Cevap Yaz Yazdır
Güncelleme: 17 Mart 2017  Gösterim: 24.905  Cevap: 3

Çöller - Sahra Çölü (Büyük Sahra Çölü)

Misafir
5 Kasım 2008 22:32       Mesaj #1
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Sahra Çölü (Büyük Sahra Çölü)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Sponsorlu Bağlantılar
saharasatellitehiresrv7
Sahra Çölü'nin uydu görüntüsü

Sahra Çölü ya da Büyük Sahra dünyanın en büyük çölüdür. Afrika'nın dörtte bi­rinden daha fazlasını kaplar ve kıtanın Atlas Okyanusu'ndan Kızıldeniz'e kadar bütün ku­zey kesimi boyunca yayılır. Bu büyük çölün kuzeyinde Akdeniz ve Atlas Dağları, güne­yinde kurak Sahel bölgesi yer alır. Sahra Çölü güneye doğru yayılarak ekvatora 1.500 km kadar yaklaşır. Yüzölçümü 8.600.000 km2'dir.
Batı Sahra, Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır, Moritanya, Mali, Nijer, Çad ve Su­dan'ın bazı bölümleri Sahra Çölü'nün içinde kalır. Çölün yüzeyinin büyük bölümünü, ge­niş sırtlarla birbirinden ayrılan alçak çukur­luklar oluşturur. Yağmurun sıklığı ve miktarı mevsimden mevsime değişir. Sahra Çölü'nün orta kesimlerinde evleri yıkan şiddetli yağ­murlar bile görülmüştür. Bunun yanında yıl­larca yağmur almayan bölgeler de vardır. Gündüz sıcaklığı oldukça yüksektir; 60°C'ye ulaşır. Geceler serindir ve özellikle yüksek kesimlerde don ve buzlanma görülür. Gökyü­zü çoğunlukla bulutsuzdur; havadaki nem oranı çok düşüktür.
Sahra Çölü bütünüyle kumdan oluşan bir düzlük değildir. Kum çölleri arazinin ancak yüzde 20'sini kaplar. Oldukça yüksek dağlar, geniş, çıplak yaylalar vardır. Güneş ve don kayaları aşındırır, rüzgâr da aşınmış parçaları sürükler. İncecik kum taneleri büyük toz bulutları halinde uzaklara taşınır. Kum çölle­rinin arasında "kumul" adı verilen kum tepe­leri bulunur (bak. Kumul). Bazı kumullar 230 metre yüksekliğe kadar ulaşır. Çölün büyük bölümünü kaplayan düzlüklerde bütün yü­zey, sürüklenen kumların aşındırarak yuvar­latıp parlattığı çakıl ve taş yığınlarıyla kaplıdır.
Sahra Çölü'nde su kaynaklarının az oluşu bitkilerin yetişmesini engellediği gibi, insanla­rın ve çölde yaşayabilecek hayvanların sayısı­nı da kısıtlar. Bitkiler su kaybına karşı kendi­lerini az sayıdaki yaprakları (bazılarında yap­rak yerine diken vardır), kalın kabukları ve çok derine inen kökleriyle korurlar. Sahra Çölü'nde yaşayan hayvanlar da uzun süre bir şey içmeden yaşayabilen, hızlı ve uzaklara gidebilen ceylan, antilop, çakal ve tilki gibi hayvanlardır. En önemli ağaç, meyvesi insan­larca yenen, kırılmış çekirdekleri de develeri beslemekte kullanılan hurma ağacıdır. Ayrıca buğdaygiller ile akasya ve ılgın türleri de bulunur.
Sahra Çölü bölgesinde yaşayanların sayısı 2 milyona yaklaşır. Bu sayının hemen hemen yarısını göçebeler oluşturur. Göçebeler deve, keçi ve koyun besler; hayvanlarını sayısı çok az olan otlaklara götürebilmek için sürek­li yer değiştirirler. Başlıca yiyecekleri süt ve hurmadır. Yerleşik kavimlerse tepelik kırlar-daki ırmaklar boyunca ya da suyun bulundu­ğu vahalarda yaşarlar. Kuyular­dan yeraltı suyu çıkarılır. Hurma ağaçlarının meyveleri yenir; gövdelerinden kereste yapılır; yaprakları da sepet yapımında kullanılır. Palmiyelerin göl­gesinde meyve ağaçlan ve sebze yetiştirilir. Öbür tarım ürünleri arpa, buğday ve tütün­dür. Demir, manganez ve bakır bulunur. Çıkartılan petrol ve doğal gaz borularla Ak­deniz kıyısına iletilir.
Çok sayıda havayolu Sahra Çölü'nün üze­rinden geçer. Çöl boyunca doğu-batı yönünde düzenli otobüs servisleri vardır. Deve kervan­ları çöl yerlilerine, tuz ve hurma ile değişmek üzere, dışarıdan getirilen kumaş ve sanayi ürünlerini taşırlar.
Sahel, Sahra Çölü'nü Batı Afrika'nın tro­pik çayırlarından ayıran bir kuşak oluşturur. Burası geniş bir fundalık ve otlak bölgesidir; sığır, koyun ve deve sürülerini otlatan göçebelerce kullanılır. Sahel'de yağmur, bazı ta­hılların yetiştiği güneye doğru gidildikçe ar­tar. Ama Sahel halkı kuraklık yüzünden açlıkla karşı karşıyadır. Hayvanların otlatıl­ması bitki örtüsünü büyük ölçüde yok etmek­te, çöl de kuzeyden güneye doğru yayılmak­tadır.

