Şiir nedir - şair kimdir? Genel bakış
Anafilya´nın sentezi
Şiire sevdalananlar çoğu kez kendilerine bu soruyu sormuşlardır : Şiir nedir - şair kimdir? Kuşkusuz, gönüllerine hoş gelen tanımlamaları da bulmuşlardır. Onun içindir ki ´şiirin tanımı neredeyse şiir yazanlar kadar çoktur´ savını öne sürmek yanlış olmaz. Ancak burada çoğu kez gözden kaçan önemli bir nokta var: iyi bir şiir okuyucusu şiiri ve şairi nasıl tanımlar?
Şiir, sayfalarda suskunluğa bırakılmış karalamalar olmak yerine, her yazın türünde olduğu gibi, beğenilmesi ve okunması amacıyla yazılmaz mı? Onun için yukarıdaki genel kapsamlı soruyu iki ayrı bakış açısından, şiir yazarın ve şiir okurun görüşlerinden yola çıkarak irdelemek gereklidir.
Dilerseniz burada Yahya Kemal Beyatlı´dan yaptığımız ufak bir alıntıya yer verelim ve her bir sözcüğün ve mısraın imge zenginliğini ve duygu yükünü bu kez birlikte tadalım :
dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç
bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç
Hasan Güner Berkant (Arş. Gör. Çukurova Univ., Adana) şiiri ve özellikle şairi nasıl anladığını irdelemiş. H. Güner Berkant düşündüklerini şöyle özetliyor:
[Şiir ve şair´e yönelik tanımlama yapmayı ben "sevgi"ye yönelik tanımlama yapmaya benzetiyorum. Bazı kavramları yaşarsınız, ama ne şekilde ifade ederseniz edin, o ifade hep yetersiz kalır. Yani "anlatılamaz, yaşanır" düşüncesini içerir... ancak, yaşamımızda olan her şeyin tanımı vardır. Bu tanımı yaparken "bu şudur" veya "bu şöyledir" demek yerine "böyle olabilir" demek daha doğru olur diye düşünüyorum. Bu bağlamda, şiir için şunu söyleyebiliriz: bazen bütününde, bazen tek bir satırında, bazen de tek bir kelimesinde anlamlar yüklü olan ifadelerdir. Bir kelimeye ne kadar anlam yüklerseniz o kadar etkili olursunuz... ve her insan mutlaka kendisini anlatan bir kelimeyi veya kelimeleri bulabilir. Çünkü herkesin bir hikayesi vardır. Şair Eşref´e sormuşlar: "Neden şiirlerinizde hedefinizi belirtmiyorsunuz?" "Çünkü" demiş, "ben şiirlerimi numarasız gözlüklere benzetiyorum. Her takan kişiye uymaları için." Kelimelere yüklenecek anlamda şairi etkileyen etkenler de çok önemli... evet, kelimeleri bulacak kişi şair, ama uygun ortam yakalanamıyorsa bu iş biraz zor. En iyi şairlerin hep sıkıntı içinde yaşadığını görüyoruz... bu sıkıntı, aşk olabilir, para olabilir, insanlar olabilir, maneviyat olabilir... Öyleyse şair için; "hangi kelimeye hangi anlamların ´yüklenebileceği´ni ve bu kelimelerin hangi anlamları ´kaldırabileceği´ni belirleyen kaynak" tanımını getirebiliriz.]
Karıma adlı şiirinde Oktay Rifat, bir dizede mutluluğu bakın ne kadar sade fakat ne kadar güçlü bir imgeyle ortaya koyuyor
