Arama

Teksas (Texas)

Güncelleme: 1 Mart 2017 Gösterim: 2.929 Cevap: 3
Misafir - avatarı
Misafir
Ziyaretçi
28 Şubat 2011       Mesaj #1
Misafir - avatarı
Ziyaretçi

Texas

Ad:  Teksas (Texas)1.jpg
Gösterim: 534
Boyut:  68.3 KB

ABD’yi oluşturan eyaletlerden biri.
Sponsorlu Bağlantılar

Ülkenin güneybatı kesiminde yer alır. Kuzeyinde Oklahoma, doğusunda Arkansas ve Louisiana, güneydoğusunda Meksika Körfezi, güneybatısında Meksika, batısında da New Mexico ile çevrilidir. Yüzölçümü 691.027 km2, başkenti Austin’dir.

Amerika Yerlilerinin dağınık biçimde yaşadığı Texas topraklarındaki İspanyol keşif çalışmaları 1528’de başladı. Ama yöredeki İspanyol yerleşimi 1685’te Fransızların Matagorda Körfezinde bir koloni kurma girişiminden sonra ciddi biçimde gelişti. O tarihten sonra bölgedeki misyonerliklerin sayısı arttı; 1718’de kurulan San Antonio İspanyol Texası’nın ana yerleşimi oldu. 1820’de Virginialı Moses Austin Texas’ta koloni kurma izni aldı. Bu koloni Texas’taki Angloamerikan yerleşiminin başlangıcı oldu. Meksika 1821’de Ispanya’dan bağımsızlığını kazanınca, Austin’in oğlu Stephen’ın koloninin başına geçmesini onayladı. Özellikle 1833’te General Antonio Löpez de Santa Anna’nın Meksika devlet başkanı olmasından sonra Texas halkının yönetime karşı tepkisi arttı. 1836’da Texas Cumhuriyeti adıyla bağımsızlık ilan eden Texaslılar Meksika kuvvetlerini yenilgiye uğrattılar. On yılı aşkın bir mücadeleden sonra Texas 1845’te 28. eyalet olarak ABD’ye katıldı. Amerikan İç Savaşı başlarında eyalet halkı Birlik yanlısı vali Sam Houston’ı görevden uzaklaştırarak Birlik’ten ayrıldı (1861). Ama Texas 1869’da yeniden Birlik’e katıldı. 1901’de petrol bulunmasından sonra ekonomi hızla gelişti.

Texas, ABD’nin Alaska’dan sonraki en büyük eyaletidir. Meksika Körfezinden başlayıp iç kesimlere kadar uzanan Kıyı Ovaları, eyalet topraklarının yaklaşık üçte birini oluşturur. Bu düz, alçak çayırlar, genişliği 80-320 km arasında değişen, hilal biçiminde, verimli bir kesimdir. Kıyı Ovaları Balcones Kayalığında Büyük Övalarla birleşir. Ovalar batıdaki Panhandle’da sık sık kum fırtınalarının görüldüğü düz ve kıraç Yüksek Ovalarla sınırlanır. Pecos Irmağının batısındaki Trans-Pecos bölgesinde eyaletin en engebeli arazisi yer alır; buradaki en yüksek doruk Guadalupe’tur (2.667 m). Texas’ın iklimi bölgelere göre önemli değişiklikler gösterir. Körfez çevresinde ortalama yıllık sıcaklık 21 °C, yağış miktarı 1.220 mm’dir. Panhandle’da ise bu ortalamalar sırasıyla 16°C ve 510 mm dolayındadır. Eyaletin güney ucundaki Brownsville’de 20. yüzyıl boyunca hemen hiç kar yağmamışken, kuzeybatı köşesinde yıllık ortalama kar yağışı 584 mm’dir.

Eyalette 40 bin kadar Yerli yaşar. Nüfusun yaklaşık dörtte birini oluşturan İspanyol kökenliler en büyük etnik gruptur. Siyahların oranı ise sekizde bir dolayındadır. Texas ABD’nin nüfusu en hızlı artan eyaletlerinden biridir. 1970-90 arasında nüfus ülke ortalamasının 2,5 katı artış göstermiştir.

