Arama

Tarihi Yapılar - Safranbolu Evleri (Türkiye)

Güncelleme: 14 Haziran 2010 Gösterim: 31.776 Cevap: 2
Misafir - avatarı
Misafir
Ziyaretçi
25 Kasım 2009       Mesaj #1
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
adsc4b1z

Sponsorlu Bağlantılar
Safranbolu evleri

Safranbolu evleri, Karabük iline bağlı Safranbolu ilçesinde, 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı kent dokusunun günümüze kadar korunduğu bölgenin genel adıdır. UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası listesine alınmıştır. Safranbolu evleri eskiden (OSMANLI DÖNEMİ) yumurta akından yapılıp çok uzun süre depreme dayanırmış. Bu evlerin bir depreme dayanma özelliği de toprağın dibine yapılmamasıdır.

Kaynak: Vikipedi


Alvarez Ocean - avatarı
Alvarez Ocean
Ziyaretçi
25 Kasım 2009       Mesaj #2
Alvarez Ocean - avatarı
Ziyaretçi
Safranbolu Evleri

Sponsorlu Bağlantılar

680pxsafranboluasmazlaril9

Daha çok geleneksel evleri ile tanınan Safranbolu Karabük ilinin en büyük ve gelişmiş ilçesidir. Konumu yaklaşık olarak Ankara'nın iki yüz kilometre kuzeyinde ve Karadeniz'in yüz kilometre güneyindedir. Karabük ilçe merkezinin de 9 kilometre kuzeyinde bulunmaktadır.


Geleneksel Safranbolu Evleri Safranbolu'nun adı antik dönemde tarihçi Homeros’un İlyada destanında Paplagonya olarak geçmektedir. Safranbolu'da sırası ile Hititler Frigler dolaylı yoldan Lidyalılar Persler Helenler Romalılar Selçuklular Çobanoğulları Candaroğulları ve Osmanlılar egemenlik kurmuşlardır. Safranbolu 1196 tarihinde Selçuklu Sultanı II.Kılıç Arslan’ın oğlu Muhiddin Mesut Şah zamanında Türklerin eline geçmiştir. Tarihi süreç içerisinde ise 1213-1280 tarihleri arasında Çobanoğullarının 1326-1354 tarihleri arasında Candaroğlullarının 1354-1402 ve 1423 yılından itibaren de Osmanlıların egemenliğine girmiştir. Safranbolu 14. yüzyılın ortalarında ilk defa Osmanlı kontrolüne geçmiştir ve bu tarihten 1416'da tamamen fethedilene kadar Osmanlı Devleti ile Candaroğulları arasında bir sınır bölgesi olmuştur. Bölgeye Osmanlılar Yörükan-i Taraklı olarak bilinen çok sayıda Türkmen göçebeyi yerleştirmeye çalışmıştır ve şehrin ismi bu dönemden sonra Taraklı Borglu veya kısaca Borglu ve Borlu olarak adlandırılmıştır. 18. yüzyılın ortalarında Zağfiran Borlu kullanılmaya başlanmıştır ve daha sonra 19. yüzyılın ortasında kısa bir süre için Zağfiran Benderli kullanılmıştır fakat 19. yüzyılın son çeyreğinde Zağfiran Bolu olarak değişmiştir. En son olarak ise Zafranbolu ve daha sonra Safranbolu şekline dönüşmüştür.


Safranbolu tarihi geçmişinde en üstün ekonomik ve kültürel düzeyine Osmanlı döneminde ulaşmıştır. Kentin 17. yy da İstanbul-Sinop kervan yolu üzerinde önemli bir konaklama merkezi oluşu bölgede ticaretin gelişimine olanak sağlayarak zenginleştirmiştir.

Safranbolu tarihi evleri ile Karabük ilinin turizm merkezi olmuştur. Bozulmayan dokusuyla Türk toplumunun günlük yaşatısını en ince ayrıntısına kadar gösteren Safranbolu evleri UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası listesine alınmıştır. Adını Safran adlı bitkiden alan Safranbolu dünyada bu bitkinin yetiştiği nadir yerlerden biridir.


