Cevap Yaz Yazdır
Gösterim: 44.859|Cevap: 3|Güncelleme: 11 Mart 2016

Önemli İcatlar - Elektrik Motoru

6 Ekim 2008 21:37   |   Mesaj #1   |   
asla_asla_deme - avatarı
VIP Never Say Never Agaın
ELEKTRİK MOTORU. Elektrikle çalışarak mekanik enerji üreten ya da başka bir deyişle elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştü­ren motorlara elektrik motoru denir. Bu motorların evlerden taşıtlara, atölyelerden fabrikalara kadar çok geniş bir kullanım alanı vardır. Örneğin elektrikli süpürgelerin ve çamaşır makinelerinin motorları, otomobil­lerdeki marş motoru ile cam sileceklerinin motoru bu türdendir. Sanayide de pompala­rın, havalandırma sistemlerinin, atölyelerdeki küçük taşlama çarklarından çelik fabrikalarındaki büyük hadde tezgâhlarına kadar pek çok makinenin çalıştırılmasında elektrik mo­torlarından yararlanılır. Elektrikli trenler ile bazı karayolu taşıtlarının temel güç kaynağı da gene elektrik motorlarıdır.
İçinden elektrik akımı geçen bir tel bir pusulaya yaklaştırılırsa, pusulanın normal olarak kuzey-güney doğrultusunu göste­ren mıknatıslanmış iğnesi bu doğrultudan sapar. Elektrik motorunun çalışma ilkesi de bu olguya dayanır; elektrik ile magnetizma (mıknatıslık) arasındaki bu ilişkiden yararlanarak elektrik akımı mekanik enerji­ye, yeni bir motorun hareketine dönüştürüle­bilir.

Sponsorlu Bağlantılar

Elektrik motorlarının çoğunda mıknatıs sa­bit, elektrik akımını taşıyan tel hareketlidir. Bunun tersi de yapılabilir; ama her iki durum­da da hareketli parçaya "dönen" anlamında rotor, sabit parçaya ise "durağan" anlamında stator denir. Mıknatısın sabit olduğu motor­larda, hareketli parça demirden yapılmış bir kasnak ya da makara biçimindedir. Armatür denen bu demirin üzerine de akımın geçtiği iletken tel bir bobin gibi sarılmıştır. Bu armatür bir mıknatısın iki kutbu arasına yerleştirilir ve bulunduğu yerde serbestçe dönebilmesi için ortasından bir mil geçirilir. Milin üzerinde, bakır şeritlerden yapılmış gene makara biçiminde küçükçe bir parça daha bulunur ve armatürdeki tel sargısının iki ucu komütatör denen bu parçaya bağlanır. Motoru besleyecek elektrik kaynağından ge­len akım, komütatörün yüzeyine sürtünen ve fırça denen karbon parçaları aracılığıyla komütatöre, oradan da armatür sargısına aktarı­lır. Armatür milinin bir ucu ya doğrudan doğruya ya da dişli takımı gibi hız değiştirme olanağı veren bir hareket aktarma organı aracılığıyla, elektrik motorunun çalıştıracağı makinenin miline bağlanır.
Üzerindeki sargıdan akım geçmeye başladı­ğı zaman armatür bir elektromıknatısa dönü­şür. Hangi ucunun kuzey, hangisinin güney kutbu olacağını belir­leyen akımın yönüdür. Bu yüzden, yatay konumdaki armatürün mıknatısın kuzey kut­buna bakan ucu da kuzey kutbu olacak biçimde akım verilir. Motor çalıştırıldığında, aynı işaretli iki kutup karşı karşıya geldiği için mıknatıs armatürü iterek bir yarım dönüş yaptırır. Böylece armatürün kuzey kutbu mıknatısın güney kutbunun karşısına gelir.


