Cevap Yaz Yazdır
Gösterim: 25.348|Cevap: 3|Güncelleme: 5 Ağustos 2016

Jameika (Jamaica) ve Jameika Tarihi

Mesaja atla
virtuecat
28 Ekim 2006 02:17   |   Mesaj #1   |   
virtuecat - avatarı
Ziyaretçi

Jamaika

Ad:  Jameika1.jpg
Gösterim: 169
Boyut:  45.3 KB

İngilizce JAMAİCA. Batı Hint Adalarında ada ülkesi. Antil Denizinin ortasında, başlıca deniz ticaret yollarının kavşağında yer alır. Küba’nın yaklaşık 145 km güneyine, Haiti’nin yaklaşık 160 km batısına, Nikaragua’daki Gracias a Dios Burnunun yaklaşık 499 km kuzeydoğusuna düşer, 10.991 km2’lik yüzölçümüyle, Küba ve Hispaniola’dan sonra Antiller’in üçüncü büyük adasıdır. Doğu-batı doğrultusunda yaklaşık 235 km, kuzey-doğu doğrultusunda yaklaşık 56 km boyunca uzanır. Başkenti Kingston, 1991 tahmini nüfusu 2.420.000’dir.

Sponsorlu Bağlantılar

DOĞAL YAPI.


Yüzey şekilleri.


Jamaika coğrafi bakımdan üç ana bölgeye ayrılır: Kıyı düzlükleri ve vadiler, kireçtaşı oluşumlu plato ve iç kesimlerdeki dağlık bölge. Adayı çepeçevre kuşatan ve yoğun tarım yapılan kıyı düzlükleri güney ve batıda 8-16 km genişliğe ulaşır. Iç kesimlere doğru düzlüklerin yerini kireçtaşı oluşumlu, parçalanmış bir plato alır. Deniz düzeyinden ortalama yüksekliği 460 m olan bu plato, adanın yarıya yakın bölümünü kaplar. Platonun Cockpit Country (1.300 km2) olarak adlandırılan ulaşılması güç, yüksek kesimlerinde çok sayıda düden, yeraltı suyu ve mağaranın yer aldığı karst oluşumlar bulunur. Sık ormanlarla kaplı olan iç kesimdeki sarp dağlık bölgenin deniz düzeyinden yüksekliği 1.530-2.140 m arasında değişir. Doğu-batı doğrultusunda uzanan çok sayıda sıradağın en önemlisi Blue Dağlarıdır (Mavi Dağlar). Ülkenin en yüksek noktası olan Blue Doruğu (2.256 m) bu dağlar üzerindedir.

Adanın en uzun (71 km) ve en önemli akarsuyu batıdaki Black Irmağıdır. Aşağı çığırının 40 km’lik bölümü ulaşıma elverişli olan bu ırmak dışındaki akarsuların çoğu ulaşıma elverişsizdir. Küçük ırmakların çoğu karst bölgesindeki düdenlerde kaybolur. Adada birçok madensuyu kaynağına da rastlanır.

İklim.


Jamaika’da yıl boyunca önemli sıcaklık farklılıkları göstermeyen tropik bir deniz iklimi hüküm sürer. Kış ve yaz arasında önemli sıcaklık farklılıkları yoktur. Kış aylarında 24°C olan ortalama sıcaklık yazın ancak 27°C’ye yükselir. Yıllık ortalaması 2.000 mm olan yağışların en yoğun olduğu dönemler mayıs-haziran ve eylül- kasım aylarıdır. Doğudaki dağlarda 5.200 mm olan yıllık yağış miktarı, güneybatıdaki kıyı bölgesinde 780 mm’ye kadar iner. Yıl boyunca esen kuzeydoğu alize rüzgârlarının dışında yaz harikanları da görülür. 1980’deki “Ailen” harikanı ile 1692 Ve 1907’deki depremler büyük yıkıma yol açmıştır.

Bitki örtüsü ve hayvan varlığı.


15. yüzyılda adanın neredeyse tamamını kaplayan ormanlar, konut yapımı ve tarım arazisi açma amacıyla Avrupalılarca önemli ölçüde yok edilmiştir. Bugün ülkenin doğal bitki örtüsü yağış miktarına bağlı olarak büyük bir çeşitlilik gösterir. Kuzeydoğu ve doğudaki sık bambu, abanoz, maun ve gülağacı ormanları, güneybatıda yerini kurak savanlara bırakır. Muz plantasyonlarının büyük bölümü kuzeydoğudaki dağların eteklerinde ve vadilerde toplanmıştır. Kıyı düzlüklerinin büyük bölümü şekerkamışı plantasyonlarıyla kaplıdır. Yabanıl hayvan varlığı kuyruksüren, keler, yarasa ve yaban domuzu ile Jamaika’nın simgesi bir kolibri türünü de kapsayan çeşitli kuş türleriyle sınırlıdır.

NÜFUS.