Geleneksel Safranbolu Evleri 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı kent dokusunu günümüze değin koruyabilen Safranbolu'daki tarihsel anıtların çoğu Candaroğulları ve Osmanlı dönemlerindendir. Safranbolu'daki tarihsel anıtlar çoğunlukla kare ya da kareye yakın planlı düz çatı ya da kubbe ile örtülü moloz taştan yalın örneklerdir. Camiikebir mahallesindeki eski cami (Gazi Süleyman Paşa Camii) 14. yüzyılda Candaroğulları döneminde kiliseden camiye dönüştürülmüştür. Yanındaki gazi Süleyman Paşa medresesini Abdulmecid 1845/1846 da onartmıştır. Aynı kesimde bulunan eski hamam 1322 den sonra inşa edilmiştir çifte hamam planındaki yapı günümüzde de işlevini sürdürmektedir. Kare yapılı ahşap örtülü moloz taştan Taşminare camisi de Candaroğulları dönemindendir. Safranbolu'daki önemli Osmanlı yapılarından biri olan Köprülü Mehmet Paşa camisine (1662) çarşı içinden kemerli büyük bir kapı ile geçilir. Beşik tonoz örtülü beş bölümlü son cemaat yerinden kiremit kaplı kubbe ile örtülü (eskiden kurşun kaplıydı) ana mekana girilir. Burası geç dönem kalem işleri ile bezelidir. Hidayet Ağa'nın Safranbolu'da yaptırdığı (1718/1719) Hacı Süleyman Efendi'nin onarttığı (1873/1874) ve 1950 de yeniden elden geçirilen Hidayetullah Camii kare planlı yalın bir camidir; tek bezemesi minaredeki geometrik motiflerdir. 1779 da eski bir caminin yerine inşa edildiği sanılan Kazdağlı camisi yanlarda tonoz ortada kubbe ile örtülü üç bölümlü son cemaat yeri ile; tek kubbeli ana mekandan oluşur. Safranbolu'nun önemli camilerinden biri olan 3. Selim'in sadrazamı İzzet Mehmet Paşa'nın yaptırdığı (1796) ve kendi adını taşıyan cami 1902/1903 tarihinde onarılmıştır. Eğimli bir alana uyumlu bir biçimde yerleştirilmiş yapılarla küçük bir külliye oluşturan bu camii tümüyle kesme taştandır. Tüm kubbelerinin kurşunla kaplı olmasıyla öteki camilerden ayrılır ve 18. yüzyılda Anadolu'da batı etkilerini yansıtan bir örnek olması açısından dikkati çeker. Ortası kubbeli yanları tonozlu son cemaat yerinden tek kubbeli ana mekana geçilir bu mekanın kuzeyindeki üç kubbeli bölüm kadınlar mahfili olarak eklenmiştir.


