[KisukE UraharA]

Hasan Âli Yücel (1897 - 1961)

Hasan Âli Yücel 16 Aralık 1897 yılında İstanbul 'da doğdu. Esasen Görele'lidir. Gİ.Ü. Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi. İzmir ve İstanbul'da edebiyat ve felsefe öğretmenliği, müfettişlik, genel müdürlük, İzmir milletvekilliği ve Milli Eğitim Bakanlığı (1938 - 1946) yaptı.
Fransız eğitim sistemini incelemek üzere bir yıllığına Paris’e gönderildi. 1932’de yurda dönüşte Gazi Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü görevine atandı. 1933-1935 arasında Milli Eğitim Bakanlığı Orta Eğitim Genel Müdürlüğü yaptı. 1935’te İzmir milletvekili seçildi. 1938’de Celal Bayar hükümetinde Milli Eğitim Bakanlığı’na getirildi. 1946’ya kadar Refik Saydam ve Şükrü Saracoğlu hükümetlerinde de aynı görevi sürdürdü. Birinci Eğitim Şürası’nı topladı. Ankara Fen ve Tıp fakültelerini, İzmir Yüksek Ticaret ve İktisat Okulu’nu, Balıkesir ve Edirne öğretmen okullarını eğitime açtı. Yüksek Mühendis Okulu’nun İstanbul Teknik Üniversitesi’ne dönüşmesini sağladı. Köy enstitülerini kurarak eğitim ve bilimi Türk köylerine kadar ulaştırdı. Dünya klasiklerinin Türkçe’ye çevrilmesini sağladı.
Bakanlığı döneminde, 1940’ta Köy Enstitüleri Yasası çıkarılarak, köy okullarında görev alacak olan öğretmenleri yetiştirmek üzere kent ve kasabalardan uzak, geniş arazisi bulunan uygun yerlerde Köy Enstitüleri kurulmaya başlandı. Fakat 1947 ’den sonra Köy Enstitüleri amacından uzaklaştığı düşünüldüğü için 1950’den sonra Köy Enstitüleri tamamen kapatıldı.Yine bakanlığı döneminde önemli bir çeviri hamlesi yapılarak pek çok sayıda dünya klasik eseri Türkçe'ye çevrildi. Yücel, 5 Ağustos 1946’da bakanlıktan, 1950’de de CHP’den istifa etti.
1950 seçimlerinde parlamentoya giremedi. İstanbul’a yerleşti. Akşam ve Cumhuriyet gazetelerinde makaleler yazdı. 1958’de UNESCO Türkiye Milli Komisyonu üyeliğine atandı. 1961’de Kurucu Meclis üyesi oldu.
Şiirlerini önce aruzla, sonra heceyle yazdı. Çeşitli gazete ve dergilerde şiirleri, fıkra, makale ve incelemeleri yayımlandı. Şiirleri, Dönen Ses, Sizin için, Dinle Benden ve Allah Bir, anıları ise Geçtiğim Günlerden adlı kitaplarında toplandı. 1961 yılında öldü. Şair Can Yücel 'in babası, Japonya kıyılarında batan Ertuğrul Fırkateyninin kaptanı Ali Beyin torunudur.

ESERLERİ

ŞİİR

• Dönen Ses
• Sizin için
• Dinle Benden

DÜZYAZI

• Goethe, Bir Dehanın Romanı (1932)
• Türk Edebiyatına Toplu Bir Bakış (1932)
• Pazartesi Konuşmaları (1937)
• İçten Dışa (1938)
• Türkiye’de Ortaöğretim (1938)
• Davalar ve Neticeleri (1950)
• Hürriyete Doğru (1955)
• İyi Vatandaş İyi İnsan (1956-1971)
• Kıbrıs Mektupları (1957)
• Edebiyat Tarihimizden (1957)
• İngiltere Mektupları (1958)
• Türkiye’de Maarif (1959)
• Hürriyet Gene Hürriyet (1960-1962, 2 cilt)

[BrookLyn]

Hasan Ali Yücel (1897-1961)

"Eğitimci, yazar ve devlet adamı Hasan Âli Yücel bir sergide."