Texas, doğal kaynaklar bakımından zengindir; ülkede pamuk üretiminde birinci, toplam tarımsal üretimde ise çoğunlukla iki ile dördüncü sıralar arasında yer alır. Kesimlik sığır ve koyun üretiminde de birinci sırada olan eyalet ABD’de tiftik elde edilen tek bölgedir.

Ülkenin bilinen petrol yataklarının dörtte birinden daha çoğuna sahip olan Texas, petrol ve doğal gaz üretiminde birinci sıradadır. Kükürt de önemli bir doğal kaynaktır.
Eyaletteki petrokimya tesisleri ABD petrokimya üretiminde önemli bir yer tutar. En çok işçinin çalıştığı imalat dalı makine sanayisidir. Tüketim malları sektörü de hızla gelişmektedir.

Su taşımacılığındaki gelişmeler, Houston’ı barındırdığı gemilerin tonajı bakımından ülkenin uluslararası nitelikte üçüncü büyük limanı durumuna getirmiştir. New Orleans ile Sabine Geçidi, ayrıca Galveston ile Corpus Christi arasında kanallar inşa edilmiştir. Texas kara ve demir yolu ulaşımında da ön sıralarda yer alır; Dallas-Fort Worth Havalimanı ülkenin en büyük havalimanlarından biridir. Houston’da da uluslararası bir havalimanı vardır.

Dallas ve Houston’da ünlü senfoni orkestralarıyla tiyatrolar etkinlik gösterir. Houston’daki Grand Opera Derneği dünyaca ünlüdür ve kentte büyük bir bale topluluğu bulunmaktadır. Fort Worth’te Amon Carter Batı Sanatı Müzesi yer alır. Texas Kültürleri Enstitüsü San Antonio’dadır. Austin’deki Texas Üniversitesi başkanlık kütüphanesiyle tanınır. Texas’taki 150 yüksekokul ve üniversitenin yaklaşık dörtte biri özel niteliktedir ya da kiliselerce desteklenmektedir. Nüfus (1992 tah.) 17.656.000.

Texas


ABD’de Texas eyaletindeki Galveston ilinde (county) kent.

Galveston Körfezindeki Galveston-Texas kenti kompleksinin bir parçasıdır. Kanallarla Meksika Körfezine bağlanan bir derinsu limanı konumundaki kentte II. Dünya Savaşı’ndan sonra sanayi etkinlikleri önemli ölçüde artmıştır. Bunlar arasında petrokimya ve kalay ergitme tesisleriyle rafineriler sayılabilir. Yöre 1893’te Büyük Göller bölgesinden denizcilerin gelmesiyle gelişmeye başladı. 1915’te Galveston Adasında etkili olan şiddetli harikan kente önemli zarar verdi; ayrıca 1947’de amonyum nitrat gübresi yüklü “Grandcamp” adlı Fransız şilebinin limanda patlaması 600 kişinin ölümüne yol açtı. 1963’te bir mendirek yapıldı. College of the Mainland (1967) kenttedir. Kent 1911’de tüzel kimlik kazandı. Nüfus (1990) kent, 40.822; Galveston-Texas kenti metropoliten alanı, 217.399.

kaynak: Ana Britannica

Son düzenleyen Safi; 1 Mart 2017 19:44
_Yağmur_ - avatarı
_Yağmur_
VIP VIP Üye
5 Ekim 2012       Mesaj #2
_Yağmur_ - avatarı
VIP VIP Üye
Ad:  Teksas (Texas)2.jpg
Gösterim: 323
Boyut:  87.8 KB
Teksas

