Arama

Yassıada Yargılamaları

Güncelleme: 24 Mayıs 2011 Gösterim: 3.892 Cevap: 1
ThinkerBeLL - avatarı
ThinkerBeLL
VIP VIP Üye
8 Mayıs 2009       Mesaj #1
ThinkerBeLL - avatarı
VIP VIP Üye
Yassıada Yargılamaları
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Sponsorlu Bağlantılar
Yassıada Yargılamaları
yassc4b1adamahkemesi282

Yassıada Yargılamaları 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden (bak. 1960 Darbesi) sonra iktidardan uzaklaştırılan Demokrat Parti (DP) yönetiminin özel bir mahkemede yargılandığı davalar dizisidir. Yargılamalar Yassıada'da yapıldığı için bu isimle anılırlar. İki eski bakan ve bir başbakanın idam edilmesiyle sonuçlanan yargılamalar, Türk siyasi hayatında çok önemli bir yere sahiptir ve bu konudaki tartışmalar günümüzde de sürmektedir.

Olayların Gelişimi

27 Mayıs hareketinden sonra Cumhurbaşkanı Celâl Bayar ve Başbakan Adnan Menderes'le birlikte tutuklananlar Marmara Denizindeki Yassıada'ya yerleştirildi. 12 Haziran 1960'ta kabul edilen bir yasayla DP yöneticilerinin ve bunların suçlarına katılanların yargılanması amacıyla Yüksek Adalet Divanı'nın kurulması kararlaştırıldı. Sanıkların sorumluluklarını araştırmak ve Yüksek Adalet Divanı'na verilip verilmemelerinin gerekip gerekmediğine karar vermek üzere de Yüksek Soruşturma Kurulu oluşturuldu. Yüksek Adalet Divanı'nın kararları kesin olacak, ama ölüm cezalarının infazı Milli Birlik Komitesi'nin (MBK) onayına bağlı olacaktı. 6 Ekim 1960'ta MBK'nın kararıyla Yüksek Adalet Divanı başkanlığına Yargıtay 1. Ceza Dairesi başkanı Salim Başol, Yüksek Adalet Divanı başsavcılığına da Yüksek Soruşturma Kurulu üyesi Altay Ömer Egesel getirildi.


Açılan Davalar
Yassıada'da bir duruşma
yassc4b1adamahkemesi
  1. Köpek davası (14 Ekim 1960 - 24 Ekim 1960)
  2. 6-7 Eylül olayları davası (20 Ekim 1960 - 5 Ocak 1961)
  3. Bebek davası (31 Ekim 1960 - 22 Kasım 1960)
  4. Vinileks şirketi davası (4 Kasım 1960 - 26 Kasım 1960)
  5. Dolandırcılık davası (8 Kasım 1960 - 3 Aralık 1960)
  6. Arsa davası (8 Kasım 1960 - 26 Kasım 1960)
  7. Ali İpar davası (15 Kasım 1960 - 19 Ocak 1961)
  8. Değirmen davası (18 Kasım 1960 - 3 Aralık 1960)
  9. Barbara davası (21 Kasım 1960 - 20 Aralık 1960)
  10. Örtülü ödenek davası (25 Kasım 1960 - 2 Şubat 1961)
  11. Radyo davası (29 Kasım 1960 - 26 Aralık 1960)
  12. Topkapı olayları davası (2 Aralık 1960 - 17 Nisan 1961)
  13. Çanakkale olayı davası (27 Aralık 1960 - 10 Mart 1961)
  14. Kayseri olayı davası (9 Ocak 1961 - 20 Nisan 1961)
  15. Demokrat İzmir davası (12 Ocak 1961 - 5 Mayıs 1961)
  16. Üniversite olayları davası (2 Şubat 1961 - 27 Temmuz 1961)
  17. İstimlak davası (17 Nisan 1961 - 21 Haziran 1961)
  18. Vatan Cephesi davası (27 Nisan 1961 - 5 Eylül 1961)
  19. Anayasa ihlali davası (11 Mayıs 1961 - 5 Eylül 1961)
Yargılamalar
Yassıada Yargılamaları'na 14 Ekim 1960'ta başlandı. Eski Cumhurbaşkanı Celâl Bayar, eski Başbakan Adnan Menderes, son Bakanlar Kurulu üyeleri ile milletvekiller, eski Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun'un da aralarında bulunduğu pek çok sanık, anayasayı ihlal ve öteki suçlardan yargılandılar. 15 Eylül 1961'de mahkeme kararları açıklandı. Celâl Bayar, Adnan Menderes, TBMM eski başkanı Refik Koraltan, eski dışişleri bakanı Fatin Rüştü Zorlu, eski maliye bakanı Hasan Polatkan başta olmak üzere 15 sanık ölüm cezasına, 402 sanık ömür boyu hapse ya da başka ağır hapis cezalarına çarptırıldı. 135 sanık aklanırken beş sanığın da davası düştü.