Jamaika’da nüfusun büyük bölümünü Afrikalı Siyah kölelerin ve Mulattoların (Avrupalı-Afrikalı karışımı) soyundan gelenler oluşturur. Ayrıca İngiliz, Hintli, Çinli, Suriyeli, Portekizli ve Alman azınlık grupları da vardır. Resmî dil olan İngilizcenin yanı sıra İspanyolca, Fransızca ve Afrika dillerinden çeşitli özellikler almış bir İngilizce Kreolü de yaygın olarak konuşulur. Nüfusun büyük bölümü İngiltere Kilisesi’ne bağlıdır. Başka Hıristiyan mezheplerine bağlı cemaatlerin dışındaki dinsel azınlıklar arasında Yahudiler, Hindular ve Müslümanlar sayılabilir. Hıristiyanlığa ve ruhların bedene egemen olduğu inancına dayanan Pocomania ve Cumina gibi kültler yaygındır. Jamaika aynı zamanda Rastafaticiliğin merkezidir.

Jamaika’nın yıllık ortalama nüfus artış hızı (1990) binde 19,7’yle dünya ortalamasına yakın bir düzeydedir. 196֒larda binde 42 olan doğum oranı, nüfus planlamasına yönelik çalışmalarla 1990’da binde 24,8’e düşürülürken, sağlık hizmetlerinin gelişmesinin etkisiyle ölüm oranı da binde 5,1 gibi düşük bir düzeye inmiştir. Toplam nüfusun yaklaşık yüzde 33’ü 15 yaşın altındadır. Hükümet nüfus artış hızını azaltmak amacıyla yurtdışına göçü desteklemektedir. JamaikalIların göç ettikleri yabancı ülkelerin başında ABD gelir.

Kentlerde oturanların toplam nüfus içindeki oranı (1990) yüzde 52,3’tür. Kentlerde işsizlik oranını önemli ölçüde artıran kırsal kesimden yoğun göçleri önlemek için bir tarım reformu programı uygulamaya konmuştur. Ortalama nüfus yoğunluğu (1991) km2 başına 220,2 kişidir; en yoğun nüfuslu kesim kıyı düzlükleridir. Başlıca kentler Kingston, Spanish Town, Port Maria ve Montego Bay’dir.

EKONOMİ.


Jamaika’nın gelişme yolundaki karma ekonomisi büyük ölçüde turizme ve maden ihracatına dayanır; bu alanlarda yabancı sermayenin büyük ağırlığı vardır. Dünya ekonomisindeki durgunluğun etkisiyle 1970’lerin ortalarıyla 1980’lerin başlarında ülke ciddi bir bunalıma sürüklenmiştir. 1989 verilerine göre ülkenin gayri safi milli hasılası (GSMH) 3,01 milyar ABD Doları, kişi başına düşen milli gelir ise 1.260 ABD Doları’dır.

1990 verilerine göre gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) içindeki payı yaklaşık yüzde 5,3 olan tanm sektöründe toplam işgücünün yüzde 22’si çalışır. Şeker, melas ve rom dışındaki tarımsal ihraç ürünleri arasında muz, turunçgiller ve hindistancevizi sayılabilir. Kök ve yumrularından besin olarak yararlanılan bitkilerle, mısır, pirinç ve kopra üretimi iç gereksinimi karşılamaktan uzaktır. Maden ve turizm sanayilerine ağırlık verilmesi nedeniyle durgunluk içine giren tarım sektörü su baskınları ve 1980’deki “Ailen” harikanmın etkisiyle daha da gerilemiştir. Balıkçılık ekonomiye önemli bir katkıda bulunur.

Jamaika dünyanın üçüncü büyük boksit ve alümina (alüminyum yapımında kullanılan bir boksit ürünü) üreticisidir. Öteki madenler arasında jips, silisli kum ve adanın her yerinde rastlanan kireçtaşı sayılabilir. Madencilik şirketlerinin büyük bölümü yabancılara aittir.

Hükümet 1979’da yapılan bir antlaşmayla şirketler üzerinde belli bir denetim sağlayarak toplam üretimden pay almaya başlamıştır.
GSYİH içindeki payı yaklaşık yüzde 20 olan sanayi sektöründe toplam işgücünün yüzde 12’si çalışır. Boksit ve alümina üretimi ağırlıkta olmakla birlikte çimento, tütün ve çeşitli tüketim malları üreten yerel sanayiler de gelişmeye başlamıştır. 1989’da 2,5 milyar kısa olan yıllık elektrik üretiminin büyük bölümü ithal yakıttan elde edilir.

Hizmet sektörünün GSMH ve toplam istihdam içindeki payı yüzde 50’den fazladır. Boksit ve alüminadan sonra ülkenin ikinci büyük döviz kaynağını oluşturan turizm, siyasal karışıklıklar ve şiddet olayları nedeniyle bir dönem gerilemesine karşın, 1980’lerin başında yeniden canlanmaya başlamıştır.

Ekonomide son yıllarda yaşanan başlıca sorunlar ihracat gelirlerinin ithalatı karşılayamaması nedeniyle sürekli artan dış borçlar ve yüksek işsizlik oranıdır. Hükümetin ekonomik bunalımı aşmak için yürürlüğe koyduğu program çerçevesinde, yabancı sermayeyi özel sektöre yatırım yapmaya özendirici çeşitli önlemler alınmış ve aralarında bir gazete ve radyo istasyonuyla otellerin de bulunduğu birçok kamu kuruluşu özel sektöre devredilmiştir. Öte yandan 1981’de Uluslararası Para Fonu’yla (IMF) bir antlaşma imzalanmıştır. Jamaika’ya kredi veren öteki kuruluşlar arasında Dünya Bankası (IBRD), Amerika Kıtası Kalkınma Bankası (IDB) ve Antiller Kalkınma Bankası sayılabilir. Başlıca ihraç ürünleri alümina, boksit, şeker ve öteki tarım ürünleriyle çeşitli giyim eşyası; başlıca ithal ürünleri ise yiyecek ve içecek maddeleri, tütün, madensel yakıtlar, mamul maddeler, gübre ve makinedir. Jamaika’nın dış ticaretinde en önemli yeri ABD, Kanada, İngiltere ve Venezuela tutar.

kaynak: Ana Britannica

Son düzenleyen Safi; 5 Ağustos 2016 19:02
Misafir
14 Kasım 2008 16:18   |   Mesaj #2   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Ad:  Jameika2.jpg
Gösterim: 246
Boyut:  56.0 KB

YÖNETSEL VE TOPLUMSAL KOŞULLAR.


Jamaika parlamenter sistemle yönetilen, Uluslar Topluluğu üyesi, bağımsız bir ülkedir. 1962 Anayasası’na göre, ülkenin devlet başkanı genel valinin temsil ettiği İngiliz hükümdarıdır. Genel vali büyük ölçüde sembolik yetkiler taşır. Yürütme organı olan hükümetin başında parlamentodaki çoğunluk partisinin önderi olan başbakan yer alır. Parlamento, üyeleri seçimle belirlenen 60 kişilik Temsilciler Meclisi ile üyeleri genel vali tarafından atanan 21 üyeli Senato’dan oluşur. Genel vali Senato üyelerinden 13’ünü başbakanın, 8’ini ise muhalefet partisi başkanmm önerdiği kişiler arasından seçer. Genel seçimler en az beş yılda bir yapılır. Başlıca siyasal partiler Jamaika Emek Partisi (JLP) ve Ulusal Halk Partisi’ dir (PNP). En yüksek yargı mercii Yüksek Mahkeme’dir. Jamaika yönetsel açıdan 14 ile ayrılmıştır.

Sponsorlu Bağlantılar
On sekiz yaşın üzerindeki büt.ün çalışanları kapsayan sosyal sigorta sistemi emekli, dul ve yetim aylığının yanı sıra kaza ve sakatlık yardımlarını kapsar. Sağlık koşulları öteki Antil ülkelerine göre daha iyidir. Genel sağlık ekiplerinin yürüttükleri etkin çalışmalar sonucu çiçek, sarıhumma ve sıtma denetim altına alınmışsa da verem, grip, boğmaca, kızıl gibi hastalıklar önemini korumaktadır. Ortalama ömür (1985-90) erkeklerde 70,4 yıl, kadınlarda 74,8 yıldır. 1989’da binde 27 olan bebek ölüm oranı Amerika ülkelerindeki ölçülere göre oldukça düşük bir düzeydedir. Eğitim 6-15 yaş arasında zorunlu ve parasızdır. Nüfusun yaklaşık yüzde 98’i okuryazardır. 1947’de kurulan Batı Hint Adaları Üniversitesi’nin ana kampusu Kingston’ın kuzeydoğu kesimindeki Mona’dadır.

KÜLTÜREL YAŞAM


Jamaika’da 1940’larda gelişen ulusal edebiyatın da etkisiyle, canlı ve verimli bir sanat yaşamı doğmuştur. JamaikalI romancıların yapıtları birçok dile çevrilmiş, JamaikalI sanatçılar yabancı ülkelerde başarılı sergiler açmışlardır. 1962’de kurulan Ulusal Dans Tiyatro Topluluğu dünyaca ünlüdür. Afrika kültüründen derin izler taşıyan renkli ve ritmik ezgilere dayalı Jamaika folk müziğinde de önemli bir canlanma yaşanmaktadır.

TARİH.


Kristof Kolomb’un Yenidünya’ ya ikinci yolculuğu (1494) sırasında gördüğü Jamaika’da Aravaklar yaşıyordu. Güney Amerika’dan Büyük Antiller’e İÖ 250’ ye doğru göç eden Aravakların Jamaika’ya birkaç yüzyıl sonra ulaştıkları sanılmaktadır. Kolomb’un Jamaika’yı görmesinden 15 yıl sonra adayı fethederek sömürgeleştiren İspanyollar, buraya Sant’ Jago adını verdiler. Ama altın bulamamanın verdiği düş kırıklığıyla çok geçmeden adayı kendi haline bıraktılar. 1523’te kurulan St. Iago de la Vega (sonradan Spanish Town) 1872’ye değin adanın başkenti olarak kaldı. 

Ispanyollar, adayı yönetimleri altında tuttukları dönemde, soylarını tükettikleri Yerli Aravakların yerini almak üzere Afrika’dan az sayıda Siyah köle de getirdiler.

Oliver Cromvvell döneminde Batı Hint Adalarına düzenlenen sefer (1655) sonunda Jamaika, İngiltere'nin Amerika kıtasında savaş sonucu ele geçirdiği ilk sömürge oldu. İngilizler beş yıl içinde adada yaşayan bütün İspanyolları sınır dışı ettiler. İspanyolların desteklediği maroon adlı kaçak köleler ise ülkenin sık ormanlarla kaplı dağlık kesimlerine çekilerek yaklaşık 150 yıl boyunca İngilizlere karşı silahlı bağımsızlık mücadelesi yürüttüler. Madrid Antlaşması'yla (1670) Jamaika üzerinde resmen egemenlik kuran İngilizler, Port Royal'deki üslerinden İspanyol gemilerine ve Antiller’deki İspanyol sömürgelerine karşı sürekli saldırılar düzenleyen korsanların etkinliklerine son verdiler.

