VİTAMİN A

Vitamin A'nın 3 formu sağlık için önemlidir

• Retinal
• Retinoik asit
• Retinol

b-karotin (bir karotinoid ya da pigment): sarı/portakal sarısı gıdalarda yoğun bulunan provitamin A

Vit A-Önemi

• Dokuların büyümesi ve onarımı için gereklidir
• Ağız, burun, boğaz ve akciğerlerin müköz membranlarını koruyucudur
• Hastalıklara yakalanma riskini düşürür
• Havayı kirleticilerden korur
• Gece körlüğü, bakarkörlük vb görme bozukluklarına karşı korur
• Kemik ve diş oluşumuna hizmet eder
• Beta-karotinden zengin beslenme akciğer ve bazı ağız kanserleri oluşma riskini azaltır

Vücut Çalışmasındaki Görevleri

• Vücudun hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin oluşumunda yardımcıdır.
• Kemik dokusunun ve üreme sisteminin gelişiminde yardımcıdır.
• Gözlerinizin karanlıkta normal olarak görmesine ve alacakaranlığa alışmasına yardım eder.
• Epitel (barsak,deri vb) doku yapımı, gelişimi ve korunmasında görev alır. A vitamini yetersizliğinde böbreklerde, sindirim organlarında bozukluklar görülebilir. Solunum ve üreme sistemi ile sindirim sisteminde; ağız, mide ve ince bağırsakların ve idrar yollarındaki deri ve dokuların sağlıklı bir şekilde devamlılığını sağlayarak, enfeksiyonlara karşı korur.
• Karotenoid formları bir antioksidan olarak çalışırlar ve çeşitli kanser türleri ile yaşlanmaya bağlı hastalıklara karşı koruyucu etki gösterebilirler.

Vitamin A - Fonksiyonlar

• Görme, özellikle gece görüşü
• Hücre gelişmesi (retinoik asit)
• Bağışıklık (Immunite)
• Üreme (Reprodüksiyon)

Vitamin A nın Görmedeki rolü

Karotinoidler

İlave Fizyolojik etkiler

• Bir "antioksidan" olarak hizmet ederler

1. Hücrede fazla olan "electronları" bertaraf eder
2. Elektronlar (serbest radikaller) hücrelere ve DNA'ya hasar verir.

• Mutasyonlara neden olabilir
• Kanserden koruma etkisi (antioksidan fonksiyonla ilgili )
• Kalp hastalıklarına karşı koruyucu

Vitamin A-Yetersizliği

Ana belirtiler

• Gece körlüğü (Night blindness)
• Deri kuruluğu
• Immun fonksiyon bozukluğu

Endüstriyel dünyada ender görülür
Yoksulluk alanlarında önde gelen körlük nedenidir.

Vit A-Yetersizlik belirtileri

• Gece körlüğü (Night blindness)
• Bakarkörlük (Amaurosis, blindness)
• İnfeksiyonlara yakalanma riskinde artış
• Immun fonksiyon bozukluğu
• Pürüzlü kuru ve kepekli deri
• Koku alma kaybı ve iştah kaybı
• Yorgunluk
• Dişlerde ve diş etlerinde gelişme bozuklukları
• Endüstriyel dünyada ender görülür
• Yoksulluk alanlarında önde gelen körlük nedenidir.

A Vitamini Yetersizliği ve Fazla Miktarda Tüketimi

A vitamini vücutta depo edilen bir vitamindir. Bu nedenle yetersizlik
belirtileri, uzun süre A vitamini alınmadığında görülür. Yetersiz ve dengesiz beslenenlerde ve büyümenin hızlı olduğu çocukluk, gebe ve emziklilik dönemlerinde sorun ortaya çıkar.

A vitamini Yetersizliğinin En Önemli Belirtileri;

• Epitel dokuların (derinin kuru ve pütürlü bir durumda olması, gözdeki epitel dokunun bozulması, kuruması ve koruyucu tabakanın kaybı) bozulması.
• Bağışıklık sisteminin bozulması nedeniyle enfeksiyon hastalıklarına yakalanma sıklığının artması.
• Vitamin A yetersizliği sindirim organlarında da kendini göstermekte ve mide yaraları oluşabilmektedir.
• A vitamini yetersizliğinde çocuklarda normal büyüme ve gelişme sağlanamamaktadır.Özellikle çocuklarda sık görülen enfeksiyon hastalıkları, vücut direncinin düşük olması büyümede gerilik konusunun önemini ortaya çıkarmaktadır.
• A vitamininden yeterli beslenen bir birey günlük ihtiyacın 10 katı kadar
• A vitamini alırsa vücutta zehirlenme etkisi görülür. Zehirlenmenin ilk belirtileri baş ağrısı, baş dönmesi, kusma şeklindedir. Fazla alınmasında karaciğerde büyüme, eklemlerde ağrı, baş ağrısı, kuru ve pul pul dökülen deri, kusma ve iştah kaybı, uzun kemiklerde kalınlaşma, saç dökülmesi, deride sararma ve kafa içi basıncın artması, sinir sisteminde hasar ve doğumsal
• bozukluklar da gözlenebilir.

Vitamin A Toksisitesi

• İskelet bozuklukları, kendiliğinden kırıklar, iç kanamalar
• Ruminant olmayanlarda gereksinimin 4-10 katı ve ruminantlarda 30 katı toksik etkilidir
• İnsanlarda Hipervitaminosis A

1. Kutup ayısı karaciğeri yenmesi
2. Kendi kendine ilaç ve overprescription

Günlük A Vitamini Gereksinmesi

Besinlerde A vitamini retinol ve A vitamini ön maddesi karoten olarak bulunur.
Günlük ihtiyaçlar Retinol eşdeğeri (RE) olarak şöyledir:

• 0-12 aylık bebeklerde 375mcg,
• 1-3 yaş grubu çocukta 400mcg,
• 7-10 yaş grubu çocukta 700mcg,
• 11-14 yaş grubu çocukta 800mcg,
• 15-18 yaş grubu çocukta 1000 mcg retinoldür.
• yetişkin erkek için 1000 mcg,
• yetişkin kadın için 800 mcg ‘dır.

A Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler

Organizmanız A vitaminini iki yolla sağlar. Retinol formundaki A vitaminini hayvansal kaynaklı karaciğer, balık yağı, süt, tereyağı, yumurta gibi besinlerden alırsınız. Bitkisel kaynaklardan ise beta karoten gibi karotenoidleri alır ve bunları organizmanızda A vitaminine dönüştürebilirsiniz.
Karotenoidlerin ( A vitamini ön maddesi) kaynakları kırmızı ve sarı portakal ile birçok koyu yeşil yapraklı sebzelerdir. En çok sarı turuncu (havuç , kış kabağı vb.) koyu yeşil yapraklı sebzeler ile sarı ve turuncu meyvelerde (kayısı, şeftali vb.) bulunur.