Ama armatür yeniden yatay konuma geldi­ğinde fırçalar komütatörün üzerindeki aralık­tan atlamış oldukları için bobinden geçen akımın yönü değişir; dolayısıyla armatürün kuzey kutbu güney, güney kutbu da kuzey olur. Böylece gene aynı işaretli kutuplar karşılaşır ve mıknatısın ittiği armatür bir yarım dönüş daha yapar. Kısacası bu düzen sürekli yinelenir ve akım kesilmedikçe arma­tür dönmeye devam eder.

Çok küçük elektrik motorları dışında he­men hepsinin sabit mıknatısı da gene bir elektromıknatıstır. Elektromıknatısın üzerin­deki sargılara magnetik alan bobini denir. Bazı motorlarda akım önce bu sargılardan, sonra armatür bobininden geçer. Bobinleri seri bağlanmış olan bu tip motorlar, üstlerinebinen yük (yani yapmaları gereken iş) arttıkça daha yavaş, yük azaldıkça daha hızlı döner. Oysa bobinleri paralel bağlanmış olan motor­larda akım her iki bobin arasında bölüştürüldüğü için, yük ne olursa olsun motorun hızı (dönme sayısı) değişmez.


Bazı elektrik motorları, özellikle de küçük olanlar, hem doğru, hem alternatif akımla çalışabilir; bunlara üniversal motor denir. (Doğru akım ile alternatif akım arasındaki fark ELEKTRİK maddesinde açıklanmıştır.) Ama alternatif akımla çalışan motorlar genel­likle yalnız bu akıma uygun olarak yapılır. Bunların bir bölümü hep aynı hızda çalışan senkron ya da eşzamanlı motorlar, bir bölümü de yapacakları işe göre hızı değişen indüklemeli ya da asenkron motorlardır.

Elektrik Motorları ve Üreteçleri

DİNAMO maddesini okursanız, bu üreteçler ile elektrik motorlarının birçok ortak yönü olduğunu görürsünüz. Dinamolar hareketi elektriğe, motorlar ise elektriği harekete dö­nüştürür. Bu durumda ilk akla gelen soru aynı makinenin her iki işi de yapıp yapamayacağı­dır. Gerçekten de bu olanaklıdır, ama pek sık başvurulan bir yöntem değildir. Örneğin, suyun yüksekteki bir depoya ya da gölete pompalandığı bazı küçük hidroelektrik sant-rallarda bu yöntem uygulanır. Elektrik üreti­leceği zaman, yüksekten akıtılan su türbinleri döndürür, bunlar da elektrik üreteçlerini ça­lıştırır. Elektrik tüketiminin az olduğu saat­lerde, başka bir santraldan alınan elektrikle beslenen üreteçler bu kez elektrik motoru görevini üstlenerek türbinleri döndürür. Bu durumda türbinler de pompa gibi çalışarak suyu yukarıya basar ve elektrik gereksinimi­nin arttığı saatlerde üretim yapabilmek üzere depoyu ya da göleti yeniden doldurur. Böyle­ce, iki ayrı makine grubundan biri pompa ve türbin, öbürü de üreteç ve elektrik motoru olarak çift işlev görebilir.

Kaynak: Msxlabs & Temel Britannica

Son düzenleyen Safi; 11 Mart 2016 14:14
7 Ekim 2008 23:05   |   Mesaj #2   |   
kompetankedi - avatarı
SMD Bir Dünyalı