İspanyolların başlattığı köle ticareti İngiliz yönetimi sırasında daha da gelişerek sürdü. Ingiliz köle ticaretini tekelinde tutan Afrika Kraliyet Kumpanyası’nın kurulmasının ardından (1672) Jamaika dünyanın en büyük köle pazarlarından biri durumuna geldi. Şeker üretiminin miktarı ve değeri yükseldikçe köle ticareti de gelişti; 18. yüzyılın sonlarına doğru Jamaika Amerika kıtasındaki en önemli sömürgeler arasına girdi.

1830’ların sonlarına doğru köleliğin kaldırılması Jamaika’da plantasyon sisteminin çökmesiyle sonuçlandı. İngiltere pazarını sömürgelerde üretilen mallara karşı korumayı amaçlayan gümrük duvarlarının kaldırılması (1846), şeker fiyatlarında büyük bir düşüşe yol açtı. Bu durum plantasyon sahiplerinin kârlarında önemli düşüşlere, ayrıca işsizlik ve yoksulluğun büyük ölçüde artmasına neden oldu. İngilizler Ekim 1865’te Morant Bay’de patlak veren ve 20’ye yakın beyazın öldürülmesiyle sonuçlanan ayaklanmayı sert bir biçimde bastırdılar. Olayın ardından Jamaika valisi görevden alındı. Jamaika İngiliz Parlamentosu' nun 1866’da kabul ettiği bir yasayla, yasama ve yürütme yetkilerinin valiye ait olduğu bir kraliyet kolonisi durumuna getirildi. Yeni vali Sir John Peter Grant döneminde, sonradan United Fruit Company adını alan şirketin başlattığı muz üretimi hızla gelişerek, tipik sömürge ekonomisinin temel ürünü niteliğini kazandı.

1929 Büyük Bunahmı’nın olumsuz etkileriyle daha da derinleşen ekonomik sorunlar ve sömürge yönetiminden duyulan hoşnutsuzluk, 1938'de yaygın sokak gösterilerinin başlamasına neden oldu. Bunu Jamaika’da ilk işçi sendikalarının ve sendikalarla bağlantılı siyasal partilerin kurulması izledi. Aynı dönemde özerklik talepleri de giderek güçlenmeye başladı. Sonunda İngiliz yönetimi bütün JamaikalIlara oy hakkı tanıyan ve iki meclisli bir parlamentonun kurulmasını öngören bir anayasayı yürürlüğe koymak zorunda kaldı (1944). Jamaika içişlerinde tam bağımsızlık hakkını ancak 1959'da elde edebildi.

II. Dünya Savaşı'nı izleyen dönemde tarım ürünlerinin işlenmesine dayalı bazı sanayi tesislerinin kurulması, turizmin gelişmeye başlaması ve boksit madenlerinin işletmeye açılmasıyla ekonomide belli bir gelişme sağlandı. Jamaika Ocak 1958'de Uluslar Topluluğu içinde bir birim oluşturan bazı Antil adalarıyla birlikte Batı Hint Adaları Federasyonu'nun kurucu üyeleri arasında yer aldı. Temmuz 1959'da yapılan genel seçimlerin ardından Norman Manley önderliğindeki Ulusal Halk Partisi (PNP) hükümeti kurdu. Federasyondan ayrılmayı savunan Sir Alexander Bustamante önderliğindeki Jamaika Emek Partisi (JLP), 1961’de yapılan referandumda önemli oranda oy alarak Nisan 1962 seçimlerinin ardından iktidara gelmeyi başardı. Mayısta Batı Hint Adaları Federasyonumdan ayrılan Jamaika, Ağustos 1962'de Uluslar Topluluğu içinde tam dominyon statüsüyle bağımsızlığına kavuştu. Haziran 1969’da da Amerikan Devletleri Örgütü’nün (OAS) 24. üyesi oldu.

Jamaika'da bağımsızlığın ilanından sonra yapılan ilk genel seçimlerde (Şubat 1967) oyların çoğunluğunu alan JLP, PNP’nin ilk önemli seçim zaferini elde ettiği 1972’ye değin iktidarda kaldı. Norman Manley’nin oğlu olan PNP'nin karizmatik önderi Michael Manley. “katılımcı politika" sloganı temelinde yürüttüğü seçim kampanyası doğrultusunda kapsamlı bir toplumsal reform programı başlattı. Sansür uygulamasına son verilirken temel özgürlükler üzerindeki kısıtlamaların birçoğu kaldırıldı ve okuryazarlık oranını yükseltmek amacıyla etkin bir kampanya yürütüldü. Manley hükümetinin ekonomik sorunların çözümünde başarısız kalmasına karşın, PNP çok sert geçen bir seçim kampanyasının ardından, JLP karşısında ezici bir zafer kazanarak, 1976’da yeniden iktidar olmayı başardı. Dış politikada Küba’yla ülkesi arasındaki ilişkileri güçlendirmek için çaba harcayan Manley, 1977’de o tarihe değin yabancıların mülkiyetinde olan boksit madenlerinin hisselerinin çoğunluğunun hükümete devredilmesini öngören bir yasayı yürürlüğe koydu.