Cezaların İnfazı
MBK yalnızca üç ölüm cezasını onayladı ve Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ile Hasan Polatkan İmralı Adasında idam edildiler. Celâl Bayar'ın cezası, yaşını ileri olması nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çevrildi.
Mahkum olan öteki sanıklar daha sonra çıkan af yasalarıyla ceza sürelerini tamamlamadan serbest bırakıldılar. 1970'lerin ikinci yarısında da siyasi haklarına yeniden kavuştular. Eylül1990'da Menderes, Polatkan ve Zorlu'nun cenazeleri, İmralı'daki yerlerinden alınarak İstanbul'da yapılan anıtmezara devlet töreniyle nakledildi.

Tanrı varsa eğer, ruhumu kutsasın... Ruhum varsa eğer!
_Yağmur_ - avatarı
_Yağmur_
VIP VIP Üye
24 Mayıs 2011       Mesaj #2
_Yağmur_ - avatarı
VIP VIP Üye
YASSIADA DAVALARI

Sponsorlu Bağlantılar
27 Mayıs 1960 tarihinde işbaşında bulunan Demokrat Parti hükümetinin devrilmesiyle hükümet üyeleri, parlamento mensupları ve çeşitli idarî mevkilerde olanlar hakkında Millî Birlik Komitesi tarafından açılan davalara verilen ad (14 Ekim 1960-15 Eylül 1961).

27 Mayıs 1960'tan sonra Demokrat Parti'ye mensup olan hükümet üyeleri ve parlamenterler önce Ankara'daki Harp Okulu'nda, sonra İstanbul'daki Yassıada'da tutuklu olarak kaldılar. Millî Birlik Komitesi, Demokrat Parti yetkilileriyle bazı devlet memurlarının, varsa suçlarını araştırmak için hukukî çalışmalara başladı. Bu arada yürürlükten kaldırılan 1924 Anayasası üzerine 27 maddelik yeni bir anayasa kabul edildi. Bu anayasanın 6. maddesinde Yassıada'da toplanan kişiler hakkında sorumluluk soruşturması yapmak, gereğinde bu kişileri yargılayacak Yüce Divan niteliğinde Yüksek Adalet Divanı'nın kurulmasını sağlamak hususları yer alıyordu. Yüksek Adalet Divanı, 7 Temmuz 1960'ta Ankara'da göreve başladı. Çalışmalarını alt komisyonlar oluşturarak sürdürdü. Yüksek Adalet Divanı başkanı ve üyeleri 13 Ekim 1960 günü Yassıada'ya gittiler.

Yapılan soruşturmalar sonunda 19 ayrı dava açılması kararlaştırıldı:

