TEKERLEME
Ölçü, kafiye, ses taklidi, yineleme ve ikilemeden yararlanılarak oluşturulan söz dizisi.
Halk edebiyatında yaygın örnekleri görülen tekerlemeler, uyaklarla sağlanan ses oyunları ve çağrışımlarla birbirine bağlanarak belirli bir şiir düzenine uydurulmuş, birbirini tutmaz hayallerle düşüncelerin sıralanmasından oluşmuştur. Tekerlemede düşünceye yalnızca bu şiir ögeleri kılavuzluk eder.
İçerik öteki halk edebiyatı türlerinden daha kararsız, daha kaypaktır. Tekerlemede aykırı düşünceler, olmayacak durumlar bir araya yığılıp mantık dışı birtakım sonuçlara vararak şaşırtıcı bir etki yaratılır. Bu özellik, örgüsü ve konusu bakımından tekerlemenin başlıca işlevini belirler. Amaç, söz cambazlığına başvurarak beklenmedik hayal uyunlarıyla dinleyeni şaşırtmak, eğlendirmek, keyiflendirmektir.
Başlıca tekerleme çeşitleri şunlardır:
Mâni tekerlemeleri, oyun tekerlemeleri, tören tekerlemeleri, bağımsız söz cambazlığı niteliğindeki tekerlemeler.
Saz şairlerinin aralarında şiir söyleşmelerine de, tekerleme ya da tekellüm denir. Tekerlemeler, bir söz oyunu olarak çağdaş şiiri de etkilemiştir. MsXLabs.Org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi
