Havalimanı

Yük ve yolcu ulaşımında kullanılan uçakların iniş ve kalkışlarının yapıldığı alan; havaalanı. Havalimanı, havaalanıyla aynı anlama gelmekle birlikte ondan daha geniş kapsamlı bir kuruluşu anlatır. Örneğin havaalanı dışında, kent merkezindeki terminal binası da havalimanı kapsamındadır. Bir havalimanı kimi zaman birden fazla havaalanını içerebilir. Havalimanı ve bağlı işletme servislerinin başlıca iki görevi vardır: Uçaklar havadayken uçuşlarını kolaylaştırmak, meydana yaklaşmalarını yönetmek ve gerektiğinde inişine yardım etmek; uçaklar yerdeyken korunma, tamir ve bakımlarını sağlamak, yolcu ve yüklere ilişkin hizmetleri yürütmek. Bir havalimanı dört ana parçaya ayrılır: a) Hava trafiğini yöneten yerel servis, b) pistler ve uçak park yerleri, c) yolcular ve yüklere ilişkin hizmetler ve hava garı, d) uçak koruma, bakım ve tamir bölgesi. Gelişen teknolojiyle birlikte havalimanlarının donanımları da her geçen gün ilerleme göstermektedir. Havalimanlarında ayrıca yangın vb. çeşitli tehlikelere karşı önlem almakla yükümlü istasyonlar ve servisler de bulunmalıdır. Havalimanları kişilerin ya da kamu kuruluşlarının malı olmasına göre devlet ya da özel havalimanları diye adlandırılırlar. Her ikisi de ancak bir kararnameyle sınıfı belirlendikten sonra trafiğe açılabilir. Havalimanları çevresinde bulunan yerleşim bölgeleri ve iş alanlarının, ortaya çıkabilecek tehlikeli durumlardan korunabilmeleri amacıyla yükseklikleri sınırlanır. Yine bu nedenle havalimanları genellikle kent dışı alanlarda kurulmaktadır. Havalimanları dört sınıfa ayrılır. "A sınıfı", uzun sefer yapan her cins uçağın iniş-kalkışına elverişlidir. Pisti 2.100-3.000 m. uzunluğunda ve uçak tekerleğinin 45 tonluk basıncına dayanabilecek niteliktedir. En az 13.500 m2'lik uçak park sahası vardır. Örnekler: Orly, Cezayir, Atatürk, Esenboğa havalimanları. Bu sınıfa giren limanların nitelikleri günümüz uçak teknolojisindeki gelişmelere uygun olarak yükselmektedir. "B sınıfı", özel malzemeyle yapılan uçaklar dışında A sınıfı uçaklar tarafından kullanılabilir. Pisti 1.500-2.000 m. uzunluğunda ve tekerleğin 20 tonluk basıncına dayanabilecek niteliktedir. Park alanı 6.500 m2'dir. Örnekler: Nice, Çiğli (İzmir), Adana, Erzurum havalimanları. "C sınıfı" havalimanının pisti 800-1.500 m. uzunluğunda ve tekerleğin 9 tonluk basıncına dayanabilecek niteliktedir. Kısa mesafeler arasında çalışan uçaklar tarafından kullanılabilir. Park alanı 2.800 m2'dir. Örnekler: Biarritz, Bursa, Antalya, Kayseri havalimanları. "D sınıfı" havalimanları okul ve turizm hizmetlerinde kullanılırlar. Pisti 600-800 m. uzunluğunda ve tekerleğin 2.5 tonluk basıncına dayanabilecek niteliktedir. Dünyanın başlıca havalimanları arasında Türkiye'de Atatürk, Batı Avrupa'da Londra, Paris, Amsterdam, Zürih, Roma, Brüksel, Frankfurt, Cenevre; Kuzey Amerika'da Miami, New York, Montreal, Los Angeles, San Francisco, Seattle, Vancouver sayılabilir.

MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi