TIRMIK a.
1. Tırnakla yapılan yüzeysel yırtık: Kedi ellerimi tırmık içinde bıraktı.
2. Çayırda biçilen otları, tarlada biçilen ekinleri, harmanda ekin saplarını toplamak için kullanılan ve uzun bir sapın ucunda ona dikey bir çubuğa bağlı on kadar diş taşıyan ağaç ya da metal tarım aleti.
3. Hayvanla ya da traktörle çekilen ve biçilmiş otları, ekinleri toplamaya ve / ya da aktarmaya yarayan eğri dişli aygıt. (Bk. ansikl. böl.)
4. Bellenmiş ya da kazılmış tarla ve bahçeyi düzlemek ve temizlemek için kullanılan kısa saplı ve seyrek tarak dişli el aleti.
5. Hayvanla ya da traktörle çekilen ve sürülmüş tarlayı düzlemeye, gübreyi ya da tohumu toprağa gömmeye yarayan demirden bir çatıya bağlı oynamaz ya da esnek demir dişlerinden oluşan tarım aleti. (Bk. ansikl. böl.)
—Balıkç. Balıkçıların balıkları ya da kabuklu hayvanları toplamak için kumu taramakta kullandıkları alet.
—Denize. Denize düşen bir zinciri taramada, çifte demir atmada, dolaşan demir zincirlerini düzeltmede kullanılan tırnaksız, çok kollu bir tür küçük çapa.
—Der. hast. Kedi tırmığı, DOKUNCASIZ ÇİZİK LENFORETİKüLOZ'U’nun eşanlamlısı.
—Zool. Yuva yapan bazı yer örümceklerinde zehir çengellerinin ucunda bulunan ve örümceğin yuva eşmesine yarayan güçlü diş kümesi.
—ANSİKL. Tarım. Buluş olarak çok basit olmasına rağmen el tırmığı gene de nispeten karmaşık tarımlarda kullanılır. Avrupa'da Romalılar'dan beri bilinmektedir. Demir dişli el tırmığı, eskiden kesekleri parçalamak ya da tarlayı otlardan temizlemek için kullanılırdı. XIX. yy.’dan beri sadece bahçe işlerinde kullanılmaktadır. Tahta dişli tırmak ise, kuru otun, semanın, başakların vb. toplanmasına yarar. Ot ve ekin toplamakta kullanılan el tırmığının yerini önce koşulu tırmıklar (atla çekilen yarım çember dişli tırmık), sonra çekme ya da asma özdevimli makineler aldı.
Tamburlu-taraklı kurutma tırmığı, esnek dişli dört tarak içerir; taraklar, dişler daima birbirine paralel kalacak şekilde iki döner tamburla eklemlidir. Dönüş yönü tersine çevrilebilir: taşıyıcı tekerleklerin ters yönünde ve orta hızda (80 dev./dak.) tırmıklama yapar; taşıyıcı tekerleklerle aynı yönde ve daha yüksek hızda da (150 dev./dak.) otları aktararak kurutma yapar.
Kollu kurutma tırmığı, zincir ya da kayışla yana açılabilen esnek metal dişli taraklar içerir; otu yana savurur.
Yıldız çarklı kurutma tırmığı (akrobat tırmık), esnek uzun metal dişleri, ekseni etrafında serbestçe dönen ve eğik bir düzlemde çalışan bir çeşit disk oluşturur.
Döner taraklı kurutma tırmığı, uçlarında esnek metal parmaklar bulunan ve hemen hemen düşey bir eksene monte edilmiş radyal kollardan oluşan taraklar içerir. Taraklar, ikişer ikişer ters yönde döner ve parmaklar, havalandırmak ya da namlu yapmak üzere otları toplayıp yığar.
• Toprak ve tarla işlemede kullanılan tırmıklar, eskiden ağaçtan, günümüzde demirden yapılan ve üzerine civata ile madeni sivri dişler tutturulan bir şasiden oluşur. Tırmık, kültivatörün tersine yerde sürüklenir ve toprak tekerleği bulunmaz. Ağır tırmıklar dışında, az derinliklerde (4 -5 cm) çalışır. Dişleri bükülmez, düz, dilsi, dirsekli ya da dikdörtgen kesitli ve bükül- gen olabilir ve toprağa girme derinliği tırmığa bağlanma yerinden ayarlanabilir. Birçok tırmık modeli vardır: dişleri dikdörtgen ya da üçgen kesitli olan oynamaz şasin tırmık'm yerini toprağın engebelerine uyabilen hareketli parçalardan oluşmuş eklemli tırmık ya da zikzak tırmık almıştır. Ağ tırmık, aralarında bağlantılı 3 ya da 4 dişli çok miktarda parçadan oluşur. Daha geniş anlamda, sonraları ortaya çıkan değişik yapıdaki birtakım aletlere de tırmık denmiştir. Örneğin kafesli döner tırmık, üzerindeki sarmal çubuklara dizili dişler bulunan, gerçek ya da hayali yatay eksenli bir kasnaktan oluşur. Norveç tırmığı, merdaneye benzer ve her birinin üzerinde çelikten ya dökme demirden 5 ya da 6 kollu yıldızlar bulunan 2 ya da 3 mil içerir. Bazı tırmıklar, traktör gücüyle çalışır: almaşık hareketli tırmıklar, gidiş doğrultusuna dikey 2 tarak taşır ve her tarak dikey almaşık bir hareket yapar (genlik 8-10 cm; frekans saniyede 9 gidiş-geliş); döner tırmıklar, ikişer ikişer birbirine ters yönde dönen, eğik dişli, dikey eksenli topaçlardan oluşur. Çekme tırmıklar dişleri sürüklenen tırmıklardan daha derin çalışır ve genellikle arkadan, toprağa girişi sınırlamak için, sincap kafesine benzeyen çubuklu merdanelerle donatılmıştır.
Kaynak: Büyük Larousse
Tırmık Nedir?
