Hüseyin Rauf Orbay
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Ayan Meclisi üyesi Muzaffer Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rauf, Trablusgarp Askerî Rüştiyesi'ni ve Heybeliada Bahriye Mektebi'ni bitirdi ve donanmaya deniz subayı olarak katıldı. Çeşitli kruvazör ve zırhlılarda komutan olarak bulundu; Bahriye Nezareti Erkânıbahriye Reisliği ve Müşir İzzet Paşa Kabinesi'nde Bahriye Nazırlığı yaptı. Birçok kez Osmanlı Devleti'ni dış görüşmelerde temsil etti; İtalya ve Almanya'dan gemi alma, onarım, deneme seferleri ve İstanbul'a getirme işlerini yürüttü. Balkan Savaşı sırasında Hamidiye Kruvazörü'nün komutanı olarak Karadeniz ve Akdeniz'deki savaşlarda büyük yararlıklar gösterdi. Mondros Mütarekesi'ni Bahriye Nazırı olarak Osmanlı Devleti adına imzaladı (1918). I. Dünya Savaşı'ndan sonra Kurtuluş Savaşı düşüncesini destekleyenler arasındaydı; Erzurum ve Sivas kongrelerine katıldı. İstanbul'un işgalinden sonra Malta'ya sürüldü (1920). Sürgün dönüşü Anadolu'ya geçti ve TBMM'ye milletvekili olarak girdi. Nafıa vekilliği (1921-1922), meclis ikinci başkanlığı (1922) ve başvekillik (1922-1923) yaptı. TBMM'nin ikinci döneminde meclise girdi, ancak Lozan Konferansı'nda İsmet Paşa ile anlaşmazlığa düştüğünden ve tutucu görüşlerinden ötürü muhalefet safları arasında yer aldı. Yurt dışında olduğu bir sırada Atatürk'e yapılan İzmir suikastıyla ilgili görülerek gıyaben hapis cezasına çarptırıldı; bu yüzden on yıl Türkiye'ye dönmedi. Dönüşünde, bir süre Londra Büyükelçiliğinde (1942-1944) bulunduktan sonra devlet görevlerinden ve politikadan ayrıldı.