ABD'nin güneyinde eyalet.
Sponsorlu Bağlantılar

Güneydoğuda Meksika Körfezi, doğuda Louisiana, kuzeydoğuda Arkansas, kuzeyde Oklahoma ve kuzeybatıda New Mexico eyaletleriyle sınırlanır. Güneybatı ve güneyde Rio Grande Irmağı, Meksika sınırını meydana getirir. 692.408 km2 alanıyla ABD'nin ikinci geniş eyaletidir. Nüfusu 19.439.337, başlıca kentleri Austin (merkez), Fort Worth, Dallas, San Antonio, Houston ve El Paso'dur.
  • Teksas Eyaleti
    • ABD'nin eyaletleri
    • Başkent Austin
    • En büyük kent Houston
    • Vali Rick Perry ( R )
  • Yüzölçümü
    • Toplam Yüzölçümü 696.241 km²
    • Kara 678.907 km²
    • Su 17.333 km² (2,5%)
  • Nüfus (2000)
    • Toplam Nüfus 23.151.820 (2'inci)
    • Nüfus yoğunluğu 30,75 /km² (28'inci)
  • Eyalet olarak kabul edildiği
    • Tarih 29 Aralık 1845
    • Sıra 28'inci
  • Koordinatlar
    • Enlem 25°50'K ile 36°30'K arası
    • Boylam 93°31'B ile 106°38'B arası
    • Genişlik 1.065 km
    • Uzunluk 1.270 km
    • Saat dilimi Central: UTC-6/-5
    • Mountain: UTC-7/-6 (part of west Texas)
  • Rakım
    • En yüksek nokta Guadalupe Peak, 2,667 m
    • Ortalama Yükseklik 520 m
    • En alçak nokta 0 m
  • Kısaltmalar
    • ABD posta kısaltması TX
    • ISO 3166-2 US-TX
Teksas, Amerika Birleşik Devletleri 'nin güneyinde yer alan bir eyalet. Başkenti Austin'dir. Yüzölçümü 695.622km²'dir. Batısında New Mexico, kuzeyinde Oklahoma, kuzeydoğusunda Arkansas, doğusunda Louisiana ve güneydoğusunda Meksika körfezi, güneyinde Meksika vardır. Meksika'yla olan sınırı tamamen "Rio Grande" nehri ile çizilir. Amerika Birleşik Devletleri'nde yüzölçümü bakımından Alaska'dan sonra 2. gelir.

Nüfus ve etnik yapı


Teksas eyaletinin nüfusu 23,5 milyon kişidir. Halkın (%83)'ü beyazdır. geri kalan (%17)ise siyahidir. Etnik köken olarak ;
Meksikalı (%25,3), Alman (%10,9), Afrikalı ve yerliler (%10,5), İngilizler (%7,2), ve İskoçlar ile İrlandalılar (%7,2) ve geri kalanlar oluşturur.

İklim


Kıyılarda ve doğuda sıcak ve nemli alttropikal, iç kesimlerde özellikle Panhandle'de kuru ve en düşük sıcaklık ile en yüksek sıcaklık dereceleri arasında fark büyük olan kara iklimi egemendir. Yüzölçümünün genişliği ve iklimin çeşitliliği, topraklarının ancak %20 kadarının ekildiği halde çeşitli bir tarımsal üretime olanak vermektedir.

Ekonomi


Teksas dünyanın en zengin yerlerinden biridir. Yalnız Amerika Birleşik Devletleri'nde değil bütün dünyada yeraltı ve yerüstü zenginlikleriyle önemli bir yer tutar. Ilımlı bir bölgede bulunan geniş topraklarında tarımın bir çok türü, hayvancılık yapılır. Ayrıca dünyanın en zengin petrol yataklarının bir kısmı da buradadır. Yalnız petrol ele alındığında yıllık kazancı milyar dolarları bulur. Amerika Birleşik Devletleri'nin petrol ihtiyacının %40 kadarı Teksas'tan sağlanır. Tarımda Amerika Birleşik Devletleri içinde liderdir. Hayvancılıkta da lider konumundadır. Texas ayda 982,4 milyon dolarla Amerika Birleşik Devletleri'nde Kaliforniya'dan sonra en büyük ticareti gerçekleştirir.

Tarih


Teksas ilk defa 1528'de İspanyol gemici Cabeza Da Vaca ile gelenler ayak basmıştır. O günden sonra sırasıyla Fransa, İspanya, Meksika'nın eline geçti. 1836'da bağımsız bir cumhuriyet oldu. 1845'te Amerika Birleşik Devletleri'ne katıldı. O sıralarda Teksas'ta birkaç küçük şehir ve hayvan beslenen büyük çiftliklerden başka bir şey yoktu. Gerek hayvancılık, gerek tarım, gerekse petrol'ün bulunması XX. yüzyıl içinde Teksas'ın gelişmesinde en önemli etkenlerdi. Teksas eyaletinin diğer eyaletlere nazaran ayrıcalıklı olduğu söylenebilir. Halk oylaması sonucu gerekli çoğunluğa ulaştığı takdirde Amerika Birleşik Devletleri'nden ayrılma hakkı vardır.

