Somat Nedir?

SOMAT a. Tasav.
1. Bektaşi ve mevlevi tekkelerinde belli tören kuralları olan sofra. (Bk. ansikl. böl.)
2. Somat gülbankı, mevlevi tekkelerinde somatta okunan dua. (Yemeğe başlanırken ve yemek bitince şeyh ya da kazancı dede somat gülbankını okurdu. Türkçe, arapça ve (arşça sözlerden oluşan gülbankta Tanrı'ya şükredilir, Mevlana, Şemsi Tebrizi ve halife Ali’nin adları saygı ile anılırdı.)

—ANSİkl. Dergâhlarda yemeğin pişirilmesi, dağıtılması ve yenilmesi özel tören ve kurallara göre yapılırdı. Mutfakta yemek pişince kazancı dede kazanın kapağını açar, dervişler kazanı yere indirirler, dede de bir gülbank çekerdi. Yemek vakti gelince mutfakta sofralar (somat) kurulur, yemekler kaplarına konur, canlardan biri hücrelerin bulunduğu koğuşa doğru "Huu, somata salat diye seslenirdi. Önce dervişler, ardından şeyh sofraya oturur, yemeğe tuzla başlanır ve tuzla bitirilirdi. Yemek sırasında iç konuşulmaz; su içecek olan ayaktaki cana işaret eder, o da doldurduğu bardağı bir kez öpüp su isteyene verir sofradaki de bardağı öptükten sonra suyunu içerdi.