Manisa

Manisa
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Manisa Hakkında Genel Bilgi

Ege Bölgesi'nde il ve bu ilin merkezi olan kent. Kuzeyde Balıkesir, kuzeydoğuda Kütahya, doğuda Uşak, güneydoğuda Denizli, güneyde Aydın, güneybatı ve batıda İzmir illeriyle sınırlanır. Yüzölçümü 13.237 km2'dir.

Coğrafi Yapısı

Batı kesimi Ege bölümünde, doğu kesimi ise İçbatı Anadolu'da kalan Manisa ilinin bu iki bölümü arasında yer şekilleri, iklim, doğal ve tarım bitkileri bakımından ayrılıklar vardır. Batıda, alüvyonlu ovaların ortasında yer yer ada gibi yükselen ya da sürekli sıralar meydana getiren dağlarla çevrili Gediz Vadisi en geniş yeri kaplar. Gediz, Ege Bölgesi'nin en önemli barajlarından biri olan Demirköprü'den sonra, Adala'da alüvyonlu ovasına iner. Bu bölümden batıda Menemen Boğazı'na kadar yer yer oldukça geniş bir ova meydana getirir. Bu ova, ilin tarım bakımından en zengin ve çeşitli; en kalabalık ilçelerinin yer aldığı kesimidir.

Salihli, Turgutlu ve il merkezi Manisa gibi. Akhisar yönünden gelerek Gediz'e karışan Kum Çayı ile Manisa Yamanlar Dağı'nın güneyinden gelerek Turgutlu yakınında yine Gediz'e karışan Nif Suyu, Gediz Ovası'nın başlıca girintilerini meydana getirirler. Gediz, kuzeyde Dumanlı, güneyde Yamanlar dağları arasında dar Menemen Boğazı'na girer ve bu boğazın orta yerlerinde il sınırları dışına çıkar.

Gediz Ovası'nın Manisa ilinde kalan orta kesimi güneyden Bozdağlar'ın kuzey etekleri, kuzeyden ise Soma, Kırkağaç ve Akhisar dolaylarında yayılan az yüksek dağlarla kaplanır. Bu yöredeki dağların en önemlisi, Akhisar'ın kuzeydoğusunda yükselen Görenez Dağı'dır ve 1.280 metreye kadar yükselir. İlin İçbatı Anadolu'ya giren doğu kesimine gelince, üzerinde, yer yer 1.000-1.500 metreye kadar yükselen tepelerin de bulunduğu, Gediz ve kolları tarafından parçalanmış bir platodur. Gördes, Demirci Selendi, Kula gibi ilçeler bu kesimdedir.

İklim Özellikleri

İlin batısında tipik Akdeniz iklimi görülür. Ancak kışlar, Ege kıyılarına göre biraz daha soğuktur. Örneğin il merkezi Manisa'da en soğuk ayın ortalaması 6,8, en sıcak ayınki ise 27,8 derecedir. 736 mm. olan yıllık yağışların yarıdan biraz fazlası kış mevsimine düşer; yaz belirgin olarak kuraktır. Yıllık yağışların % 3'ü yazın düşer.

Bu tipik Akdeniz iklimi, ilin doğusuna doğru yavaş yavaş bozulur. İçbatı Anadolu'nun daha da doğusunda kalan Uşak ve Afyonkarahisar illerindeki kadar olmamakla birlikte İç Anadolu koşulları bu yörede de az çok kendini belli etmeye başlar.

Manisa ili Gediz'in beslenme havzası içinde kalır. Fakat Gediz dışındaki sular küçüktür, yaz mevsiminde hemen hemen boş yataklar hâline dönüşürler. Alanı 34 km2 olan Marmara ile, Gediz üzerindeki Demirköprü Barajı (alanı 47 km2) ilin iki gölünü oluşturur.

Nüfus Yapısı

1925'te il merkezi hâline getirilen eski Saruhan sancağı, Manisa ili nüfusu, 1927'de 372.000'den 1980'de 941.941'e, 1997'de ise 1.226.559'a ulaşmıştır. Nüfusun dikkati çeken bir yanı, sanayileşmiş bir il olmadığı hâlde, kentleşmenin oldukça gelişmiş bulunmasıdır. İlçelerinin önemli bir bölümü oldukça kalabalık, hatta bazıları birçok il merkezinden daha da nüfuslu merkezlerdir. (Örneğin Akhisar, Salihli, Turgutlu, Alaşehir ve Soma).