Geleneksel Safranbolu evleriSafranbolu'nun önemli yapılarından biri olan Hacı Hüseyin Hüsnü'nün yaptırdığı kaçak (Lütfüye) camisi (1878/1879) Akçasu deresi üzerindeki bir kemere oturtulmuştur. Bu ilginç mimarisinin yanı sıra ahşap minaresi ile de dikkati çeker. Kentte halveti şeyhlerinin yalın türbelerinin (Hacı Emin efendi 1866/1867)(Şeyh Mustafa 1871/1872) yanı sıra Ali ile Hasan Baba türbeleri (1871/1872) bulunmaktadır. Safranbolu 'da Osmanlı döneminden günümüze ulaşan en eski anıtlardan biri olan Kalealtı tekkesi (1550) çok yıkıktır. 1844 de halveti tekkesi olarak inşa edilen Ali Baba tekkesinden günümüze yalnızca mescidin bir bölümü ulaşmıştır. İki katlı revaklı avlulu Cinci hanı 17. yüzyılın ilk yarısında Cinci Hoca tarafından yaptırıldı. Avlu çevresinde kubbeli odalar vardı ahır güneybatıdadır. Safranbolu yöresinde Cinci Hoca vakfı diye bilinen yeni hamam vakıf kayıtlarına göre Hamide Hatun vakfıdır haç planlı sıcaklıklı çifte hamam planındadır. Eflani çayı üzerindeki iki kemerli 34 metre uzunluğundaki Taşköprünün Candaroğulları döneminden kaldığı sanılmaktadır. Safranbolu Gümüş deresi üzerindeki Tokatlı köprüsü 1796/1797 de Candaroğulları döneminden kalma bir su kemerinin üzerine yapılmıştır tek gözlü kırk metre uzunluğunda bir örnektir. Tokatlı köprüsünün kuzeyindeki ince köprünün yapım tarihi bilinmemektedir 110 metre uzunluğundaki yapının 33 metresi su üzerindedir. Bir büyük beş küçük kemeri vardır. İlçede çeşitli tarihlerden bir çok çeşme bulunmaktadır. Köprü çeşmesi (1661/1662 1896 da onarıldı) Taşminare çeşmesi (1691/1692) Köprübaşı çeşmesi (1837/1838) Karakullukçu çeşmesi (1874) Mescit (Hamidiye) çeşmesi (1905).


Safranbolu O dönemin Safranbolu halkının yaşama biçimini beğenisini kültürünü üstün yapı tekniğini yansıtan Safranbolu evleri yöre mimarisinin en dikkati çeken öğeleridir. Safranbolu'nun çekirdeğini oluşturan Kaleiçi ve çevresi ile Üçdere vadisinin yamaçlarına yayılan bu evler birbirinin görünümünü bozmayacak biçimde yerleştirilmiştir. Dar kıvrımlı sokak dokusunu izleyen bu yapılar çoğunlukla yüksek duvarlar üzerine kurulmuş dışa taşkın üst katlar yapıya estetik bir görünüm de kazandıran eli böğründelere oturtulmuştur. Ahşap çatkılı taş ve kerpiç örgülü duvarlar beyaz badanalıdır. Meyve bahçeleri içindeki konumları planları selamlık köşkleri iç düzenlemeleri sedirlerle çevrili fıskiyeli havuzları ahşap işleri (tavanlar kapılar dolaplar) yaşmaklı ocakları geniş saçakları kabaralı süslü halkalı kapıları ile Türk konut mimarlığının en özgün örneklerini oluşturan Safranbolu evleri İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve Restorasyon Entitüsü'nün öncülüğündeki çalışmalarla koruma altına alınmış ve yöre sit alanı olarak belirlenmiştir.

Yurdumuzun önemli turizm merkezlerinden biri olan Safranbolu tatil yapmak için iyi bir seçim olup her yıl tarihi Safranbolu evleri'ni görmeye gelen onbinlerce yerli ve yabancı turist ağırlamaktadır.

Önemli telefonlar
Safranbolu Belediye Başkanlığı: 0 370 712 41 14
Safranbolu Turizm Danışma: 0 370 712 38 63
Safranbolu Devlet Hastanesi: 0 370 712 11 87


800pxsafranbolutraditiowm8


*Derleme

Breath - avatarı
Breath
Ziyaretçi
14 Haziran 2010       Mesaj #3
Breath - avatarı
Ziyaretçi
Safranbolu Evleri ve Mimari Özellikleri

Safranbolu Evleri
safranbolu evleri
Safranbolu Evleri, yüzlerce yıllık bir süreçte oluşan Türk kent kültürünün günümüzde yaşamaya devam eden en önemli yapı taşlarıdır. İlçe merkezinde 18. ve 19.yy. ile 20.yy. başlarında yapılmış yaklaşık 2000 geleneksel Türk evi bulunmaktadır. Bu eserlerin 800 kadarı yasal koruma altındadır. Evler Safranbolu´nun iki ayrı kesiminde gruplanmış durumdadır. Birincisi "Şehir" diye bilinen ve kışlık olarak kullanılan kesim, ikincisi "Bağlar" diye bilinen ve yazlık olarak kullanılan kesim.