Teksas'taki Şehirler


Teksas'da 254 şehir vardır. En önemli 7 şehri Houston, San Antonio, Dallas, Austin, Fort Worth, Lubbock ve El Paso'dur. Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük 20 şehri arasında buradaki birçok şehir bulunmaktadır.

Dil


Teksas'ta en çok konuşulan dil İngilizce'dir.İngilizce'den sonra İspanyolca konuşulur ve İspanyolca'yı Fransızca izler. Türkçe, Almanca, Lehçe, Çekçe, Korece, Vietnamca, Ermenice, ve Urduca konuşan küçük gruplar vardır. Ayrıca Amerikan yerlileri kendilerine özgü bazı diller konuşurlar.

Eğitim


Teksas'ta yüksek kalitede eğitim veren birçok üniversite ve kolej vardır.

College Station'taki Teksas A&M Üniversitesi, Austin'deki Texas Üniversitesi, Houston Üniversitesi, Lubbock'taki Teksas Tech Üniversitesi, Dallas'daki UTD (UT Dallas) Universitesi gibi uluslararası üniversitelerle birlikte daha küçük dereceli üniversiteler de vardır örneğin; Denton'daki Kuzey Texas Üniversitesi, Houstan'daki Rice Üniversitesi, San Antonio'daki Trinity Üniversitesi gibi 100'ün üzerinde üniversite bulunur.

MsXLabs.Org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi

BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 1 üye beğendi.
Son düzenleyen Safi; 1 Mart 2017 19:45
"İnşallah"derse Yakaran..."İnşa" eder YARADAN.
Safi - avatarı
Safi
SMD MiSiM
1 Mart 2017       Mesaj #3
Safi - avatarı
SMD MiSiM
Ad:  Teksas (Texas)3.jpg
Gösterim: 309
Boyut:  110.9 KB

TEXAS


ABD'nin güney kesiminde eyalet; 692 403 km2; 16 986 510 nüf. (1990). Merkezi Austin.

COĞRAFYA


ABD’nin en büyük eyaletidir (Alaska dışında). [Jeomorfoloji ve iklim bakımından Amerika kıtasının farklı birkaç bölgesinde uzanan bu topraklar 1845’te ABD’ye katılırken dörde bölünmesi düşünülmüştü]. Batı, basamak basamak sıralanmış platolardan (Llano Estacado, Edvvards platosu, Comanche platosu) oluşan Great Plains içinde kalır. Doğu, kıyı ovasının bir bölümünü kapsar; cephesi kuzey-batı’ya dönük cuestalar monoklinal ovaları ayırır (Grand Prairie, Black Prairie). iç içe geçmiş deltalar kıyı şeritleriyle kapanmış denizkulaklarıyla çevrili bataklık bir ova oluşturur.

Batı bölümü, ABD’nin çorak batı kesi- TEXAS minde, doğu bölümüyse yağışlı yarıtropikal doğu kesiminde yer alır: El Paso yılda yalnızca 200 mm, Port Arthur ise 1 400 mm yağış alır. Batıda akarsular zaman zaman kuruduğundan tarım için sulama zorunludur; bozkır ya da pırnallıklar doğal bitki örtüsünü oluşturur Çayırlar, orta kesimdeki ovaları kaplar. Güney-doğu'da meşe ve çam ormanları bulunur. Eyaletin doğusu genellikle tayfunlardan ve su baskınlarından zarar görür. Texas, bağımsızlığını elde ettiğinden beri göç alan bir bölgedir. XX. yy.'da, çarpıcı bir ekonomik gelişmenin hem nedeni hem sonucu olarak Texas'a yönelik kesintisiz bir meksikalı (yasal ve gizli) ve anglosakson amerikalı akını nüfus artışına yol açmıştır: 1920'de 4 663 000 nüf.; 1950’de 7 111 000 nüf.; 198Ö'de 14 milyondan fazla nüf. (böylece Texas, nüfus bakımından ülkenin üçüncü eyaleti oldu).