Manley hükümetinin halkın içinde bulunduğu son derece kötü ekonomik koşulları düzeltmede ve yaygın şiddet eylemlerini denetim altına almada başarısız kalması, PNP’nin 1980 seçimlerinde JLP karşısında yenilgiye uğramasıyla sonuçlandı. Yeni başbakan Edward Seaga’nın Küba’yla yakın işbirliği politikasına son vererek ABD’yle ilişkileri düzeltme politikası izlemesiyle, Jamaika kısa sürede en çok ABD yardımı alan Batı Hint Adaları ülkelerinden biri durumuna geldi. Ekonomik sorunlara Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası (IBRD) gibi uluslararası mali kuruluşların önerileri doğrultusunda çözüm getirmeye çalışan Seaga'nın bu girişimlerinde başarısızlığa uğraması, ekonomik bunalımın daha da derinleşmesine yol açtı. 1987’nin ortalarında, ünlü reggae (bir tür Jamaika müziği) şarkıcısı Peter Tosh'un da aralarında bulunduğu çok sayıda kişinin yaşamını yitirdiği şiddet eylemlerinde yeniden önemli bir artış görülmeye başladı.

Şubat 1989’daki seçimlerin sonunda Michael Manley önderliğindeki PNP iktidara geldi. 1991'de monarşiden cumhuriyet yönetimine geçmek için gerekli anayasa değişikliği çalışmalarına başlandı. Başbakan Michael Manley'nin Mart 1992'de sağlığının bozukluğu nedeniyle görevden ayrılması üzerine Percival J. Patterson başbakan oldu. Mart 1993’teki seçimlerde Patterson önderliğindeki PNP büyük bir çoğunluk elde etti.

kaynak: Ana Britannica

Son düzenleyen Safi; 5 Ağustos 2016 19:02
Mavi Peri
3 Ağustos 2012 04:43   |   Mesaj #3   |   
Mavi Peri - avatarı
Ziyaretçi

İng.: Jamaica, Fr.: Jamaique


Antil Adaları'ndan biri ve bu ada üzerindeki bağımsız devlet.
Nüfusun dörtte üçünü zenciler oluşturur. Dağlık ve yağışlı bir ada olan Jamaika'nın temel ürünleri şekerkamışı ve muzdur. Fakat son yıllarda 13,5 milyon tona ulaşan üretimiyle dünyanın ikinci boksit ihracatçısı ülke durumuna geldi. Boksit, alüminyum, şeker ve muz, ihracatının %80 kadarını oluşturur. 1494'te Kolomb tarafından keşfedilen ada, 1509'da Ispanya sömürgesi oldu, 1655'te İngiltere'ye geçti. Bu sırada Afrika'dan çok sayıda zenci getirildi. 1958'de, Batı Hint Adaları Federasyonu'na bağlı bir cumhuriyet durumuna geldi. 1962'de bu federasyondan ayrılarak bağımsız bir devlet oldu. İngiliz Uluslar Topluluğu üyesidir.
Sponsorlu Bağlantılar
Ad:  Jameika3.jpg
Gösterim: 167
Boyut:  63.7 KB

Coğrafi Verileri


Konum: Karayipler, Karayip Denizinde Ada, Küba'nın güneyi
Coğrafi konumu: 18 15 Kuzey enlemi, 77 30 Batı boylamı
Haritadaki konumu: Orta Amerika ve Karayipler
Yüzölçümü: 10,990 km²
Sınırları: 0 km
Sahil şeridi: 1,022 km
İklimi: tropikal; sıcak, nemli hava etkindir, iç kısımlarda ılıman iklim görülür.
Arazi yapısı: Arazisi çoğunlukla dağlıktır, kıyıda dar ovalar vardır.
Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Karayip Denizi 0 mt en yüksek noktası: Mavi Dağ 2,256 m
Doğal kaynakları: Boksit, alçıtaşı, kireçtaşı
Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar: %14 daimi ekinler: %6 otlaklar: %24 ormanlık arazi: %17 diğer: %39 (1993 verileri)
Sulanan arazi: 350 km² (1993 verileri)
Doğal afetler: Temmuz - Kasım ayları arasında kasırgalar

Nüfus Bilgileri


Nüfus: 2,665,636 (Temmuz 2001 verileri)
Nüfus artış oranı: %0.51 (2001 verileri)
Mülteci oranı: -7.52 mülteci/1,000 nüfus (2001 tahmini)
Bebek ölüm oranı: 14.16 ölüm/1,000 doğan bebek (2001 tahmini)
Ortalama hayat süresi:
  • Toplam nüfus: 75.42 yıl
  • erkeklerde: 73.45 yıl
  • kadınlarda: 77.49 yıl (2001 verileri)
Ortalama çocuk sayısı: 2.08 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı %0.71 (1999 tahmini)
HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 9,900 (1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 650 (1999 verileri)
Ulus: Jamaikalı
Nüfusun etnik dağılımı: Siyah ırk %90.9, Doğu Hindistanlı %1.3, beyaz ırk %0.2, Çinli %0.2, melez %7.3, diğer %0.1
Din:
  • Protestan %61.3,
  • Roma Katolikleri %4,
  • diğer %34.7
Diller:
  • İngilizce,
  • Creole
Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler toplam nüfusta: %85 erkekler: %80.8 kadınlar: %89.1 (1995 verileri)