Elektrik Motorları

Elektrik Motorları

Elektrik enerjisini mekanik enerjiye donusturen aygıtlara elektrik motorları denir. Her elektrik motoru biri sabit (Stator) ve digeri kendi cevresinde donen (Rotor ya da Enduvi) iki ana parcadan olusur. Bu ana parcalar, elektrik akımını ileten parcalar (ornegin: sargılar), manyetik akıyı ileten parcalar ve konstruksiyon parcaları (ornegin: vidalar, yataklar) olmak uzere tekrar kısımlara ayrılır. Alternatif akım ile calısan elektrik motorlarında rotor ve statorun manyetik akıyı ileten kısımları fuko akımlarından kacınmak amacıyla tabakalandırılmıs saclardan yapılır. Rotor ve Stator sac paketlerinin yapılması icin 0,35 - 1,5 mm kalınlıgında, tek ya da cift taraflı yalıtılmıs sac levhalar makas tezgahlarında seritler halinde kesilir. Bu sekilde olusturulan sac seritler serit cekirdekli trafoların ve makinaların yapımında baska bir isleme gereksinilmeden derhal kullanılabilmektedir. Makastan cıkan sac seritler cok seri - calısan kalıp - kesme presine verilir. Dakikada 300 - 500 kesme yapan 500 000 kp’lık presler stator ve rotor sac profillerini bir dizi - kesme halinde arka arkaya cıkartır.

Rotor ve stator sac profilleri birbirinin boslugunu dolduracak sekilde kesildiginden (kalıpla), uretim sonu kırpıntı parca miktarı cok azdır. Buyuk caplı rotor ve stator sac paketleri genellikle tek - kesmede cıkartılır. Bunun icin, onceden hazırlanmıs disk sekildeki saclar ustuste gelecek sekilde yerlestirilir. Bu sekilde yerlestirilmis sac tabakaları kalıp - kesme presinde tek bir hamlede kesilir. Sargıların yerlestirilmesi icin gerekli oluklar makinelerde acılır. İslem gorecek parca miktarı fazla degil ise oluk acma otomatında oluklar tek tek acılır. Buyuk sayıdaki parca miktarları ve buyuk caplı saclar icin her seferinde 5-6 oluk acabilen otomatlardan yararlanılmaktadır. Oluk acma otomatlarından gelen saclar ozel sayıcı terazilerde tartılır, istif makinesinde ust uste tabakalandırılır ve 5 - 10 kp/cm2 lik bir basınc altında sac paketi halinde birlestirilir.

Stator ve rotor sargı oluklarına uygulamada genellikle karton dosenmektedir. Yalıtmak amacıyla dosenen kartonun gorevi: Oluk icindeki puruzleri ortmek ve sargı tellerini hasarlardan korumaktır. Karton ile yalıtılan oluklara sargılar dosenir. Stator ve rotor sargıları tek kat ya da cift kat sarımlı yapılırlar. Tek katlı sargılarda her oluk icinde her bir sargının yalnız bir kenarı, buna karsın cift katlı sargılarda cift sayıda bobin kenarı (genellikle iki) bulunur. Stator Sargıları: Tek katlı sargılarda, onceden bir sargı makinasında hazırlanmıs ve izole edilmis sargı paketleri acık oluklara tek tek yerlestirilir. Buyuk gerilimli statorlarda acık oluklu sac paketleri kullanılır. Yarı acık oluklara sargılar ozel kalıp ya da sablonlar yardımıyla tek tek dosenmektedir. Tam kapalı oluklar icine, teller statorun alın tarafından baslayarak, ipligin igneye gecirildigi gibi tek tek gecirilir. Sonra bu teller sargı haline getirilir. Oldukca ugrasılı bu tur sarım yerine ozel sargı paketleri de kullanılmaktadır. Bu sargı paketlerindeki iletkenler sadece daha onceden hazırlanmıs taraflarından oluklara sokulur. Bu sekilde olukların diger tarafından dısarı cıkan sargı basları birbirleriyle sert lehim ya da kaynak suretiyle birlestirilir.