Ekonomiye gelince, ülkedeki en önemli etkinlik olan hayvancılık, özellikle Batı'da hâlâ önemini korumaktadır; Texas, sığır (14 M) ve davar (2,4 M) sayısı bakımından ilk sıradadır Aynı zamanda, pamuk (orta kesimdeki çayırlarda ve sulama sayesinde batıda) üretiminde de ilk sırayı alır. Eyalette ayrıca kocadan (1. sırada), mısır, buğday, soya, yerfıstığı ve kıyıda pirinç (2. sırada) üretilmektedir Güney ucunda (Winter Garden) portakal, greyfurt ve sebze yetiştirilmektedir. Toprak aşınması, tarım için en büyük felaketlerden biridir; bu felaket, çeşitli derecelerde de olsa Texas'ın üçte birinden fazlasını etkilemektedir.

Bugün Texas, büyük sanayi eyaletlerinden biridir. Yarısı petrolden, yarısı doğal gazdan sağlanan enerji kaynakları bakımından ülkenin en büyük üreticisi ve tüketicisidir. Orta kesimdeki ovalarda, kıyı bölgelerinde ve kıta platformunda 160 Mt petrol ve 250 Gm3 gaz üretilir. Ayrıca kimya sanayisi de kıyı şeridinde büyük bir gelişme göstermiştir (Houston çevresinde her tür "spaghetti bowl" boruları): sentetik kauçuk, plastik maddeler, tuz, kükürt ve magnezyum işleme. Savaş, yeni sanayi kollarının, özellikle hava taşıtları yapımı (Dallas) ve demir-çelik (Houston) sanayisiyle alüminyum (Corpus Christi) ve bakır (El Paso) metalürjisinin kurulmasını hızlandırmıştır Besin sanayisi yerel ve ulusal iç pazarın büyümesinden yararlanmaktadır: et işleme ve tüketime hazırlama, süt tesisleri, meyve ve sebze ile deniz ürünleri (Texas, balık ve deniz kabuklularında miktar bakımından 11. ve değer bakımından ise 4. sıradadır) konserveciliği.

Başlıca yerleşmeler iki dizi halinde sıralanır; birincisi kıyı ovasıyla Batı platolarının birleştiği yerde (Dallas-Fort Worth, Austin ve San Antonio); öbürü, kıyıda (Houston ve Corpus Christi); nihayet en batıda El Paso yer alır. Texas, yavaş yavaş iki büyük merkezin Dallas-Forth Worth ile Houston çevresinde örgütlenmektedir; bu iki kent, sayıları giderek artan fabrikaların, amerikan ve uluslararası şirket merkezlerinin toplandığı sanayi ve ticaret odakları haline gelmiştir; aynı zamanda bunlar hava taşımacılığında da çok önemli kavşaklardır. Öte yandan Houston, en büyük amerikan limanlarından biridir.

TARİH


1519'da İspanyol Piheda bölgeyi gezdi, ilk yerleşme yeri 1682'de Ysleta’da kuruldu. 1685'te Cavelier de La Salle, Ma- tagorda körfezi yakınında bir kale yaptırdı. ilk kent San Antonio 1730'da kuruldu. Bölge 1821'e kadar Yeni ispanya'nın İspanyol genel valiliğine bağlı kaldı; daha sonra Meksika Federal Cumhuriyeti'nin bir eyaleti durumuna gelirken, bölgeye 30 000 Amerikalı yerleşti. Löpez de Santa Anna'nın diktatörlüğü sırasında, bu Amerikalılar meksikalı liberallere bağlı olduklarını ilan ettiler; bütün amerikalı savunucuların öldükleri Alamo kuşatması (6 mart 1836) ve Santa Anna'nın San Jacinto'da ele geçirilmesi (21 nisan), savaşımın en önemli olayları arasında yer aldı. 1836’da gerçekte bağımsız bir cumhuriyet durumuna gelen Texas, 1845'te ABD'ye katıldıysa da Başkan Folk, Meksika'yı Texas üzerindeki haklarından vazgeçmek zorunda bırakmak için bir savaş açtı (mayıs 1846) ve bu savaş Taylor’ın Buena Vista zaferi (22 şubat 1847) ve Mexico'nun ele geçirilmesiyle sonuçlandı. Meksika Guadalupe Hidalgo antlaşması yla (2 şubat 1848) rio Grande’nin kuzeyinde kalan tüm toprakları bıraktı. Amerikan iç savaşı sırasında Texas, Güneyliler'in yanında yer aldı.