Yönetimi


Ülke adı: Jamaika
ingilizce: Jamaica
Yönetim biçimi: Meşruti Monarşi
Başkent: Kingston
İdari bölümler: 14 bölge; Clarendon, Hanover, Kingston, Manchester, Portland, Saint Andrew, Saint Ann, Saint Catherine, Saint Elizabeth, Saint James, Saint Mary, Saint Thomas, Trelawny, Westmoreland
Bağımsızlık günü: 6 Ağustos 1962 (İngiltere'den)
Milli bayram: Bağımsızlık günü, Ağustosun birinci Pazartesi (1962)
Anayasa: 6 Ağustos 1962
Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: ACP (Afrika - Karayip - Pasifik Ülkeleri), C, Caricom (Karayipler Topluluğu ve Ortak Pazarı), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), CDB (Karayipler Kalkınma Bankası), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-15, G-19, G-77, IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası), IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), LAES, NAM, OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı), OPANAL, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), UN (Birleşmiş Milletler), UN Güvenlik Konseyi, UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)

Ekonomik Göstergeler


GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 9.7 milyar $ (2000 verileri)
GSYİH - reel büyüme: %0.2 (2000 verileri)
GSYİH - sektörel bileşim:
  • tarım: %7.4
  • endüstri: %35.2
  • hizmet: %57.4 (1999 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %8.8 (2000 verileri)
İş gücü: 1.13 milyon (1998)
İşsizlik oranı: %16 (2000 verileri)
Endüstri: Turizm, boksit, tekstil, gıda, hafif endüstri, rom, çimento, metal, kağıt, kimyasal ürünler
Endüstrinin büyüme oranı: %-2 (2000 verileri)
Elektrik üretimi: 6.53 milyar kWh (1999)
Elektrik tüketimi: 6.073 milyar kWh (1999)
Elektrik ihracatı: 0 kWh (1999)
Elektrik ithalatı: 0 kWh (1999)
Tarım ürünleri: Şekerkamışı, muz, kahve, narenciye, patates, sebze, kümes hayvanı, keçi, süt
İhracat: 1.7 milyar $ (2000 verileri)
İhracat ürünleri: Alüminyum, boksit, şeker, muz, rom
İhracat ortakları: ABD %35.7, AB %15.8, İngiltere %13, Kanada %10.5 (1999)
İthalat: 3 milyar $ (2000 verileri)
İthalat ürünleri: Makine ve parça, yapı malzemeleri, yakıt, gıda, kimyasallar, gübre
İthalat ortakları: ABD %47.8, Caricom (Karayipler Topluluğu ve Ortak Pazarı) ülkeleri %12.4, Latin Amerika %7.2, AB (İngiltere hariç) %4.7 (1999)
Dış borç tutarı: 4.7 milyar $ (2000 verileri)
Para birimi: Jamaika Doları (JMD)
Para birimi kodu: JMD
Mali yıl: 1 Nisan - 31 Mart
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Son düzenleyen Safi; 5 Ağustos 2016 19:03
3 Ağustos 2012 04:55   |   Mesaj #4   |   
hrkN - avatarı
VIP 1StClass

JAMAİKA

Ad:  Jameika4.jpg
Gösterim: 152
Boyut:  50.2 KB
  • ing. Jamaica,
  • Büyük Antiller’deki adalardan biri üzerinde kurulmuş devlet;
  • 11 425 km2;
  • 2 420 000 nüf. (1991)
  • Başkenti Kingston.
  • Resmi dili İngilizce.

COĞRAFYA


D.'dan B.’ya doğru 240 km boyunca uzanan adanın K.'den G.'e doğru en geniş yeri 85 km'dir. D.’dan B.'ya doğru sıralanan Büyük Antil adalarının Üçüncü Zaman kıvrımlanma kuşağında yer alan Jamaika, dağlık, yanardağ etkinlikleri hâlâ süren bir adadır. Adanın D.'sunda Mavi Dağlar’ın ya da Blue Mountains’in (en yüksek doruğu 2 467 m) billurlu ve şistli kütlesi yükselir; adanın orta ve batı kesiminde, etkin bir aşındırma sonucu yüzey şekilleri çok güzel manzaralar oluşturan (K.-B.'daki Cockpit Country) görkemli bir karst yapısına dönüşmüş kalkerli bir yüksek plato uzanır. Bu yüzey şekillerinin kenarlarında alüvyon ovaları bulunur; özellikle G.'de ve B.’da çok genişleyen alüvyon ovaları K.'de ve D.'da ince bir şeride dönüşür ya da tümüyle yok olur. Hem engebeli, hem kumlu olan kıyılar çok güzeldir.