sayet oluklara az sayıda ve buyuk kesitli iletkenler sokulacaksa, cubuk seklindeki iletkenler kullanılır. Bunlar sonradan kendi aralarında vidalarla ya da lehimlemek suretiyle birlestirilir. Tahta ya da fiberden yapılmıs oluk kamaları ( ya da takozları ) oluk agızlarını kapatmaya yarar. Oluklardan dısarı cıkan sargı basları pamuk ya da cam pamugu ile sıkıca sarılarak yalıtılır. Sargıların devre baglantıları saglandıktan sonra stator bir fırın icinde 100 °C civarında kurutulur ve sonra yalıtkan vernik emdirilir. Vernik emdirme islemi havasız bir ortam icinde yapılır. Bunun icin once stator bir vakum kabı icine yerlestirilir ve kap sıkıca kapatılarak havası cekilir. Sonra kabın ustunde bulunan vernik muslugu acılarak iceriye vernik gonderilir. Ortam havasız oldugundan iceriye gonderilen vernik sargıların en kucuk aralıklarına dahi nufuz eder. Vernik emdirme isleminden sonra stator tekrar kurutma fırınına sokulur ve burada son kurutma islemi yapılır. Rotor sargıları elde ya da makinede sarılır. Bunun dısında uygulanacak butun islemler stator sargılarında oldugu gibidir.

Önemli İcatlar - Elektrik Motoruelektrik motorbob1



ELEKTRİK MOTOR ÇEŞİTLERİ
  • Alternatif akım motorları
    • Asenkron (indüksiyon) motorları
      • Tek fazlı asenkron motorlar
  • Yardımcı sargılı motorlar
    • Kondansatörlü motorlar
      • Kondansatör başlatmalı
      • Daimi kondansatörlü
      • Çift kondansatörlü
    • Yardımcı direnç sargısı olan tek fazlı motorlar
  • Gölge kutuplu motorlar
    • Üç fazlı asenkron motorlar
  • Döner bilezik-rotorlu motor (sargılı rotorlu motor)
  • Kısa devre-rotorlu motor (sincap kafes motor)
    • Senkron motorlar
      • Tek / çok fazlı motorlar
  • Alan sargılı
  • Sabit mıknatıslı
  • Relüktans
  • Histeresis
  • Değişebilir hızlı kutup anahtarlamalı
  • Doğru akımla çalışan motorlar
    • Şönt motor (paralel sarımlı motor)
    • Seri motor (seri sarımlı motor)
      • Alternatif / doğru akım
      • Split alan
    • Sabit mıknatıslı (dıştan uyarmalı motor)
      • Geleneksel konstrüksiyonlu motorlar
      • Top (sepet) sargılı motorlar
      • Oynar bobin motorlar
      • Doğru akım tork motorlar
    • Seri / şönt motorlar (compound motorlar = bileşke alanlı motorlar)
  • • Hibrit motorlar
    • Step motorlar
      • Küçük açılı
  • • Sabit mıknatıslı
  • • Relüktans
      • Sabit mıknatıslı
      • Relüktans
    • Fırçasız doğru akım motorları
    • Değişken frekanslı motorlar
      • Senkron motorlar
  • Sargılı rotorlu
  • Sabit mıknatıslı
      • İndüksiyon motorlar
    • Senkron faz kilitlemeli motorlar


Son düzenleyen Safi; 11 Mart 2016 14:33
ener
25 Temmuz 2011 21:41   |   Mesaj #3   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi & MsXLabs.org