libyatx8
Libya'nın Fizan bölgesinden Sahra Çölü görünümü.



30 Temmuz 2012 12:33       Mesaj #2
Valeria - avatarı
VIP Çilekli
Sahra Çölü
MsXLabs.Org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

kuzey afrika

Kuzey Afrika'da, batıda Atlas Okyanusu kıyısından doğuda Kızıldeniz'e; kuzeyde Atlas Dağları ve Akdeniz kıyısından güneyde 14° kuzey paraleline kadar yayılan, dünyanın en geniş çöl alanı. Yaklaşık 8.000.000 km2 yer kaplayan bu geniş çöl, birbirine eşit olmamakla beraber, şu ülkeler tarafından paylaşılır:

Kuzeyde
  • Fas,
  • Cezayir,
  • Tunus,
  • Libya ve Mısır;
Batıda
  • Moritanya
Güneyde
  • Mali,
  • Nijer,
  • Çad
  • Sudan.
En kurak yeri, doğuda Libya Çölü'dür (yıllık yağış tutarı 100 mm.den az, örneğin Pizan'da 20 mm.). Günlük ve mevsimlik sıcaklık farkları çok yüksektir.
Yüzey şekilleri bakımından farklı bölgelerden meydana gelir: Geniş küvetler, platolar, kristalli masifler (Adrar gibi), volkanik dağlar (Air, Hoggar, Tibesti). Sahra, göçebe ve yerleşmiş vaha hayat tarzlarının; beyaz (Arap ve Berberiler) ve siyah ırkların temas yeridir. Akarsulardan yoksun olduğu için (Nil gibi çölü geçen bazı büyük ve yabancı ırmaklar hariç) yeraltı sularından yararlanılır (artezyen kuyuları, barajlarda biriktirilen sular). Esas ürün hurmadır. Ayrıca tahıl, sebze ve göçebelerin tek gelir kaynağı hayvancılıktır. Başlıca yeraltı kaynakları; petrol, doğal gaz, tuz ve bazı madensel cevherlerdir. Sahra'nın yakından tanınmasına katkıda bulunan başlıca kâşifler şunlardır (19. ve 20. yüzyıl): Barth, Caillié, Clapperton, Duveyrier, Lamy ve Nachtigal.
15 Mart 2017 18:15       Mesaj #3
nötrino - avatarı
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!

Sahra'nın İnsan Etkisiyle Çölleştiği İddia Edildi!


Bilim adamları, Kuzey Afrika'da Sahra bölgesinin çölleşmesinde insan topluluklarının belirleyici etkisi olduğunu ileri sürdü. Güney Kore'nin Seul Ulusal Üniversitesi'nden Arkeolog David Wright, Sahra bölgesinin 10 bin yıl önce yeşil ve bereketli tropik bir bölgeden nasıl çöle dönüştüğü konusunda yeni bir tez ortaya attı. Wright tezinde, iklim ve bitki örtüsündeki değişimi, Dünya'nın yörüngesinin değişmesiyle ortaya çıkan enlem etkilerine bağlayan geleneksel açıklamaların aksine, tarım ve hayvancılıkla uğraşan insan topluluklarının bitki örtüsünde oluşturduğu tahribatın iklimsel değişimi etkilediğini öne sürdü.