Ekonomik Yapısı

Bu durum, adı geçen ilçelerin çeşitli ve çoğu dış ülkelere ihracata yönelik tarım ürünleri yetiştiren bitek bir ovanın ticaret pazarları olmasından ileri gelir. Ege Bölgesi'nin öteki illerine göre önemli sanayi kuruluşları azdır. Kurulmuş olanların çoğu da ya geleneksel el sanatlarından (özellikle Kula, Gördes, Demirci gibi ilçelerde halıcılık, seccadecilik gibi), ya da il ve ilçe merkezlerinde bulunan konserve, bitkisel yağ (özellikle zeytinyağı), sabun, tabakhane, deterjan, kiremit, yem imalathanesi, meyve ambalajlaması gibi küçük kuruluşlardan meydana gelir.

Ancak eskiden yalnızca tarıma dayalı olan sanayinin çeşitlenmesinde ve gelişmesinde 1970'te açılan Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nin önemli katkısı olmuştur. Manisa'nın ilçelerinde de bazı sanayi tesisleri vardır. Özel ve kamu kesimlerindeki başlıca sanayi kuruluşları un, irmik, makarna, bisküvi, bitkisel yağ, meyve suyu, salça, balık konservesi, sebze ve meyve konservesi, şarap, sigara, yem, pamuk ve yün ipliği, çırçır, kumaş, hazır giyim, tarım alet ve makineleri, döküm, yükleyici, oto yedek parçası, akü, elektrik motoru, metal eşya, kimyasal ürünler, prefabrik konut, tuğla ve kiremit, beton direk, ambalaj malzemesi, çuval, teneke kutu ve mobilya üretimi yapan fabrikalardır.

Yaygınlığını sürdüren küçük sanayi işletmelerine daha çok metal eşya, dokumacılık, orman ürünleri ve gıda malları alanında rastlanır. Yeraltı kaynakları içinde Soma linyitleri Türkiye ölçüsünde önemlidir. Türkiye linyit üretiminin önemli bir bölümü (yaklaşık 1/4 kadar) Soma ve çevresinden elde edilir. Kalite bakımından da üstün olan bu linyitin bir bölümü Soma Termik Elektrik Santralı'nı besler, daha çoğu ise öteki tüketim merkezlerine gönderilir.

Manisa ili ekonomisi, ilin zenginliği tarıma dayanır ve bu bakımdan Türkiye'nin en gelişmiş illerinden biridir. Yetiştirilen ürünler çok çeşitli olduğu gibi, kuru, çekirdeksiz üzüm, tütün, pamuk, zeytinyağı gibi daha çok dış ticarete dönüktür. İlin doğu kesiminde buğday ve arpa başta olmak üzere bütün tahıllar yetiştirilir. Sanayi bitkileri içinde ikisi Türkiye ölçüsünde önem taşır

Pamuk
Tütün

Ayrıca çiğit, susam ve ilin doğu kesiminde bir miktar şekerpancarı yetiştirilir. 500.000 ton kadar olan meyve üretimi içinde, zeytin ve özellikle kurutularak ihraç edilen çekirdeksiz üzüm birinci sırayı alır. Türkiye'de en çok ve en çeşitli türlerde üzüm yetiştirilen illerimizden biridir. Sebzecilik de ileridir. Toplam üretimde başsırayı domates alır. Manisa ilinin hayvancılık bakımından da ilerde gelen illerimizden biri olduğu görülür. Hayvancılık daha çok ilin doğu kesiminde gelişmiştir. Yıllık süt üretimi 71.000 ton kadardır. Manisa-Bandırma-İzmir, Afyonkarahisar-Uşak-Salihli-İzmir demiryollarının kavşağı Manisa'dır. Öte yandan yoğun bir karayolu ağına sahiptir.

Manisa Dağı'nın kuzey eteğinde, kendi adını taşıyan ovanın kenarında kurulmuş olan il merkezi Manisa eski, tarihî bir kenttir. İlk Çağ kenti "Magnesia"nın yakınında kurulmuş olan Manisa, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde (1398'de Bayezit tarafından fethedilmiştir) gelişip büyümüş; Batı Anadolu'da Osmanlı Devleti'nin başlıca merkezlerinden biri olmuştur. Osmanlı veliaht şehzadelerinin valilik yaptığı kentti, bu nedenle Osmanlı dönemine ait birçok yapıt bulunur. Ege kıyılarının orta yerinde, bölgenin kapısı durumunda bulunan İzmir'in rekabetine karşın büyük bir ticaret merkezi oluşu, Türkiye'nin en zengin, en çeşitli tarım yöresi Gediz Ovası'nın başlıca merkezi olmasındandır.

MsXLabs Üye Girişi