lastik

taşıt tekerleklerinin, jantı çevreleyen esnek ve çoğunlukla kauçuk dış gövdesi. Darbe ve sarsıntıların soğurulmasmın istendiği uçak, otomobil, motosiklet gibi taşıtlarda içi havayla doldurularak şişirilen içli ya da içsiz lastikler kullanılır. Bunlar genellikle dış lastik olarak anılır. Depo ve fabrikalarda kullanılan araçlara ya da çok ağır iş makinelerine ise çoğunlukla dolma (ya da dolu) kauçuk lastikler takılır.

Havalı lastikler esnek olmakla birlikte biçim değiştirmez. Tübles ya da şambriyelsiz lastik olarak da bilinen içsiz havalı lastikler, sıkıştırılmış havanın dışarı kaçmasını engellemek amacıyla geçirimsiz esnek bir astarla kaplanmıştır. Havalı lastiklerin yere değen dış çerçevesi, üzerine dişler açılmış kaim bir kauçuk taban bölümüyle kaplanmıştır; bu bölüm lastiği yerin aşındırma etkisinden korur. Bu lastikler havayla şişirilmedikçe dolma lastiklerin tersine ne yük taşıyabilir ne de darbeleri sönümlendi- rebilirler.

Dolma lastikler.

İlk olarak 1881 ’de Londra’da atlı arabalarda ve sonraları da birçok karayolu aracında kullanılan dolma lastikler, başlangıçta çok sertti; bu nedenle kullanımları yasalarca kısıtlandı ve zamanla önemini yitirdi. Otobüs ve kamyonlarda kullanılan büyük boyutlu dolma lastiklerin yerini havalı lastikler aldı, buna karşılık fabrika taşıyıcılarında, traktörlerde yaygın biçimde dolma lastikler kullanılmaya başladı. Dolma lastikler çoğunlukla metal bir taban kuşağı üzerine sıkıca tutturulmuş kauçuktan ya da kimi zaman kauçuk benzeri poliüretan bileşiklerinden yapılır.

Bu kuşaklar lastiğin tabanıyla aynı genişliktedir ve lastiğin ana gövdesini oluşturan sert kauçuğa iyi tutunabilmeleri için çoğunlukla üzerlerine kırlangıç kuyruğu biçiminde dişler açıhr. Daha sonra sert taban kauçuğunun üzerine, pirinç kaplama yoluyla ya da yapıştırıcı bir katmanın yardımıyla yumuşak kauçuk yapıştırılır. Bu tür lastikler tekerleğin çevresine hidrolik bir presle geçirilir ve lastik ömrünü tamamlayıncaya değin tekerleğin çevresinde kalır. Bazı durumlarda da lastiğin doğrudan tekerleğin metal jantı üzerine püskürtülerek yapışması sağlanır.

Dolma lastiklerin, yük altında yapısı bozulmayacak ve darbeleri sönümlendirebile- cek biçimde tasarlanmış birçok değişik türü vardır. Bazılarının yapımında daha yumuşak kauçuk bileşiklerinden yararlanılır ve lastik gövdesinin içinde oluklar bırakılır.

Havalı (Şişme) lastikler

İlk havalı lastiğin patentini 1845’te İngiltere’de Robert William Thomson aldı. Bu lastik, biçimi bozulmayan bir dış lastik ile havanın dışarı kaçmasını önleyen kauçuk bir iç lastikten (şambriyel) oluşuyordu. Thomson’m ürettiği havalı lastiklerle kupa arabaları 2.000 km kadar yol yapabiliyordu, ama gene Thomson’m geliştirdiği dolma lastikler daha çok ilgi görünce, havalı lastikler yaklaşık yarım yüzyıl boyunca fazlaca yaygınlaşmadı.

DEVAMI Önemli İcatlar - Şişme Lastik