Arama

Mutasyon (Değişinim)

Güncelleme: 12 Mart 2018 Gösterim: 3.551 Cevap: 3
ThinkerBeLL - avatarı
ThinkerBeLL
VIP VIP Üye
14 Ekim 2009       Mesaj #1
ThinkerBeLL - avatarı
VIP VIP Üye

Mutasyon


Değişinim ya da mutasyon, canlının genetik bilgisinde meydana gelen ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıtsal değişmelerdir.
Sponsorlu Bağlantılar
Bireyin, kalıtsal özelliklerinin ortaya çıkmasını sağlayan genetik şifre, herhangi bir nedenden dolayı (X ışını, radyasyon, ultraviyole, bazı ilaç ve kimyasallar, ani sıcaklık değişimleri vb. maddelerle) bozulabilir. Bu durumda DNA’nın sentezlediği protein veya enzim bozulur. Böylece canlının, proteinden dolayı yapısı, enzimlerinden dolayı metabolizması değişebilir. Bir gen mutasyona uğradıktan sonra kararlı hale gelir ve tekrar eski haline dönmek için herhangi bir eğilim göstermez.
Mutasyonlar, kalıtsal materyalin normal kombinasyonunu değiştirmeyen, kalıtsal yapıda meydana gelen bütün değişikliklerdir. Mutasyon terimi genel olarak,
  • Kromozom yapısının değişmesini,
  • Kromozom sayısının değişmesini,
  • Genlerdeki değişiklikleri
kapsar.

Tarihçesi


Tarihsel olarak "mutasyon" terimi ilk kez 1901 yılında Hugo de Vries tarafından akşamsefası bitkisiyle yaptığı çaprazlamalarda gözlemlediği varyasyonu tanımlamak için kullanılmıştır. Varyasyonların çoğu çoklu translokasyonlar nedeniyle oluşmuştur. Daha sonra iki vakanın, DNA'nın kimyasal kompozisyonunda gerçek değişiklikler olan gen mutasyonları sonucunda olduğu gösterilmiştir. Mutasyon çalışmaları ilerledikçe, meydana gelen değişikliklerin nötr, yararlı ya da zararlı olduğu, evrim süreciyle test edilerek anlaşılır.

Mutasyon Çalışmaları


Mutasyonlar genetik çalışmaların temelini oluştururlar. Mutasyonun en önemli sonuçlarından biri, bir sonraki kuşağa farklı genetik özellikler aktarılmasına neden olmasıdır. Bu ise, farklı fiziksel özelliklere sahip bireylerin meydana gelmesidir.
Bu değişimler sonucu ortaya çıkan fenotipik çeşitlilik, genetikçilerin değişikliğe uğramış olan özelliği kontrol eden genleri çalışmalarına olanak sağlar. Genetik araştırmalarda mutasyonlar, nesilden nesile geçişlerde takip edilebilen, "marker"lar olarak kullanılırlar. Tarihte mutasyonların sunduğu fenotipik çeşitlilik olmasaydı, örneğin Mendel'in araştırmalarını yaptığı bezelye bitkisinin fenotipi tek olsaydı, bu deneyler hiçbir zaman sonuç bulamayacaktı.
Bazı canlıların kısa olan hayatlarından yararlanılarak, kolayca tanınabilecek ve çalışılabilecek mutasyonlar bu canlılarda elde edilirler. Mutasyon ve mutagenez çalışmalarında özellikle virüsler, bakteriler, mantarlar, meyve sinekleri, bazı bitkiler ve fareler kullanılmaktadır. Bu canlılar, genetik hakkında bilgilerin elde edilmesinde çok yararlı olmuşlardır.

Mutasyon Çeşitleri

Mutasyon türleri
Ad:  Types-of-mutation.png
Gösterim: 3299
Boyut:  37.3 KB
  • Kromozom Yapısının Değişmesi

Mayoz bölünmenin ilk evrelerinde crossing-over ile kromozomlardan kopan parçalar yer değiştirip tekrar kromozomlara bağlanabilirler. Krossing-over, homolog kromatitler arasındaki alışılagelmiş parça değişimidir; ancak genlerin rekombinasyonlarına neden olur; fakat kromozomlarda yapı değişikliklerine neden olmaz. Bazen kromatitler, krossing-over olmadan parça değişimine, yitirilmesine ya da kazanlımasına neden olur.
  • Kromozom Sayısının Değişmesi