1) Anayasanın ihlali (devlet ve hükümet başkanları dahil 405 sanık);
2) Köpek davası (nüfuzu kötüye kullanma, Celal Bayar, N. Öktem);
3) 6-7 Eylül davası (Celal Bayar, Adnan Menderes, bazı hükümet üyeleriyle sivil görevliler);
4) Bebek davası (gayrı meşru ilişki, A. Menderes, A. Aydan);
5) Vinylex davası (nüfuzu kötüye kullanma, Hasan Polatkan);
6) Zimmet davası (H. Erkmen, Z. Mandalinci);
7) Arsa yolsuzluğu (N. Öktem);
8) İpar Transport davası (döviz tahsisinde görevi kötüye kullanma, A. Menderes, Fatin Rüştü Zorlu, H. Polatkan, Medeni Berk, A. İpar);
9) Değirmen davası (Nüfuzu kötüye kullanma, Sıtkı Yırcalı);
10) Barbara davası (Koraltan ailesi tarafından yabancı bir mürebbiyenin Türkiye'ye getirilmesinde Türk Parasını Koruma Kanunu'na muhalefet, R. Koraltan, H. Polatkan);
11) Örtülü ödenek davası (Başbakanlık örtülü ödeneğinin kullanılmasında yolsuzluk, A. Menderes, A. S. Korur);
12) Radyo davası (devlet radyosundan partizanca yararlanma, A. Menderes, F.R. Zorlu, M. Sarol, E. Kalafat, C. Yardımcı, S. Yırcalı, A. Aker, Ş. Yaman);
13) Topkapı olayları davası (İnönü'ye suikast tertibi, C. Bayar, A. Menderes);
14) Çanakkale ve Geyikli olayları davası (bir CHP soruşturma hayetine karşı silâhlı tertip, A. Menderes ve Çanakkale DP milletvekilleri);
15) Kayseri olayları davası (İnönü başkanlığındaki CHP heyetinin Kayseri'ye gidişinin engellenmesi, A. Menderes ve Kayseri DP milletvekilleri);
16) Demokrat İzmir gazetesi davası (gazete idarehanesine yapılan toplu tecavüz, İzmir valisi ve İzmir DP yetkilileri);
17) 27-28 Nisan İstanbul ve Ankara'da üniversite olayları davası (iki ilin sıkıyönetim sorumluları ve bazı sivil yöneticiler, polis ve asker tarafından gençlere ateş açılması, C. Bayar, A. Menderes ve kabine üyeleri);
18) İstimlak yolsuzluğu davası (arsa tahsisinde nüfuzu kötüye kullanma, A. Menderes, bazı kabine üyeleri, İstanbul ve İzmir valileri ile İstanbul DP yöneticileri);
19) Vatan Cephesi davası (A. Menderes, R. Koraltan, bir kısım kabine üyeleri ve DP Genel Yönetim Kurulu üyeleri).

Bunlardan değirmen davası zaman aşımından düştü, diğerleri Anayasa davasıyla birleştirildi. Duruşmalara aralıksız olarak devam edildi. 203 günde toplam 1.033 saat süren 287 oturum yapıldı. Başsavcı Egesel, yargılanan 592 sanıktan 228'i hakkında idam talebinde bulundu. Davalarla ilgili olarak 1.068 tanık dinlendi. Basına ve belirli sayıda dinleyiciye açık tutulan davalar sırasında, yargılananlar arasında hastalanan ve ölenler oldu. Yüksek Adalet Divanı'nın çalışmaları, 15 Eylül 1961 tarihinde sona erdi. 15 kişi ölüm cezasına, 31 kişi de ömür boyu hapse mahkûm oldu.

İdama mahkûm olanlar şunlardı:

A. Menderes, C. Bayar, Refik Koraltan, Fatin Rüştü Zorlu, Hasan Polatkan, Emin Kalafat, Agâh Erozan, Hamdi Sancar, Bahadır Dülger, Baha Akşit, İbrahim Kirazoğlu, Nusret Kirişçioğlu, Zeki Erataman, Osman Kavrakoğlu, Rüştü Erdelhun. 418 kişi de 20 yıldan 6 aya kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldılar. 123 kişi de beraat etti.

İdam cezalarının Millî Birlik Komitesi tarafından onaylanması şart olduğundan ilgili dosyalar uçakla o akşam Ankara'ya gönderildi. MBK, Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan hakkındaki idam kararlarını onayladı, yaşı 65'i geçtiği için Celal Bayar ile diğer 12 hükümlünün ise ömür boyu hapse mahkûm edilmeleri kararlaştırıldı. Hasan Polatkan ile Fatin Rüştü Zorlu, İmralı Adası'na götürülerek 16 Eylül 1961 günü idam edildiler. Adnan Menderes intihara teşebbüs ettiğinden iyileşmesi için 17 Eylül gününe kadar bekletildi ve o gün idam edildi.

Geri kalan hükümlüler Kayseri ve Adana cezaevlerine nakledildiler. Bunların affedilmesiyle ilgili çalışmalar 1962'de hız kazandı, nihayet 16 Ekim 1962'de çıkan ilk af kanunu ile cezalarının bir bölümü indirildi, bir kısmı yaş haddinden serbest bırakıldı. 1966'da çıkan bir başka af kanunu ile kamu hakları geri verildi. 1973'te ise her türlü seçme ve seçilme haklarına kavuştular. Yassıada Davaları yurt içi kamuoyunda geniş yankılar yaptı.

MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi

"İnşallah"derse Yakaran..."İnşa" eder YARADAN.
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

24 Mayıs 2011 / ThinkerBeLL Türkiye Coğrafyası