Kandil
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Haznesine konan sıvı yağ içine sarkıtılan bir fitilin yakılması yoluyla ışık elde edilen ilkel aydınlanma aracı. Eski çağlarda kandiller topraktan yapılırdı. Atina Akropolü'nden büyük taş kandiller de çıkmıştır. Sonraki çağlarda ise kurşun, cam ve başka madenlerden de kandiller yapıldı. Kandillerde zeytinyağı ya da gazyağı konan yassı ya da yuvarlak, üstü açık ya da kapalı bir hazne, içine bir ya da birden çok fitil konan bir emzik vardır. Fitilin ışığını ayarlamak ve düzeltmek için özellikle açık kandillerde bir de zincir kullanılır.
Kandil (II)
Müslüman örf ve törelerine göre, dince kutsal sayılan olayların yıldönümlerine rastlayan günlere verilen ad. Böylece kutsal günlerin gecelerinde eskiden kentlerde cami, mescit ve benzeri yerler genellikle kandillerle donatıldığından, bu kutsal günlere bu ad verilmiştir. Kandil günlerinin kutlanmasının Abbasî Hilafeti ile başladığı tahmin edilmektedir. Dinî gün ve gecelerin kutlanmasının başlangıçta bir bayram hevesi ve anlayışı içinde olduğu, fakat zamanla ve dinî baskı ile bu gün ve gecelerin mistik bir hüviyet kazandığı bilinmektedir. Anadolu Türklerinde kandil günlerinin kutlanması hakkındaki bilgilerimiz, Mevlit ile ilgili bulunmaktadır. Kandil gecelerinde camilerin, özellikle minarelerin donatılması, III. Murat devrine rastlamaktadır. Mevlit törenleri ise Sultanahmet Camii'nin tarihi ile beraberlik göstermektedir. Bu dinî günlerde, küçüklerin büyükleri ziyaretleri, kandilini kutlama âdetleri sürmektedir. Bu gibi gecelerde Kuran ile birlikte, genellikle Süleyman Çelebe'nin Mevlit'i ve ilâhiler okunur. Müslümanların kutsal saydığı kandil geceleri şunlardır: Mevlit Kandili (12 Rebiülevvel), Regaip Kandili (Recep ayının ilk Cuma gecesi, Perşembe'yi Cuma'ya bağlayan gece), Miraç Kandili (27 Recep), Beraat Kandili (15 Şaban) ve Kadir Gecesi (27 Ramazan).