Şehir, yönetim merkezinin bulunduğu Kale, alışveriş merkezinin bulunduğu Çarşı, evlerin bulunduğu Akçasu, Gümüş, Musalla, Kale altı ve Tabakhane semtlerinden oluşmaktadır. Bu kesim iklimin olumsuz etkilerine karşı korunmuş, alçak rakımlı iki vadinin içindedir. Burada evler birbirine yakın, sokaklar dardır. Bağlar birkaç yüz metre daha yüksekte, hava akımlarına açık ve daha geniş araziler üzerindedir. Hemen hemen herkesin bir kışlık bir de yazlık evi vardır. Yöre halkı kışın şehirdeki evinde yaşar ve yazın havaların ısınmasıyla Bağlardaki yazlık evine göçer. Ancak "Çarşı" üretim ve ticaret hayatı yazın da aynen sürer.

Tüm evler kendilerine göre daha merkezi konumdaki kamu binalarına, dini yapılara ve anıt eserlere dönüktür. Hangi evden bakılırsa bakılsın manzara kapanmaz. Evlerin yakın plan cepheleri kör, uzak plan cepheleri açık ve birbirlerini izleyecek konumdadır.
Şehrin ortasında bulunan meydana yönelik yollar ve sokaklar tamamen Arnavut kaldırımlıdır. Anıt eserlerin avluları ve meydanlar da Arnavut kaldırımlıdır. Mevcut taş kaplama tarzı rutubeti en aza indiren, sel sularına karşı dayanıklı ve ağaç köklerinin yeterli su almasına uygun yapıdadır.

Safranbolu evinin boyutu ve biçimini belirleyen üç temel unsurdan söz edilebilir: Çok nüfuslu büyük aile yapısı, yağışlı iklim, kültürel ve maddi zenginlik. Bir ailede karı kocanın normal olarak iki ya da üç çocuğu vardır. Erkek evlat evlendirilince ona ayrı bir ev açılmaz, gelin aynı eve getirilir. Amcalar, yengeler, halalar ve torunlarında dahil olduğu aile hep birlikte bir evde yaşarlar. Evin kadınına işlerde yardım etmek amacıyla evlerin çoğunda evlatlık kız bulunur. Evlatlık kız evin kızı gibi görülür.

Kalabalık aile yapısının yanında evlerde harem-selamlık ayrımı vardır. Ailelerin sahip olduğu hayvanlar evin zemin katındaki ahırlarda barındırılır. Yağışlı iklim nedeniyle kapalı alan ihtiyacı da fazladır. İnsan ve hayvan yiyecekleri, yakacak odunlar hepsi evin uygun bölümlerinde muhafaza edilirler. İşte tüm bunların sonucu olarak Safranbolu evleri büyük hacimlidir.

Doğa-insan-ev; sokak-ev, sokak-çarşı ilişkileri son derece düzenli ve dengelidir. Çevreye olduğu kadar komşuya da saygı egemendir. Hiçbir ev diğerinin görünüşünü engellemez. Evlerin yapımında taş, kerpiç ahşap ve alaturka kiremit kullanılmıştır. Bahçeler sokaktan taş duvarlarla ayrılmıştır.

Din ve gelenekler evi dışarıya kapar, bu yüzden ev içi ve bahçeler yüksek duvarlarla ayrılmıştır, pencereler kafeslidir, kadın yabancı erkeğe görünmez. Bazen aynı evin içinde bile, kadınlar ve erkekler ayrı ayrı yaşarlar. Safranbolu´da selamlık ve harem olarak ikiye bölünmüş böyle evler vardır. Hacı Memişler Bağ evinde ve Kaymakamlar Evinde harem ve selamlık girişleri değişik katta iki ayrı sokaktan sağlanmıştır. Aile yaşantısını tedirgin etmeden kolay ulaşılabilen bir odası da selamlık olarak kullanılır. Selamlık odaları biraz daha özenlidir.

