Mermi Nedir?

MERMİ a. (ar mermi).
1. Sil. Herhangi bir silahla, belirli bir doğrultuya göre hız verilmiş cisim. (Bk. ansikl. böl.)
2. Aydınlatma mermisi, eskiden arazinin bir bölümünü aydınlatmada kullanılan büyük mermi. || Eğitim ya da manevra mermisi, mermisi kartondan, plastikten ya da tahtadan olan, kuru sıkı fişek. || Ek itimli mermi, tepkimeli iticilerle donatılmış top mermisi; yörüngesinin belli bir bölümü üzerinde çalışmaya başlayan bu iticiler erimi artırır. || Kayıp mermi, hedefini yitiren, ancak yine de tehlikeli olan mermi. || Patlayıcı mermi, DUMDUM’un eşanlamlısı. || Tanksavar mermisi, genellikle tanklara karşı kullanılan küçük çaplı mermi.

—Balis. Mermi yatağı - YATAK. || Mermi yolu - YOL.

—ANSİKL. Sil. Mermi görevi yapan ilk savaş araçları, önceleri elle, sonra sapan, boru ya da yayla atılan taş ya da oklardı. Yavaş yavaş bu araçlar geliştirildi: oklara, kuyruk tüyü ve mızraklarda olduğu gibi taştan ya da demirden sivri uçlar takıldı. Kent kuşatmalarında önce düzgün doğal biçimli, sonra elle yuvarlaklaştırılmış taşlar kullanıldı. Bunların yerini ilk ateşli silahlarda kullanılan, toplar için dökme demirden, demirden ya da kurşundan gülleler ya da mermiler, daha sonra da arbeküzler, alaybozanlar ve tüfekler için kurşun mermiler aldı. Topçu sınıfındaki gelişmeler, patlayıcı doldurulmuş içi oyuk bir mermi olan ve bir tapa sayesinde patlayan sivri uçlu silindirsel top mermileri gibi aerodinamik mermilerin kullanılmasıyla kendini gösterdi. Modern mermiler (kurşun, top mermisi, bomba, roket, güdümlü mermi vb.) delici, patlayıcı, yangın çıkarıcı ya da zehirleyici, mermilerdir. Nihayet, nükleer çağ hava kuvvetleri (1945) ve topçu sınıfı (1952) için yeni mermiler yapılmasına yol açtı.
Çeşitli mermilerin yarattığı etkiler, bu mermilerin özelliklerine (ağırlık, metalin cinsi, imla hakkı), ateşleme düzenlerine (çarpmalı, tavikli ya da taviksiz, ihtiraklı), kalıcı şiddet güçlerine, düşüş açılarına ve arazinin yapısına bağlıdır. Şiddet gücü ve patlama, sonunda parçalanmalara yol açan, özellikle bükülme, girme ve yerel dağılma etkilerine yol açar. Çarpmak mermiyle atış sırasında, vuruş noktasından sonra merminin izlediği yol aslında düşüş açısına bağlıdır. (MERMİ yolu.) Düşüş açısı 15°'den azsa, top mermisi seker ve zeminde “mermi izi" denen bir iz bırakır; bu açı 15° ile 25° arasındaysa, top mermisi toprağa girer, sonra seker ya da zeminde az derin bir yerde kalır; 25° ile 40° arasındaysa, mermi belirli bir derinliğe gömülür. Hafifçe zemine girdikten sonra patlayan top mermisi huni biçiminde bir çukur açar. Derinde patlarsa bir sıçan yolu oluşturur. Mermilerin toprağa derin girmesi için, mermi çapının ve düşüş açısının büyük olması gerekir. Top mermisi havada parçalanarak, merminin çeperlerinden çıkan ve çevreye dik olarak saçılan parçalar oluşturur; bu parçalar üç demet halindedir: ileri fırlayan parçalar, burun demetini; top mermisinin eksenine dik olan ve zeminde "balta darbesi" biçiminde iz bırakan parçalar, yan demetini; geriye sıçrayan parçalar ise dip demetini oluşturur. Bir merminin patlamasıyla açığa çıkan gazlar çok zararlıdır (karbonmonoksit). Top mermisi toprak dışında patlarsa, bu gazlar bir esinti etkisi yaratır. Bir merminin etkisi, patlayıcı randımanına bağlıdır (patlayıcının ağırlığının, merminin toplam ağırlığına oranı): bu da, merminin çapıyla birlikte artar. Çelikleştirilmiş dökme demirden top mermilerinin randımanı, çelik top mermilerinden daha azdır, ancak bunlar az uzağa giden daha fazla parça meydana getirirler. Top mermileri için en uygun patlama yüksekliği, çapa göre 10 ile 30 m arasında değişir. Yüksekte patlama, gerek ihtiraklı atışla, gerek tavikli tapalarla yapılan sekmeli atışla elde edilebilir. Misketli top mermisiyle ihtiraklı atış yapılırsa, koni biçiminde bir demet modana gelir ve misketler, toprak üzerinde eliptik bir eğri içinde dağılır; bu eliptik eğrinin atış hattına yönelen büyük ekseni 100-150 m, küçük ekseni ise 20-25 m’dir. Delici mermiler ve dip tapalı zırh mermileri metal zırhları ve betonu deler. Yangın mermileri fosforla doldurulmuştur. Birinci Dünya savaşı’nda çok kullanılan zehirleyici mermilerde, dokulara, solunum ve sindirim yollarına etki eden zehirleyici bileşimler bulunur.
Çukur imla haklı mermiler ise özellikle zırhlara karşı etkilidir. Sis mermileri, zemin üzerindeki rüzgâr hızı 10 m/sn'den azsa görmeyi engelleyen bir sis perdesi meydana getirir; nem ve bitki örtüsü, etkilerini artırır; bu mermiler tanzim atışını kolaylaştırmak için kullanılır.
Atış alanlarında ya da topçuların toplanma yerinde bulunan patlamamış mermilerin imhası, bu işlemi imha uzmanlarına yerinde yaptıran askeri makamlara düşer. Sivil savunma iki dünya savaşından kalan mermileri bulmaya ve imha etmeye çalışır.