Kromozomlar mitoz ve mayoz bölünme sırasında bazen düzenli olarak ayrılmazlar. Sonuçta kromozom sayısı bakımından farklı hücreler meydana gelir ve kalıtsal açıdan bazı sorunlar oluşturur. Birçok bitki doğadaki diploit kökenli diğer bitkilerden türemiştir. Aynı gen lokusunda meydana gelecek öldürücü bir mutasyon, bu şekilde, diğer normal genleri taşıyan poliploit kromozomlar tarafından korunabilir. Başlangıçta öldürücü ya da engelleyici görünen bu genler bir zaman sonra canlının ayakta kalmasını sağlamak bakımından önemli bir duruma geçebilir. Bu tip bitkiler belli bir süre sonra kısır olarak kalırlar ve çelikleme ya da yumru ile çoğaltılırlar. Hayvanlar, vücutlarının belli bir parçasından üretilemedikleri için, triploidi ve tetraploidi bunlarda bir önem arzetmez. İnsanlardaki kromozom sayısı değişimleri;
  • Down sendromu,
  • Edward sendromu,
  • Patau sendromu,
  • Cri du Chat sendromu,
  • Kronik miyelojenik lösemi
gibi hastalıklara neden olur ve bu insanlarada değiştirilemeyen sorunlara neden olarak kalırlar.
  • Gen (Nokta) Mutasyonları

Kromozomların yapısında ya da sayısında herhangi bir değişiklik olmadan, doğal ya da deneysel olarak meydana gelen ve mikroskopta görülmeyen mutasyonlardır. Mutasyonu meydana getiren aracılara "mutajenik faktör" denir. Mutasyona uğramış bir gen nadir olarak eski haline dönebilir.
Gen mutasyonları, hücredeki kalıtsal bilgiyi taşıyan, çift nükleotid zincirinden oluşan, DNA (deoksiribonükleikasit) molekülündeki gen denilen ve belirli bir özelliği kodlayan bölümündeki değişiklikten kaynaklanır. Mutasyonlar, bir DNA zincirindeki bazın (A, T, G, C) başka bir bazla yer değiştirmesi sonucunda ortaya çıkabileceği gibi, zincire bir ya da daha çok bazın eklenmesi veya zincirdeki bazların eksilmesi sonucunda da ortaya çıkabilir.

Sebepleri ve Etkileri


Mutasyonun gözlenebilen bir etki olmadan ortaya çıkması çok az gözlenen bir olgudur. Daha çok çevreden gelen kimyasal ya da fiziksel etkiler nedeniyle olur. Bir dış etkinin mutasyona yol açabilmesi (mutajen olması) için hücre içine girip etkinliğini gösterebilmesi gerekir. Örneğin Güneş’in morötesi ışınları, girim gücü düşük olduğu için yalnızca deri hücrelerinde somatik mutasyona yol açabilirken, girim gücü yüksek olan X ışınları ya da atom bombası ışımaları, tohumsal mutasyona yani nesilden nesile aktarılabilen mutasyona yol açabilen çok güçlü etkenlerdir. Bu tür mutasyonların bir çok örneği yakın zamanda Çernobil patlaması sonucunda çevredeki bir çok canlı türünde gözlenmiştir. Günümüzde bile bu patlama sonrası etrafa saçılan radyoaktif maddelerin neden olduğu somatik mutasyonların görünür sonuçları vardır. Halen Rusya ve Karadeniz Bölgesi’ndeki kanser oranları çok yüksektir.
Mutasyonun diğer bir sonucu da hücre bölünmesindeki kontrol mekanizmasını ortadan kaldırabilmesidir. Bunun bilinen en tehlikeli sonucu ise hücrenin kontrolsüz bölünmesi yani kanserdir.

BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 1 üye beğendi.
Son düzenleyen Safi; 9 Haziran 2016 03:52
Tanrı varsa eğer, ruhumu kutsasın... Ruhum varsa eğer!
Daisy-BT - avatarı
Daisy-BT
Ziyaretçi
11 Haziran 2011       Mesaj #2
Daisy-BT - avatarı
Ziyaretçi

Değişinim


Canlı hücreyi oluşturan protein molekülünün yapısında, birdenbire meydana gelen değişiklik, mutasyon.
Sponsorlu Bağlantılar