Evin girişinde zemin katta "hayat" vardır. Bu bölüm eğer taş kaplıysa "taşlık" adını alır. Burada ışık almayı sağlayan ahşap kafes "gliste" mevcuttur. Zemin katlarda ayrıca ahırlar, büyük kazan ocakları ve ambarlar bulunur.

Üst katlara ahşap ustalığının üstün örneklerini sergileyen merdivenlerle çıkılır. İkinci kat diğer katlara göre daha basıktır. Bu katta gerektiğinde yatak odası olarak da kullanılabilen bir mutfak bulunur. Gündelik yaşam orta katta geçer. Soğuk kış günlerinde bu katın ısıtılması daha kolay olur.

Üçüncü kat evlerde mükemmelliğe varılan noktadır. Bu katta tavanlar daha yüksektir. Odalara sekiz kenarlı bir çokgenden oluşan "sofa"nın daha kısa olan dört çapraz kenarından açılan kapılardan girilir. Odaların giriş kapıları köşelerdedir ve oda ile doğrudan teması kesen özel ahşap paravana düzeni bulunur. Odaların her biri bir çekirdek aileyi ya da bir aile yakının barındırabilecek tüm unsurlara sahip, bağımsız birim olarak tasarlanmıştır. Bu doğrultuda her odada ahşap dolapların (yüklük) içerisinde bugünün duş kabinlerini andıran gusülhaneler mevcuttur.

Safranbolu evlerindeki çıkmalar, evin dış görünümünü tek düzelikten kurtarır. Evlerin pencereleri çok özel biçimde tasarlanmış olup dar ve uzuncadır. Ahşap kanatlı pencerelerde ayrıca "muşabak" denilen kafesler bulunur.

Evlerde ısınma ocaklarla sağlanır. Ocaktan alınan közler mangala konarak taşınır. Katlar arasında zaman zaman tecrit malzemesi kullanılmış olsa da ahşap evlerde ısının muhafazası güçtür. Bu nedenle prensip mekanın değil insanın ısıtılmasıdır. Soba ise son dönemlerde kullanılmıştır.

Aydınlatma aracı gaz yağı lambasıdır. Son zamanlarda "lüks lamba" diye tanımlanan, daha büyük boyutlu ve daha fazla ışık veren lambalar kullanılmıştır.
Evlerin bazılarının içlerinde serinlik vermesi ve yangından korunmak amacıyla yapılmış olan havuzlar bulunmaktadır.

Alıntı

Safranbolu Evleri'nin 3D Sanal Turu
Buradan indireceğiniz sanal turla kendinizi Safranbolu Evleri'nde gibi hissedeceksiniz. Kurulum gerektirmeyen bu programı çalıştırdığınızda fareyi bakmak istediğiniz yöne doğru kaydırmanız yeterlidir. Detaylara zumlamak için farenizin tekerleğini çevirin. İndirdiğiniz mekanların listesini görmek için F9 tuşuna basın. Listelenen mekanları ekran koruyucu yapmak için F5 tuşuna basın. Tavsiyemiz Safranbolu Evleri dahil tüm mekanları ekran koruyucu yapmanızdır. Ekran koruyucu devreye girdiğinde rastgele bir mekan seçilir ve otomatik olarak etrafı seyrettirir (adeta HD kalitesinde bir belgesel izliyormuşsunuz hissini verir). Diğer tuşların işlevini öğrenmek için F1, çıkmak için Esc tuşuna basın.


Benzer Konular

8 Kasım 2015 / Misafir Cevaplanmış
21 Haziran 2011 / AndThe_BlackSky Mimarlık
7 Mayıs 2014 / _EKSELANS_ Mimarlık