Ülkede, oldukça nemli ve yağışlı bir tropikal deniz iklimi egemendir. Sıcaklık farklılıkları azdır (yıllık sıcaklık ortalaması 25,5 °C; aylık ortalama sıcaklık farkı 4 °C; günlük ortalama sıcaklık farkı 8 °C); bununla birlikte, kışın serin kuzey rüzgârları esebilir. Ada hemen hemen sürekli alize rüzgârlarının etkisindedir ve güney kıyısındaki bazı rüzgâr almayan kesimler dışında, sıcaklıklar kavurucu değildir. Yağmurlar daha çok haziran-aralık arasında yağar. Kuzey kıyılarının ve rüzgâr alan engebelerin bol yağışlı (yılda 2 m’den çok yağmur) olmasına karşılık, rüzgâr almayan güney ovaları çok daha az yağış alır: bu yüzden ülkenin tarıma en elverişli bu bölgesinde tarım için sulama yapma zorunluğu vardır. Güçlü siklonlar ülkeyi altüst edebilir.

XVII. yy. sonundan başlayarak ingilizler’in yoğun biçimde değerlendirdiği Jamaika, XVIII. yy.'ın sonunda köleci şeker işletmeleri sömürgesinin en iyi örneklerinden biri haline geldi (1800’e doğru 100 bin t şeker dışsatımı yapıldı ve bin kadar işletme, 300 000 köle vardı). Bu sömürge iktisadı günümüz tarımını da etkilemeye devam etmektedir. Tarımda dışsatım ürünleri ağır basmaktadır: günümüzde ulusallaştırılmış olan büyük işletmelerde ve küçük köylü işletmelerinde üretilen şekerkamışından on kadar fabrikada yapılan şeker (360 000 t); birçok nemli vadi içeren bölgeden ve çok sayıdaki küçük ve orta boy işletmeden gelen muz; turunçgiller, kahve, kakao, hindistancevizi, kopra. Bütünbu tarım etkinlikleri bunalım içindedir ve üretim düşmektedir; çok yoğun nüfuslu ve yoksul kırsal kesimler ge- lişmemişliğini sürdürmektedir.

Modern ekonomi madenlere, uluslararası turizme, imalat sanayilerine ve önemli bir hizmetler ve ticaret kesimine dayanmaktadır. Karstlı platodan yoğun biçimde boksit çıkarılır (1990’da 10,9 Mt; dünyada dördüncü). Kuzey Amerika şirketlerince hem boksit ya da alümin biçiminde dışsatımı yapılan boksit, tarımdan daha büyük bir kaynak olduysa da çok az doğrudan istihdam sağladı (öte yandan bu şirketlere, boksit dışsatımını sağlamalarına karşılık maden rezervleri için uzun süreli ayrıcalıklar tanındı). İzlenen destekleme siyaseti sayesinde çeşitli sanayiler kuruldu (özellikle de Kingston yerleşme alanında): çimento fabrikası, rafineri, petrol, giysi, çeşitli ev aletleri, elektronik, ambalaj, mobilya, yapı elemanları, besin. Günümüzde sanayi, GSMH'nin % 26'sını sağlamaktadır.

Uluslararası turizm
(1990 da 1 236 000 turist) merkezi Montego Bay olan kuzey kıyılarına gönenç getirmektedir. Turizm, döviz geliri olarak en büyük ikinci kaynaktır (boksit ve alüminden sonra) ve hem birçok insana iş sağlamakta, hem de dış ticaret açığını dengelemektedir.

Jamaika'nın ciddi iktisadi ve toplumsal sorunları vardır; yeni açılan işler yetersiz kaldığından, işsizlik kangren olmuş bir yaradır ve eşitsizlikler çarpıcı hale gelmiştir. XIX. yy.’dan bu yana hızlı nüfus fazlalığına bir ölçüde çözüm getiren dış göçler giderek güçleşmektedir; oysa, ortalama nüfus sıklığı (km2'ye 200 kişi kadar; iş alanı açısından büyük ölçüde. tarıma dayalı olan bir ülke için bu oran yüksektir) zaten yüksek olan bu ülkede nüfus artışı sürmektedir.

TARİH


Yerli Aravaklar'ın Xaymaca adını verdikleri ada, 1494’te Kristof Kolomb tarafından keşfedildi, ilk vali, Juan de Esquivel'di (1509). Santiago adı verilen ada, kısa sürede birkaç büyük ailenin eline geçti ve bunlar yerlileri yok ederek onların yerine Afrika’dan köleler getirdiler. Az sayıda sömürgecinin yerleştiği adayı, stratejik değerinden ötürü 1670'te ingilizler işgal etti (tasarruf hakkı 1670’te kabul edildi [Madrid antlaşması]). ingilizler, adayı İspanyol Amerikası ile yapılan kaçakçılığın büyük bir merkezi haline getirdiler; ama dağlara sığınan kaçak zenci kölelere karşı 1739'a kadar savaşmak zorunda kaldılar. Bu tarihte imzalanan bir antlaşma, işgal ettikleri topraklar üzerinde egemenliklerini pekiştirdi. Adada, siyah derili kölelerin emeğine dayanan büyük şekerkamışı çiftlikleri kuruldu. İngiltere’ye asiento de negras'un (ispanya İmparatorluğu içinde köle ticareti yapma ayrıcalığı) tanındığı Utrecht antlaşması’ndan (1713) sonra, ada bu ticaretin dağıtım merkezi durumuna geldi ve büyük çiftliklerdeki köle nüfusu büyük ölçüde arttı (XVIII. yy. sonunda 300 000 köle).