Elektrik Motoru

Elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren araç. Elektrik motoru, bir mıknatısın manyetik alanı içinde bulunan ve üzerinden elektrik akımı geçen bir tele kuvvet etki etmesi olayına dayanır. Doğru akım ve alternatif akım motorları gibi iki türü vardır. Doğru akım motorları kalıcı bir mıknatıs ya da elektromıknatıs (stator) ile içinden akım geçtiğinde mıknatısın manyetik alanından dolayı dönen bir sarımdan (rotor) oluşur. Rotoru döndüren moment hep aynı yöndedir. Bu, ikiye bölünmüş ve her biri sarımın bir ucuna bağlı, halka biçimindeki bilezikler aracılığıyla rotora hep aynı yönde akım verilmesiyle sağlanır. Alternatif akım motorları içinde en çok kullanılanı, indüksiyon motorlarıdır. Bu motorlarda genellikle statordan geçen alternatif akım, rotorda bir elektromanyetik indüksiyon akımı meydana getirir. Rotorun dönmesini sağlayan moment, rotorda meydana gelen akımla statorun manyetik alanının etkileşmesinden doğar.İlk elektrik motoru (Barlow tekerleği) 1828'de yapılmıştır.
11 Mart 2016 15:02   |   Mesaj #4   |   
Safi - avatarı
SMD MiSiM
Etrafınızdaki eşyaların kaçında elektrikle çalışan bir motor olduğunu fark ettiniz? Saymaya gerek duyarsak; kol saatlerinden başlar, arabalara, çamaşır makinelerine, DVD oynatıcılarına, elektrikli sürügelere, saç kurutma makinelerine kadar gider. Aslında etrafımızı saran şeyin elektrik olduğunu fark etmişizdir. Bu elektrik motorun mucidine minnet duyuyorsanız ve elektrik motorunun nasıl icat edildiğini öğrenmek için buyrun devam edelim. Elektrik motorun İcadı diğer birçok icat gibi, bu icatta birçok meraklı ve parlak zekanın ürünü olmuştur. Elektrik motorunun icadı pilden hemen sonraya dayanıyor. Manyetik alanlar, elektrik akımı ve elektromıknatıs bu icattın ilerlemesine yol yaptı. Dünya genelinde, elektrik alanında çözümler ve geliştirmek için sabırlı bir şekilde çalışan birçok mucit vardır.
Elektrik Motoru Nedir
Ad:  Elektrik-Motoru.jpg
Gösterim: 90
Boyut:  19.5 KB

Sponsorlu Bağlantılar

Elektrikli motorun çalışma ilkesi şöyledir:
Ad:  elektrik-motoru-nedir-elektrikli-motorun-tarihi.gif
Gösterim: 160
Boyut:  193.9 KB
Elektrikli motorun çalışma ilkesi

Elektrikli Motorun Tarihi
İlk elektrikli motorun tarihi 1740’larda Andrew Gordon tarafından icat edilen basit bir elektrostatik motor olduğu biliniyor fakat 1820’de, Andre-Marie Ampere manyetik alan ve elektrik akımı etkileşimiyle mekanik güç üretimini açıklayan Ampere yasası’nı – Ampere İlkesi’ni – keşfetti. Bu fikir Britanyalı kimyager ve fizikçi Michael Faraday tarafından daha da şekillendirildi. Bu bilim insanı önemli elektromanyetik buluşlarıyla bilinirdi ve bu buluş kesinlikle elektrik bilimi alanındaki büyük atılımlardan birisiydi.

Maddi sıkıntısı yoğun olan bir ailenin çoçuğu olmasına rağmen daha çocukluğundan meraklı bir kişiydi. Hayatını idame ettirmek için Londra’da kitap ciltmele atolyesinde çalışırdı. Okumaya olan tutkusu, onu ciltlediği her kitabı incelemesini sağladı. Bir gün bir kitaba sahip olma isteği onu çok heyecanlandırıyordu. Kim, okumaya olan bu tutkusu ve heyecanının güç konseptindeki ilgisini daha iyi kavrayacağına yardım edeceğini düşünebilirdi ki? Bu alışkanlığı hayatının sonraki safhalarında icat yaparken yardımcı oldu. Faraday, elektromanyetik araçlar kullanarak elektriğin mekanik enerjiye dönüşümünü gösterdi. Bunu, üstündeki sabit mıknatısı yerleştirirken serbest sallanan kabloyu civa havuzuna daldırarak yaptı. Telden elektrik akımı geçirdi, telden geçen elektrik akımı dairesel manyetik alan oluşturdu ve mıknatıs etrafında dönmeye başladı. Meraklı bir zeka ve ilham bu adama büyük icadın temelini atmasına öncülük etti. 1827’de Anyos Jedlik elektromanyetik bobinle deney yaptı ve komütatörü tanıtarak tekrar eden devirle alakalı birçok sorunu çözdü. O, bu cihaza ”Elektromanyetik kendini döndürücü” dedi. Bundan bir yıl sonra, Anyos üç bileşene – çark, komütatör ve sabit kısım – sahip olduğunu iddia ettiği ilk makinesini gösterime sundu.

