Prens Sabahattin (1877 İstanbul-1940 Neuchâtel/İsviçre)
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Osmanlı sosyoloğu ve siyaset adamı. Abdülmecit'in kızı Seniha Sultan ile Damat Mahmut Celalettin Paşa'nın oğludur. Sarayda yetişti. II. Abdülhamit'e karşı çıkan babasıyla birlikte Paris'e gitti (1899). II. Abdülhamit'e karşı mücadele eden Jön Türkler ile ilişki kurdu; onların içindeki bir grubun önderi oldu. Le Play ve Edmond Demoulins'in sosyolojiye ilişkin yapıtlarını inceledi. Onların etkisinde kaldı. Jön Türkler içinde özel teşebbüs ve merkeze bağlı olmayan yönetim akımını yaymaya başladı. I. Meşrutiyet'in ilânı üzerine İstanbul'a geldi, düşüncelerini gerçekleştirmek amacıyla dernekler kurdu, bu konuda Padişah'a önerilerde bulundu. İttihat ve Terakki Cemiyeti ile anlaşmazlığa düştü, Sadrazam Mahmut Şevket Paşa'nın öldürülmesine adı karışınca Paris'e kaçtı (1913). I. Dünya Savaşı sonunda İstanbul'a döndü (1919). 1920'de yeniden Avrupa'ya gitti. Osmanlı hanedanı mensupları sınır dışı edilince bir daha Türkiye'ye gelemedi, İsviçre'ye yerleşti. Siyasî görüşlerini La Play ve Demoulins sosyolojilerine dayandırdı. Ona göre devletin ve toplumun temelinde birey bulunur. Birey, toplum için değil; tersine toplum, birey için vardır. Her türlü sosyal kurumlardan önce birey gelir. Devlet, bireyin mutluluğunu sağlamakla yükümlüdür. Buna göre Türkiye'nin kurtuluşu da, bireye öncelik tanıyan özel teşebbüsçülük ve merkeze bağlı olmayan yönetim biçimidir. Tüm toplum kurumlarında bireycilik teşvik edilmeli, eğitim de buna uygun bir biçimde düzenlenmelidir. Bu görüşlerini "Türkiye Nasıl Kurtarılabilir" (1911) adlı yapıtında açıkça ortaya koydu.
