillerdir.Bu fiillerde bir durumdan başka bir duruma geçme söz konusudur.

NOT=Kendiliğinden olur ve bir nesene , bir olay vasıtası ile gerçekleşmez.

Örn=Dedem iyiceyaşlandı.
Hasta sakinleşti.
Elma kızardı.
ugurcicek - avatarı
ugurcicek
Ziyaretçi
19 Eylül 2012       Mesaj #6
ugurcicek - avatarı
Ziyaretçi
İÇERİKLERİ BAKIMDAN FİİLLER
Fiiller, içerikleri bakımından ya oluş, klış ve kılınış biçimindeki bir iş ve hareketi ya da bir durumu karşılarlar. Buna göre de fiilleri içerik bakımından üç alt gruba ayırmak mümkündür.

A. Oluş Bildiren Fiiller
ak-, art-, ballan-, belirle-, benze-, birik-, büyü-, cıvı-, coş,- çisele-, çökel-, çürü-, delir-, diril-, doğ-, dol-, doy-, eri-, eski-, fosla-, göver-, gürleş-, güzelleş-, huylan-, ıslan-, ışı-, islen-, kabuklan-, kana-, karar-, kay-, kızış-, ko-, körel-, kudur-, küflen-, makineleş-, morar-, öl-, parılda-, parla-, paslan-, patla-, piş-, pörtle-, sarar-, sız-, soğu-, sol-, sön-, sür-, taş-, tozu-, tüt-, uz-, yeşer- gibi

Verilen örneklerde görüldüğü üzere, oluş bildiren fiiller, cümlede yüklemin gösterdiği işin olma niteliği taşıdığını, oluışun yapana yöneldiğini belirten, dolayısıyla herhangi bir nesneye ihtiyaç göstermeyen fiillerdir. Bunları geçişsiz fiiller diye adlandırıyoruz.

• Eskiden Sakarya bu köprünün altından akarmış. (S.F. Abasıyanık)
• Kafasında günden güne çeşitli düşünceler, çeşitli kaygılar beliriyordu. (O. Hançerlioğlu)
• İhtiyar Süleyman Çavuşun ellerinde büyüdüm. (A. Gündüz)
• Ankara yeşillendikçe daha da güzelleşti değil mi?
• Hava iyie kararmış, caddenin bütün elektrikleri yanmıştı. (P.Safa)
• Balkona koyduğumuz elmaların çoğu çürümüş.
• Son yıldız vadinin üzerinde bir yanıp bir sönüyordu. (T. Buğra)
• Yerlerde çimenler yeşermiş erik dalları bembeyaz çiçeklerle örtülmüştü. (Ö.Seyfettin)
• Suların kenarındas Sarayburnu içli, hisli ve sırlı bir nur gibi parıldar. (A. Ş. Hisar)
• Genç kızın biraz evvelki delinmiş bir balon gibi sönüverdi. (H. Taner)

B. Bir Kılış ve Kılınış Bildiren Fiiller
adımla-, as-, besle-, biç-, boya-, böl-, buda-, büz-, çevir-, diz-, döv-, düşün-, eğir-, ek-, gagala-, giyin-, giy-, kapa-, kaşı-, kovala-, oku-, öğren-, öğret-, parçala-, pişir-, seç-, sula-, tara-, tıka-, uç-, vur-, yaz- gibi.

Örnekleri sıralanan kılış ve kılınış fiilleri, cümlede yüklemin gösterdiği işi yapma niteliği taşıdığını, yapanın dışındabir nesneye yöneldiğini, bir varlık üzerinde etkisini bulunduğunu gösteren dolayısıyla nesne gerektiren fiillerdir. Bunlara da geçişli fiiller diyoruz.
• Besledik büyüttük danayı tanımaz oldu anayı (atasözü)
• Saçlarını kendi eliyle boyamış.
• Sürekli olarak düşünüyor, ama neyi düşündüğünü kimseye açıklamıyor.
• Dama serilen tarhanayı kargalar gagalamış olmalı.
• Üç beş kişi birbiri arkasına koşup duruyor ama kimin kimi kovaladığı belli değil.
• Hayat boyu karşılaşılan olaylar insanı iyiden iyiye pişiriyor.
• Trafik yolları tıkamış, geçilecek gibi değil.

C. Durum ve Tasvir Bildiren Fiiller
alış-, az-, bağdaş-, bat-, beğen-, bekle-, bez-, bık-, buna-, çim-, dinel-, gücen-, inle-, kan-, özle-, pepele-, sevin-, solu-, somurt-, sus-, şaşır-, tiksin-, titre-, uykla-, uyu-, üşü-, yapış-, yat, gibi

Bu fiiller herhangi bir oluş ve kılışı değil, yalnızca hareket halinde olmayan bir durumu veya takınılan bir tavrı gösterirler. Genellikle geçişsizdirler. Ancak içlerinde beğen-, özle-, gibi az sayıda geçişli olanları da vardır.

• Erzurum’a giden arkadaşımız oranın iklimine pek alışamamış.
• Karşımda öyle dimdik dinelme evladım. Bir yer bulup otursana!
• Bu mesleden dolayı sana gönüllenip gücendiğini sanmam.
• Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bilmem (S.F. Abasıyanık).
• Su uyur, düşman uyumaz (atasözü).
• Rıza ona dik dik bakarak somurttu, cevap dahi vermedi (H. Taner).
• Hastasını muayene ederken başında bulundular mı, hele söz söylediler mi eli ayağı dolaşır, ya kalbi bulamaz, ya nabzı şaşırır (A. İlhan).
Son düzenleyen Safi; 1 Aralık 2017 01:03
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
1 Kasım 2012       Mesaj #7
Avatarı yok
Yasaklı
Alıntı
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı

uzamak,
soğumak,
kıskanmak
koşmak
HANGİ FİİLLERDENDİR (İŞ, OLUŞ, DURUM FİLLERİNDEN)

Uzamak,soğumak => Oluş fiili
Kıskanmak=>İş (kılış) fiili
Koşmak=>Durum fiili
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
1 Ekim 2013       Mesaj #8
Avatarı yok
Yasaklı
Alıntı
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı

Olmak sözcüğü bu fiil gruplarından hangisinde yer almaktadır?

Oluş fiili!
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
8 Kasım 2013       Mesaj #9
Avatarı yok
Yasaklı
Alıntı
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı

okumak iş fiili mi?

Okumak sözcüğü -mak- mastar ekini almış bir İş, kılış fiilidir.İş fiilleri cümle içinde neyi, kimi? sorularına cevap verebilen fiillerdir!

Örnek=> Kitabı bir çırpıda okudu => Bu cümlede altı çizili sözcük iş, kılış fiilidir (neyi okudu? kitabı okudu...vs gibi)
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

26 Ocak 2017 / Misafir Soru-Cevap
3 Kasım 2013 / Misafir Cevaplanmış
1 Ekim 2014 / beto-şevoş Soru-Cevap
13 Kasım 2012 / bismillahirrah Soru-Cevap