Bitki Anatomisi - Kök

Kök
Genel Morfolojisi
Kökün görevi, topraktan su ve suda çözünmüş mineral tuzlarının alınmasına yardım etmek, aynı zamanda karada yaşayan bitkileri toprağa bağlamaktır.Kök, toprak içinde bulunan bir organdır ancak bazı bitki kökleri, hava veya su içerisinde de geliĢebilir. Havada geliĢen köklere hava kökleri, suda gelişen köklere su kökleri denir. Dış görünüş bakımından kökün gövdeden farkı, yaprak taşıyan nod (boğum) ve internodyumlara (boğumarası) sahip olmamasıdır. Kloroplast taşımadıkları için yeşil renkli değildirler.

Kökün Anatomik Yapısı
Genç bir kökte dört bölüm vardır. En uçta sarımsı veya kahverengi koni biçiminde kaliptra bulunur. Kaliptra, yumuşak ve nazik olan büyüme noktasının bölünür dokusunu,toprağın sert kısımlarına karşı koruyan yapıdır

Ad: kök.png
Gösterim: 5073
Boyut: 204.4 KB

Kök ucunun boyuna kesiti

Büyüme noktasındaki meristem hücreleri, devamlı bölünme suretiyle hızla büyümeyi sağlar. Oluşan hücreler önce bir uzama devresi geçirirler ve iç içe üç tabaka oluştururlar. Dışta dermotojen, daha altta periblem, en içte plerom bulunur.
Kök tüyleri, kökün topraktan mineral madde emme görevini tam yapabilmesi için toprakla temas edici yüzeyi artıran kök epidermisinin çıkıntılarından oluşan yapıdır.
Emici tüylerin ömrü çok kısadır. Yaşlı kısımlarda emici tüyler ve epiderma parçalanır. Bu durumda yerine çeperleri mantarlaşmış tabaka oluşur. Bu koruyucu tabakaya ekzodermis denir.

Ad: kök1.png
Gösterim: 3544
Boyut: 85.5 KB

Kökün kesiti

Kök ÇeĢitleri
Kökler üç kısma ayrılır. Bunlar;

Primer kök veya ana kök,
Sekonder kök veya yan kök,
Adventif kök veya ek köklerdir

Ad: kök2.png
Gösterim: 4674
Boyut: 220.6 KB

Kök kısımları

Tohum çimlenince radikula yer çekiminin etkisiyle toprağın derinliklerine doğru büyümeye başlar. Radikuladan meydana gelen ilk kök primer kök veya ana köktür.
Primer kökten belli bir açı (45 dereceden fazla) yapacak Ģekilde çıkan köklere sekonder kök veya yan kök denir.
Bazı durumlarda primer kök, bitkinin toprak üstü organları kadar uzun ömürlü değildir. Böyle bitkilerde primer kökün yerini ömürleri bitkinin ömrü kadar uzun olmayan adventif veya ek kökler alır.

Kökler ayrıca; kazık, saçak, etli, ipliksi olarak da sınıflandırılır.

Kazık kök : Ana kök iyi gelişmiş, kalınlaşmış ve toprağın içine doğru uzanmıştır. Yan kökler ise ana köke bağlı ve fazla gelişmemiştir. Ebegümeci, fasulye, havuç, lahana, bakla, bamya, gelincik ve büyük ağaçların kökleri kazık köktür.

Ad: kök3.png
Gösterim: 3110
Boyut: 122.3 KB

Kazık kök

Saçak kök : Ana kök fazla gelişmemiş ve yan köklerle aynı kalınlıktadır. Gövdenin kökle birleştiği yerden hemen hemen aynı uzunlukta çok sayıda yankökler çıkmıştır. Soğan, buğday, mısır, çilek, çimen, arpa ve ayçiçeği gibi bitkilerin kökleri saçak köke örnektir.

Ad: kök4.png
Gösterim: 2727
Boyut: 50.2 KB

Saçak Kök

Etli kök : Kökler yalın, müstakil, etli bir yapıya sahiptir. Dallanma ancak yaşlanmış köklerde meydana gelir. Kökler etlidir. Her biri müstakil kök olup toprağın en fazla 20-30 cm derinliğine kadar iner ve daha çok toprak yüzünde yayılır (Örnek: sarımsak).

Ad: kök5.png
Gösterim: 3135
Boyut: 558.8 KB

Etli Kök

Kök Metamorfozları
Kökler esas görevlerinden başka görevler yapmak için değişikliğe uğrar. Bu şekildeki değişikliğe uğramış köklere metamorfoza denir.

Yumru veya depo kök: Besin maddelerini depo etmek üzere şişkinleşmiş köklere yumru kök denir. Turp, pancar, havuç yumrulaşmış köklerdir. Yumru kökler genellikle iki yıllık bitkilerde bulunur. Birinci yılda depoladıkları besinler ile ikinci yılda yeni gövdenin gelişmesine ve çiçek açmasına neden olurlar. Ayrıca bu bitkiler insanlar için de iyi bir besin kaynağıdır.

Ad: kök6.png
Gösterim: 3122
Boyut: 60.2 KB

Yumru veya depo kök

Assimilasyon kökleri: Bu kökler klorofil taşıdıkları için fotosentez yaparlar.

Ad: kök7.png
Gösterim: 2764
Boyut: 104.8 KB

Assimilasyon kök

Emeç veya sömürme kökleri: Parazit bitkilerde kökler değişerek konak bitkiden öz suları emecek emeçler hâlini alırlar. Ökse otunda olduğu gibi.

Ad: kök8.png
Gösterim: 3172
Boyut: 516.5 KB

Emeç veya sömürme kök

Hava kökleri: Hava içinde gelişen köklere hava kökleri denir. Görevleri çeşitlidir. Duvara ya da başka bir bitkiye tutunma, bazı bitkilerde destekleme, bazı bitkilerde de oksijen almaya yardımcı olurlar.

Ad: kök9.jpg
Gösterim: 2606
Boyut: 44.5 KB

Hava kökleri

Üretken kök: Bazı bitkilerde kökler gövde verici tomurcuklar oluşturur. Bu tomurcuklardan süren yavru bitkinin ana bitkiden ayrılmasıyla eşeysiz üreme yapılır.

Ad: kök10.png
Gösterim: 2571
Boyut: 55.0 KB

Üretken kök

Diken kökler: Savunma görevini görmek için diken hâlini almış köklere denir. Palmiyelerde görülür.

Ad: kök11.png
Gösterim: 2498
Boyut: 454.3 KB

Diken kökler

Su kökleri: Su bitkilerinin su içerisinde gelişen köklerine denir. Kökün genel özelliklerine sahip olmakla beraber genellikle kök tüyleri bulunmaz. Kortekslerinde geniş hücreler arası boşluklar vardır. Boşluklar arasında bulunan hava bitkinin su içerisinde yüzmesini sağlar. Bazı su köklerinin içi hava doludur. Buradaki hava bitkiye oksijen sağlar.

Ad: kök12.png
Gösterim: 2369
Boyut: 98.0 KB

Su kökleri

Çekme kökleri: Bazı bitkilerde kökler kısalarak bitkinin gövdesini toprak altına çeker.

Ad: kök13.png
Gösterim: 2426
Boyut: 165.6 KB

Çekme kökleri

Megep

MsXLabs Üye Girişi