Değşinim olayının nedeni çok çeşitli olabilir. Kimi zaman yeni bir protein molekülü meydana getirilirken, gerekli olan bir nükleotit (protein molekülünün yapısını oluşturan daha küçük zincir) bulunmayabilir. Ya da X ışınları gibi dışarıdan gelen bir etki, molekülün yapısını değiştirebilir. Değşinimler çok seyrek görülen olaylardır. Tahminen bir milyon hücreden ancak birinde değşinim olabilir. Değşinime uğramış hücre, yeni karakterini sürekli olarak taşır ve bölündüğünde meydana gelen hücreler de aynı özelliği gösterirler. Böylece değşinimle meydana gelmiş değişiklik kalıtsal hâle dönüşür. Kimi bilginler değşinimle evrim arasında bağ kurmaktadırlar. Kimi değşinimler hücreye yararlı, kimileri de zararlıdır. Yararlı olanlar, söz konusu hücrenin yaşama ve çoğalma şansını artırırlar. Zararlı olan değşinimler ise kimi zaman hücrenin ölümüne bile neden olabilir. Bunlara "öldürücü değşinimler" denir. Değşinimler canlının büyüklüğünü, şeklini, iç yapısını, hücre faaliyetlerinin etkisini, sinir sistemini vb. etkileyebilirler. Değşinimler protein moleküllerinde meydana getirdikleri değişikliklerle canlılara yeni yapılar, yetenekler ve görünüşler verirler. Bunların kimileri eski karakterlere göre daha iyi ve ileri, kimileri ise daha geridirler. İnsanlarda mutasyon yüz bin ile bir milyon dölde bir olur. Bakterilerde ise bu oran on milyonda birdir. Bununla beraber bu oran bir tek molekülün mutasyona uğrama ihtimalini gösterir. İnsan vücudunun bütünü göz önüne alınırsa, değşinimin oldukça yüksek oranlara ulaştığını anlarız. Bu da türlerde büyük bir çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar. Mutasyonlar hem vücut hücrelerinde hem de üreme hücrelerinde olabilir. Yalnız üreme hücrelerinde meydana gelen değşinimler, daha sonraki döle geçtiklerinden, eşeyli üreyen canlıların kalıtımı ve evrimi bakımından önem taşırlar. Vücut hücrelerindeki değşinimler ise çoğu zaman fark edilmezler. Mutasyon olayını artıran dış etkiler arasında şunları sayabiliriz: Sıcaklık, kimyasal maddeler, ışınım.

MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi

Son düzenleyen Safi; 9 Haziran 2016 03:53
nötrino - avatarı
nötrino
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!
12 Mart 2018       Mesaj #3
nötrino - avatarı
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!

Genetik Çeşitlilik / Mutasyonlar!


Genetik çeşitliliğin nedenlerinden biri de mutasyondur. Genler mutasyon geçirir. Mutasyon, genetik maddede nadiren de olsa meydana gelen kalıtılabilir kararlı değişiklik olarak tanımlanır.

Bir alel mutasyon geçirerek farklı bir alel haline gelebilir. Bu bağlamda bir genin birden fazla aleli oluşabilir. Genler mutasyon geçirdikleri zaman şifreledikleri proteinde farklılık ortaya çıkar.
Gerçek Orada Bir Yerde...!
nötrino - avatarı
nötrino
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!
12 Mart 2018       Mesaj #4
nötrino - avatarı
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!

Genlerde Gözlenen Mutasyonlar!


Mutasyonlar sayesinde türün gen havuzunda çok sayıda farklı alel oluşur ve bu bağlamda alel çeşitliliği artar. İlgili durum canlı türlerinin gen havuzlarında çeşitlilik oluşturmak suretiyle türlerin değişen çevre koşullarına uyum gücünü artırır. Oluşan mutant aleller, baskın bir özellikte iseler etkilerini fenotipte gösterirler. Zararlı etkiye sahip iseler doğal seçilimle ortadan kaldırılırlar.

Meydana gelen mutant aleller çekinikse eğer zararlı olsalar bile heterozigot bireylerde varlığını sürdürerek nesilden nesile aktarılır. Bu nedenle çekinik alellerin, gen havuzunda birikme olasılığı daha fazla olmaktadır.

Genlerde gözlenen mutasyonlar çeşitli tiplerde olabilir. Bu mutasyonlardan bazıları bir çift nükleotidin değişimiyle ortaya çıkar. Bunlara nokta mutasyonları adı verilir. Mesela orak hücre anemisinin ortaya çıkması, böyle bir nokta mutasyonu aracılığıyla gerçekleşmiştir.
Gerçek Orada Bir Yerde...!
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

15 Haziran 2016 / Misafir Cevaplanmış
12 Mart 2018 / psypsy Cevaplanmış
23 Şubat 2010 / Misafir Soru-Cevap
22 Eylül 2012 / Misafir Soru-Cevap
16 Ekim 2009 / ThinkerBeLL Biyoloji