Jamaika’nın tarihi, kölelik rejiminin doğurduğu karışıklıklar ve sorunlar içinde geçti (1831 isyanı). Büyük çiftlikler ve şeker, çivit, kakao, az miktarda kahve ve biber dışsatımı sayesinde XIX. yy. başına kadar zenginlik sürekli olarak arttı. Köleliğin (1833) ve koruyucu gümrük tarifelerinin (1846) kaldırılması, fiyatları düşürdü, şekerkamışı çiftliklerini iflasa sürükleyen şiddetli bir bunalıma yol açtı ve küçük mülkiyeti çoğalttı. Seçkin bir beyaz çiftçiler zümresi tarafından yönetilen ve bir eyalet meclisine sahip olan ada, Morant Bay ayaklanması’ndan sonra 1865'ten 1884’e kadar doğrudan doğruya İngiliz imparatorluğu’nun yönetimi altında yaşadı.

Büyük yabancı kumpanyaların (30’lu yıllara kadar, muz konusunda United Fruit, daha sonra şeker konusunda Hfesf Indi- es Sugar Company) kuruluşuna tanık olan uzun bir siyasal durgunluk döneminden sonra, 40’lı yıllarda, sendika lideri Alexander Bustamante ve yeğeni avukat Norman Washington Manley'nin (önce müttefiktiler, sonra birbirlerine rakip oldular) ön ayak olmasıyla bağımsızlık hareketi gelişti. 1953'te, bağımsızlığa giden yolu açan yeni bir anayasa yürürlüğe girdi ve 1955'te Manley, Bustamante'nin yerine Başbakan oldu. 1958'den başlayarak Batı Hindistan federasyonu’nun bir üyesi olan ada, 1961 'de Bustamante’nin taraftarlarınca kazanılan bir referandumun ardından federasyondan ayrıldı. Yedi ay sonra, Manley genel seçimleri kaybetti. 6 ağustos 1962'de, Jamaika, Commonwealth'in bir üyesi olarak kalmakla birlikte, bağımsız hale geldi.

1962’den 1972'ye kadar, işçi partililer önce Bustamante'nin, sonra da Hugh Lawson Shearer'in yönetiminde hükümette kaldılar. 1972 seçimlerini, Michael Norman Manley'nin (N. W. Manley'nin oğlu) People’s National Party'si kazandı. M. N.
Manley, özellikle, “demokratik sosyalizm” den yana bir seçim kampanyası sürdürdüğü 1976 seçimlerinde kazandığı yeni zaferden sonra, sosyal reformlar üzerinde yoğunlaşan bir siyaset gütmeye başladıysa da, gittikçe artan güçlüklerle karşılaştı. Hükümetin boksit dışsatımına koyduğu vergi, boksit şirketlerinin, üretimlerini % 50 oranında düşürmelerine yol açtı.

Öte yandan, Manley’nin Castro’ya duyduğu yakınlık iş çevrelerinde kendisine duyulan güveni yok etti; Uluslararası para fonu'nun toplumsal harcamalarda önemli bir indirimi gerekli kılan yeni kredi verme koşulları ekim 1980'de erken seçime gidilmesini zorunlu kıldı, iktisadi durumun kötülüğü (1972-1979 arasında GSMH'da °/o 25’lik bir düşüş, etkin nüfusun %35’i oranında işsizlik) ve şiddet ortamı, liberal ekonomiye dönüşü ve yabancı sermayeye açılmayı vaat eden Edward Seaga yönetimindeki Jamaika işçi partisi’nin seçimleri kazanmasına yol açtı. 1983'te yapılan seçimleri de işçi partisi kazandı ve Seaga görevde kaldı. 1987'de İMF ile Standby anlaşması yapıldı, dış borçlar yeni bir ödeme planına bağlandı. Eylül 1988'de Gilbert kasırgası ülkeyi büyük zarara uğrattı. 1989 seçimlerinde işçi partisi ağır bir yenilgiye uğradı. Ulusal halk partisi seçimleri kazandı ve parti başkanı Michael Manley başbakan oldu. Mart 1992’de parti başkanlığı ve başbakanlıktan sağlık nedenleriyle istifa eden Manley'in yerini, her iki görevde Percival Patterson aldı.

Jamaika anlaşmaları, Uluslararası para fonu (İMF) üyesi ülkeler arasında 7 ve 8 ocak 19/6'da imzalanan ve Bretton Woods anlaşmalarını altüst eden para anlaşmaları. 1 mayıs 1978'de yürürlüğe giren bu anlaşmalar, 1973’ten beri uygulanmakta olan esnek kambiyo sistemine yasallık kazandırdı, altın esasına bağlılığa resmen son verdi ve “özel çekme hakları”, uluslararası “para referansı" kabul etti.

Kaynak: Büyük Larousse
Son düzenleyen Safi; 5 Ağustos 2016 19:03

Daha fazla sonuç:
jameika

Hızlı Cevap
Mesaj:
Tarih forumu 'Jameika (Jamaica) ve Jameika Tarihi' konusunu görüntülüyorsunuz: Jamaika İngilizce JAMAİCA. Batı Hint Adalarında ada ülkesi. Antil Denizinin ortasında, başlıca deniz ticaret yollarının ...

Kaynak:

Bu sayfalarımıza baktınız mı
paneli aç