ilk komütatör DC elektrik motoru
1832’de, William Sturgeon ilk komütatör DC elektrik motorunu tanıttı. Sturgeon’un yolunu izleyen Thomas Davenport, ticari amaç için DC motorununu icat etti. Onun makinesi, matbaaya güç veren makineler kadar güç verebiliyordu. Ne yazık ki yüksek batarya gücü Thomas’ın iflas etmesine yol açtı. Bu sorunlar olduğu için, makine ticari amaçlar için kullanılamadı. Ancak 1855’te Jedlik yeniden makineyi çalıştırmak için şansını denedi ve elektromanyetik çarkta olduğu gibi aynı prensipleri uyguladı. Sonunda 1871’de ilk gürleyen ticari makine Zenobe Gramme tarafından tanıtıldı. Sonra 1886’da, Frank Julian Sprague ilk uygulanabilir DC motorunu geliştirdi. Bu makine farklı yüklerde bile sabit hızda kalabiliyordu. 1888’te, Nikola Tesla mevcut dönüştürücüler ve motorlar değiştirecek bir yazı yayınladı. George Westinghouse Tesla’nın patentini satın aldı ve CF Scott kendisine yardım ederken motorları geliştirmesi için işe aldı. İcadı işe yaramaz yapan birçok pürüz gibi, AC motorun sabit hızı arabalar için uygun görülmedi. Westinghouse’ın zeki çalışanları – motorun geliştirmek için çalışan mühendisler – 1891’de Colorado’da madencilik operasyonuna güç vermesi için ayarladı.

1886’da Amerikalı sanayici Sprague, ilk tutarlı hızlı DC motorunu tanıttı. Bu şirketinin dünyanın endüstri motoru kataloğunu tanıtmasını sağladı. Hemen 1889-1990 yıllarında, Rus mucit ve mühendis Dolivo-Dobrovolsky, üç aşamalı indüksiyon motorunun kafes-çark versiyonlarını tanıttı. İlginç şekilde, bu tip motorlar ticari amaçlı tarihlerden beri hala bugün de kullanılıyor.

Westinghouse, 1892’de pratik olarak kullanılabilecek ilk indüksiyon motorunu meydana getirmede başarılı oldu. 1893’de 60 hertz indüksiyon motoru geliştirdi ama tüm bu ilk motorlar iki safhalı motorlardı. General Electric 1891’de üç safhalı indüksiyon motorlar üretmeye başladı. Bu tarihten 5 yıl sonra, 1896’da, Westinghouse ve General Electric sincap kafesi çarkı üretimi için anlaşma imzaladı. 1905’te, Alfred Zehden asansörlerde ve trenlerde kullanılabilecek patent formunda doğrusal indüksiyon motoru tanımladı. Ve 1935’te kullanılabilecek olan bu doğrusal indüksiyon motorunu yapmak Kemper’a neredeyse 30 yıla mal oldu. Bu motor sonradan Laithwaite tarafından uyarlandı. O, bu indüksiyon motorunun ilk tam boyutlu modelini tanıtan kişiydi.

Geleneksel motorların bugünki muazzam beygir güçlü motorlara nasıl geliştiğini görmek şaşırtıcı. Çoğumuz çevremizdeki diğer icatları gördüğümüz kadar bu harika icadı hergün görmediğimizi söylerdi. Tekrar düşünün! Bu küçümsenemez icat bugün kullandığımız birçok elektrikli cihazın bir parçası.