Türkiye'nin önde gelen eğitimcilerinden, devlet adamı Hasan Âli Yücel 16 Aralık 1897'de İstanbul' da doğdu. 1921'de İstanbul Üniversitesi Ede­biyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi. Çeşitli okullarda öğretmenlik ettikten sonra 192.7'de eğitim müfettişi oldu. 1930'da öğrenci müfettişi olarak Fransa'ya gitti. 1932'de An­kara Gazi Eğitim Enstitüsü müdürlüğü; 1933-35 arasında ortaöğretim genel müdürlüğü görevlerinde bulundu.

1935'te İzmir milletvekili olan Yücel 1938'de kurulan 2. Celal Bayar Hükümetinde milli eğitim bakam olarak atandı. Bu görevi Refik Saydam ve Şükrü Saraçoğlu hükümetlerinde 1946'ya kadar sürdürdü. Bakanlığı döneminde eğitim ve kültür ala­nında büyük atılımlara ön ayak oldu 1939'da 1. Eğitim Şûrası'nı toplayarak bir eğitim planının oluşturulmasını sağladı. Ankara'da Fen ve Tıp Fakültelerini, İzmir Yüksek Tica­ret ve İktisat Okulu, Balıkesir ve Edirne öğretmen okullarını eğitime açtı. Yüksek Mühendis Okum onun bakanlığı sırasında İstanbul Teknik Üniversitesi haline getirildi. Köy öğretmeni yetiştirmek üzere daha önce kurulan deneme okulları, 194ü':a çıkardan Köy Enstitüleri Kanunu ile enstitüye dönüş­türüldü; 17 yeni köy enstitüsü kuruldu. 1942-43 öğretim yılında Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü açıldı.

Yücel, Ahlak Şûrası, Neşriyat Kongresi, Tercüme Kongresi ve Gramer Komisyonu toplayarak ilgili konularda temel ilkelerin belirlenmesini sağladı. Milli Eğitim Bakanlı­ğında kurulan Tercüme Bürosu"nda birçok dünya klasiği Türkçe'ye çevrilerek yayımlan­dı. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak Devlet Opera ve Tiyatrosu kuruldu. Çeşitli meslek okulları açıldı. Türk Ansiklopedisi, İslam Ansiklopedisi yayımlanmaya başladı. Yücel'in bakan olarak son hizmeti 13 Hazi­ran 1946'da çıkarılan Üniversiteler Kanunu oldu. Bu kanunla bakanlığın yetkileri üniver­siteye devredildi; üniversitede düşünce, bilim ve kürsü özgürlüğünün korunması gerçekleş­tirildi. 1946'da hükümet dışında kalan Yücel, mu­halefetin ileri gelenlerinden Mareşal Fevzi Çakmak ve Demokrat Parti İstanbul il başka­nı avukat Kenan Öner tarafından bakanlığı sırasında komünistleri desteklemekle suçlan­dı. Yücel'in Kenan Öner'e açtığı hakaret davası, yargıcın iddiaları geçerli bulması ne­deniyle düştü. 1950'de milletvekili seçilemeyen Yücel si­yasetten çekildi; İstanbul'a yerleşti. 1961'de Kurucu Meclis üyesi olan Yücel 26 Şubat 1961'de İstanbul'da öldü. Eğitimciliğinin ve devlet adamlığının yanı sıra usta bir yazar ve çevirmen olan Yücel'in şiirleri Dergâh, Yarın, Yeni Mecmua, Hayat (1926-28) dergilerinde yayımlandı. Kimi şiir­leri bestelendi. Mütareke ve Kurtuluş Savaşı dönemlerinde vatan ve millet sevgisini dile geti­ren şiirler yazdı. 1936'da Akşam, 1949'dan sonra Cumhuriyet ve Dünya gazetelerinde toplumsal ve kültürel konularda makaleleri ve denemeleri yayımlandı.

Başlıca yapıtları arasında

• Goethe, Bir De­hanın Romanı (1932)
• Türk Edebiyatına Top­lu Bir Bakış (1932)
• Pazartesi Konuşmaları (1937)
• İçten Dışa (1938)
• Türkiye'de Ortaöğ­retim (1938)
• Hürriyete Doğru (1955)
• İyi Vatandaş, İyi İnsan (1956, 1971)
• Edebiyat Tarihimizden (1957)
• Türkiye'de Maarif (1959)
• Hürriyet Gene Hürriyet (1960-62, 2 cilt)

Kaynak: MsXLabs.org & Temel Britannica