Kaynak: Büyük Larousse
Son düzenleyen Safi; 1 Mart 2017 19:46
Quot capita, tot sententiae..
Safi - avatarı
Safi
SMD MiSiM
1 Mart 2017       Mesaj #4
Safi - avatarı
SMD MiSiM

Texas Havzası

Ad:  Teksas (Texas)4.jpg
Gösterim: 303
Boyut:  91.5 KB

BATİ TEXAS HAVZASİ ya da PERMIYEN HAVZA olarak da bilinir, ABD’de Texas’ın batısı ile New Mexico’nun güneydoğusunda yer alan, zengin petrol ve doğal gaz yataklarıyla yüklü geniş tortul havza.

Permiyen Dönem (y. 280-225 milyon yıl önce) ile Triyas Dönemi (y. 225-190 milyöh yıl önce) sırasında, yaygın deltalara bitişik bir okyanus havzası biçiminde gelişmiştir. Texas Havzası, birbiriyle ilintili üç ayrı üntü alanından oluşur; bunlar doğudan ıya doğru Midland Havzası, Orta vza ve Delaware Havzasıdır. Bu daha havzalar birbirlerinden görece ince tul katmanlar biçimindeki platformlarla ılır. Permiyen Dönemdeki büyük alçalı sonucunda bu havzalarda tuzlar çökelş (bunlardan daha sonraları evaporit neralleri oluşmuştur) ve havzaları çevremdeki farklı deniz faunalarına bağlayan lyük set resifleri oluşmuştur. Havzadaki ngin petrol ve doğal gaz yataklarının îrmiyen resiflerinin yüzeyaltı kalıntıları duğu sanılmaktadır; bitki ve hayvan karıtılan bakımından çok zengin olan bu îsifler petrole dönüşmüş ve gözenekli olu- aklarm içinde depolanmıştır. Resiflerin rkasında oluşan lagün çökellerinin jeolojik alıntılarında da çok sayıda petrol yatağı ulunur.

Texas Rangers


ABD’nin Texas eyaletinde, 1830’lardan eyalet karayolları muhafızlanyla birleştirildiği 1935’e değin asayişi sağlayan ve gevşek bir örgütlenmeye dayanan askeri birlik.

Başlangıçta ranger'lar (korucu) Amerika kıtasına ilk yerleşenlerin Yerli saldırıları karşısında kendilerini korumak üzere kiraladıkları gönüllü askerlerden oluşuyordu. Texas’ın Meksika yönetimine karşı bağımsızlık mücadelesi sırasında ve bağımsız bir cumhuriyet olduğu yıllarda, merkez üssü Austin’de bulunan birlik sınır muhafız kuvveti olarak da görev yapıyordu. Atlarını ve silahlarını kendileri sağlayan, birörnek üniforma giymeyen ve subaylarını selamlamayan ranger'lar birbirlerine bağlılıkları, yüksek disiplinleri ve keskin nişancılıklarıyla tanınmışlardı. Colt marka toplu tabancanın tipik Batı silahı olarak yayılmasına öncülük ettiler ve en parlak dönemleri olan 1870’lerde yasa ve düzeni etkili biçimde korudular. 20. yüzyılda önemleri azalmakla birlikte Texas efsanelerinde ve Amerikan kültüründe önemli bir yer tutmaya devam ettiler.

kaynak: Ana Britannica
Son düzenleyen Safi; 1 Mart 2017 19:46
Quot capita, tot sententiae..
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

 Teksas
24 Şubat 2007 / BARIŞ Hayali Karakterler
Etiketler: Teksas (Texas)