Bölgede kır hayvancılığının ortaya çıkışına dair arkeolojik kayıtlarla, çölleşmeye doğru olan değişime işaret eden çalı bitki örtüsünün ortaya çıkışını mukayeseli olarak inceleyen Wright, 8 bin yıl önce Nil havzası çevresinde yaşayan insan topluluklarının batıya göç etmesiyle aynı zamanda çalı bitki örtüsünün yayılmaya başladığını tespit etti. Tarımsal üretimin artmasının bölgenin ekolojisini derin şekilde etkilediğini belirten Wright, hayvancılığın bitki örtüsünü azaltmasıyla "albedo" denilen, yer yüzeyinin güneş ışınlarını yansıtma etkisinin arttığını, bunun da atmosferi ısıtarak muson yağmurlarının oluşumunu engellediğini belirtti.

Wright, azalan muson yağmurlarının da çölleşmeye ve bitki örtüsü kaybına yol açtığı ve bu döngünün nihayetinde 9,4 kilometrekarelik dev bir çöl bölgesi oluşturduğunu savundu. Wright, teorisinin bölgedeki eski göl yataklarından alınacak bitki örtüsü kayıtlarıyla sınanıp, daha ileri arkeolojik verilerle desteklenebileceğini vurguladı.

Kaynak: AA / Frontiers in Earth Science (15 Mart 2017)
17 Mart 2017 19:39       Mesaj #4
nötrino - avatarı
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!

Sahra Çölü'nün Dünya İklimi Üzerindeki Etkisi!


Ad:  nafricadust_tmo_2008020_lrg.jpg
Gösterim: 519
Boyut:  58.3 KB
Sahra Çölü’nün kumları muson rüzgârlarının etkisiyle Atlas Okyanusu’nu aşıp, Afrika’dan Amerika Kıtası’nın doğu kıyılarına kadar ulaşabiliyor. Bu süreçte milyonlarca ton kum taşınıyor. Sahra Çölü aynı zamanda atmosferdeki toz parçacıklarının da en büyük kaynağı.

Yayımlanan bir araştırmada bilim insanları 5000-11.000 yıl önce Afrika’dan rüzgârla taşınan toz parçacıklarının miktarının günümüzdekinin yaklaşık yarısı kadar olduğunu, bu durumun okyanus suyunun sıcaklığının artmasına ve Sahra havzasındaki iklimin bugünkünden daha ılıman olmasına yol açtığını belirledi.

Araştırmacılar Afrika’dan taşınan toz parçacıklarının miktarında zaman içinde nasıl bir değişim olduğunu belirleyebilmek için, Bahamalar’da okyanus tabanındaki çökelti katmanlarını inceledi. Son 23.000 yıllık döneme ait birikintiler incelendiğinde, rüzgârla taşınan toz parçacıklarının miktarının 16.000 yıl önce çok yüksek (günümüzdekinin yaklaşık iki katı) olduğu, 5000-11.000 yılları arasında ise belirgin biçimde azaldığı (günümüzdekinin yaklaşık yarısı) anlaşıldı.

Araştırmacılar toz miktarındaki azalmanın, toz parçacıklarını taşıyan rüzgârların hâkim olduğu bölgelerde yeryüzüne ulaşan güneş ışığı miktarının artmasına ve bu bölgelerdeki okyanus sularının ortalama 0,15°C ısınmasına neden olduğunu düşünüyor. Sıcaklıktaki yükselmeye bağlı olarak buharlaşma miktarının artması, bugünkü Sahra Çölü’ne ulaşan nem miktarının artmasına dolayısıyla bölgede daha ılıman bir iklimin hâkim olmasına yol açmış olabilir.

Geçmişte yapılan arkeolojik araştırmalar yaklaşık 11.000 yıl önce (bu dönem son buzul çağının kapanmasının ardından başlayan Holosen Devri'nin başlangıcına denk geliyor) Sahra Çölü’nün günümüzdekinden daha nemli, daha yeşil ve daha yaşanabilir bir bölge olduğunu gösteriyor. Bu durumun temel nedeninin, Güneş sistemindeki diğer gök cisimlerinin kütle çekimi etkileşimleri nedeniyle Dünya’nın eksen eğikliğinde ortaya çıkan küçük kayma olduğu tahmin ediliyor. Araştırmacılar rüzgârla taşınan toz miktarındaki azalmanın, Sahra Çölü’nde görülen ılıman iklim üzerinde etkisi olduğunu düşünüyor.

Kaynak: Science Advances / Görsel Telif Hakkı: NASA’s Earth Observatory


Daha fazla sonuç:
sahra çölü nerede

Hızlı Cevap
Mesaj:


Kaynak:


Bu sayfalarımıza baktınız mı
paneli aç