Arama

Tonyukuk

Güncelleme: 13 Nisan 2018 Gösterim: 14.326 Cevap: 3
The Unique - avatarı
The Unique
Kayıtlı Üye
25 Eylül 2007       Mesaj #1
The Unique - avatarı
Kayıtlı Üye

Tonyukuk


Adı bilinen ilk Türk yazar ve tarihçisidir. Göktürk Devleti’nin kurucusu Kutlug Kağan başta olmak üzere Kapağan Kağan ve Bilge Kağan’a danışmanlık yapmış, meclis başkanlıklarını yürütmüştür.
Sponsorlu Bağlantılar

Tonyukuk’un, kendi adına diktirdiği kitabesinden; Göktürkler, Juan Juan Devleti’nin elinde esir iken doğduğu anlaşılıyor. Esaretten Kutlug Kağan ile birlikte kurtulmuş ve Göktürk Devleti’nin kuruluşunda görev almıştır.

Bilge Kağan’a vezirlik yapmanın yanı sıra, ona kızını vererek kayınpederi de oldu.

İyi bir stratejist ve taktik ustası olmasından ötürü, batılı Türkologlar onun için “Türkler’in Bismarc’ı” ifadesini kullanır.

Tonyukuk, kendisi adına diktirdiği kitabesinde kendini şöyle anlatıyor:

“Tanrı yarlığadığı (nasip ettiği) için Türk Budun içinde silahlı düşmanı gezdirmedim. Damgalı atı koşturmadım. İlteriş Kağan çalışmasaydı; ona uyarak ben kendim çalışmasaydım, il de millet de yok olacaktı. Çalıştığım için il, il oldu; millet de millet oldu. Kendim artık kocadım. Şimdi Bilge Kağan, Türk Budununu iyi idare ederek tahtında oturuyor.”

Türklerin Budizm dinine girmesini engelleyen Vezir Tonyukuk, aynı zamanda Türk milletinin surlarla çevrili şehirlere yerleşerek, Çinliler tarafından yeniden köle edilmesini de engellemesiyle bilinmektedir. Milletine her zaman yol gösterici olan Tonyukuk, açlıktan tokluğa, kölelikten bağımsızlığa erişen milletinin yaşayışını şöyle anlatıyor:

“Karakurum’da tavşan yiyerek, geyik yiyerek oturuyorduk. Budunun boğazı tok idi. Düşmanımız çevrede ocak gibi idi. Biz ateş idik.”

Doğum tarihi bilinmese de, Tonyukuk’un ölümü 726 yılına rastlar. Tonyukuk’un hatırası, ölümünden sonra Bilge Kağan tarafından Bain-Cokto adlı mevkide yaşatıldı.
Son düzenleyen perlina; 13 Nisan 2018 07:13
Biyografi Konusu: Tonyukuk nereli hayatı kimdir.
Bir bildiğim varsa hiç bir şey bilmediğimdir. (:
_Yağmur_ - avatarı
_Yağmur_
VIP VIP Üye
14 Aralık 2012       Mesaj #2
_Yağmur_ - avatarı
VIP VIP Üye

TONYUKUK

(650'ye doğru-Urga [bugünkü Ulan Bator] / Çin-721 Moğolistan),
MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi
Sponsorlu Bağlantılar

Göktürk devlet adamı. Doğu Göktürkler üzerinde egemenlik kurmuş olduğu yıllarda Çin'in hizmetinde bulunan soylu bir aileden geliyordu. Kutluğ Kağan'ın başlattığı bağımsızlık savaşına katıldı. Kutluğ Kağan'ın yönetiminde 680'lerde Doğu Göktürk Devleti'nin kurulmasına katkıda bulundu. Kağanın başdanışmanı oldu. Devlet yönetimindeki konumunu Kapağan Kağan ve Bilge Kağan dönemlerinde de korudu. Tonyuyuk'un yaşamı ve başarıları, "Tonyukuk Yazıtı"nda anlatılmıştır.

BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 1 üye beğendi.
Son düzenleyen perlina; 13 Nisan 2018 07:14
"İnşallah"derse Yakaran..."İnşa" eder YARADAN.
Umutcan - avatarı
Umutcan
Ziyaretçi
12 Nisan 2018       Mesaj #3
Umutcan - avatarı
Ziyaretçi
BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 1 üye beğendi.
perlina - avatarı
perlina
Ziyaretçi
13 Nisan 2018       Mesaj #4
perlina - avatarı
Ziyaretçi

Tonyukuk,

Tonyukuk bilge olarak da bilinir (d. y. 650, Çin - ö. 721, Orga [bugün Ulan Bator], Moğolistan), Göktürk devlet yöneticisi. Doğu Göktürklerin bağımsızlıklarını yeniden kazanmasında ve güçlenmesinde önemli rol oynamıştır.

Yaşamına ilişkin bilgiler adına dikilmiş olan yazıta (Orhun Yazıtları’ndan biri olan Tonyukuk Yazıtı) ve bazı Çin kaynaklarına dayanır. Doğu Göktürkleri egemenliğine almış olan Çinlilerin hizmetindeki soylu bir aileden geliyordu. Genç yaşta, Kutluğ Kağan olarak da bilinen İlteriş Kağan yönetiminde Çin’e karşı verilen bağımsızlık savaşma katıldı. Kutluğ Kağan’dan dolayı “Kutluğ Devleti” olarak da anılan Doğu Göktürk Devleti’nin yeniden örgütlenmesinde şad (“yönetici”) olarak önemli sorumluluklar üstlendi.

Moğolistan ile Türkistan’da yaşayan göçebe Türk ve Moğol boylarının barışçı yollardan yeniden Doğu Göktürk egemenliğine girmesine ön ayak oldu (685-690). 692’de ölen İlteriş Kağan’m yerine geçen Kapağan Kağan döneminde de (692-716) yönetim ve ordudan sorumlu olarak kağanın başarılarında büyük pay sahibiydi. Çin’in Doğu Göktürklere tohumluk darı ve tarım aletleri vermesini öngören antlaşmanın yapılmasını sağladı. Daha sonra Çin’e karşı yapılan seferlerin bazısına komutanlık etti. Kapağan Kağan’ın yerine geçen Bilge Kağan’a (hd 716-734) aygucı (başdanışman) oldu.

“Uluğ Bilge” sanı alarak yönetimdeki etkisini korudu; askeri yetkilerini ise Bilge Kağan’m kardeşi Kültigin’e devretti. Yaşlılığında büyük bir saygı gördü, öğütleriyle Bilge Kağan’ı ve Kültigin’i yönlendirdi. Doğu Göktürk Devleti’ nin parlak bir döneminde öldü ve Urga yakınında, sağlığında dikilmiş olan anıtının yanma gömüldü.

Runik yazıyla yazılmış olan Tonyukuk Yazıtı’nda kendi ağzından yalın bir dille yaşam öyküsü anlatılır. Uzun yaşamının dönüm noktalarını oluşturan olaylar ve başarılan vurgulanır. Yazıt, Bilge Kağan’ın başa geçmesi ve devlet işlerinin Tonyukuk’un öğütleri doğrultusunda sürdürülmesi çağnsı ile sona erer. Tonyukuk Yazıtı dünyanın en ünlü taş yazıtlarından biri olarak değerlendirilmekte, birinci derecede tarihsel bir belge olmanın yanı sıra eski Türk edebiyatının da özgün bir yapıtı sayılmaktadır.

Kaynak: Ana Britannica
BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 2 üye beğendi.

Benzer Konular

12 Nisan 2018 / Misafir Cevaplanmış
6 Nisan 2007 / Misafir Taslak Konular