Cevap Yaz Yazdır
Güncelleme: 25 Ağustos 2016  Gösterim: 4.610  Cevap: 2

Türkiye'nin Barajları - Keban Barajı

bi quan
28 Nisan 2009 13:59       Mesaj #1
bi quan - avatarı
Ziyaretçi

Keban Barajı

Ad:  Keban Barajı1.jpg
Gösterim: 389
Boyut:  40.5 KB

Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Elazığ’ın 45 km kuzeydoğusunda, Fırat Irmağı üzerinde kurulu olan kaya dolgu ve beton ağırlık barajı. Temelden 207 m yüksekliğiyle tamamlandığında Türkiye’nin birinci, dünyanın ise 21. yüksek barajıydı. Enerji üretimi, taşkınların denetlenmesi ve dolaylı sulama amacıyla yapımına 1965’te başlanan baraj 28 Ağustos 1974’te hizmete alınmıştır.

Sponsorlu Bağlantılar
Baraj, kalkşist ara katmanlı kireçtaşı, mermer ve dolotaşmdan oluşan, Paleozoyik (Birinci) Zamana (y. 570-225 milyon yıl önce) ait yaklaşık 1.000 m kalınlığındaki yaşlı Keban Oluşuğu üzerine oturtulmuştur. Zeminin beyaz, pembe, açık ve koyu gri renkli kireçtaşı ve mermer öğeleri, baraj yerinde ve göl alanında görünür durumdadır; bunlar yer yer kristalleşmiş ya da yeniden kristalleşmiş sert ve dayanıklı kayaçlardır. Kalkşist ve dolotaşı öğelerine galerilerde ve sondaj kuyularında rastlanmıştır.

Katmanlaşma genellikle belirsiz ve çok aralı eklemli, çatlaklı ve yardımlıdır. Yapının içinde çok sayıda karstik erime boşluğu ve mağara bulunur. Sondaj kuyuları ve galeriler sık sık karstik boşlukları kesmiştir. Karstik boşlukların büyüklükleri kılcal çatlaklardan 100 bin m3’lük büyük mağaralara kadar değişir. Bu da karstlaşmanın iyi geliştiğini gösterir. Yarılım ve eklem sistemleri boyunca, yüzeysel akaçlamayla gelişen erime boşluğu, erime kanalı ve mağaraların içi kil, çamurtaşı, miltaşı ve kumtaşıyla dolmuştur. Bazı mağaralar ve erime boşlukları ise tümüyle boştur.

Yüzeysel akaçlamayla gelişen karstlaşmanın yanı sıra aşağıdan yukarıya doğru derin bir hidrotermal karstlaşmanın oluştuğunu gösteren kanıtlar vardır. Siyenit porfirler tarafından yer yer kesilen kireçtaşları, magmalaşma sonucunda oluşan hidrotermal eriyikler ve karbon dioksit bakımından zengin gazlar tarafından eritilmiş ve yüzeye yaklaştıkça küçülen bir mağaralar sisteminin gelişmesine neden olmuştur.

Karbon Oluşuğunun üzerini, kloritli şist, serizitli şist ve kalkşistten oluşan üst şist katmanı uyumsuz bir biçimde örter. Bu katmanın kalınlığı yaklaşık 1.500 m’dir. Keban Oluşuğunun üzerine taban konglomerasıyla birlikte oturan üst şist, baraj gölünde ve barajın akış ağzı tarafında geniş bir alanda görünür haldedir. Mezozoyik (İkinci) Zamanda (y. 225-65 milyon yıl önce) bazik bir yanardağ patlaması sonucu siyenit porfirler oluşmuştur. Baraj ekseninin akış yönünün aşağısında sağ ve sol yakada dayklar görünür haldedir. En genç çökeller, ırmak boyunca yer alan Kuvaterner (Dördüncü) Dönemin (y. 2,5 milyon yıl öncesinden günümüze) taraça ve alüvyonlarından oluşur. Baraj alanında tektonizma sonucu çoğunlukla baraj eksenine koşut ve kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu yanlımlar gelişmiştir. Bu yanlımlar boyunca gelişen karstik boşluklar, baraj yapılırken temelin iyileştirilmesi çalışmaları sırasında çeşitli sorunlar yaratmıştır.

Baraj gölünde biriken suların, karstik erime boşluklu Keban Oluşuğunun kireçtaşı, mermer ve dolotaşı öğeleri içinden süzülerek kaçmasını önlemek amacıyla, 850-600 m yükseltileri arasında sürekli bir geçirimsizlik perdesi oluşturulmuştur. Bu perde, baraj gövdesi altında, göl alanının sağ ve sol yakasında enjeksiyon perdesi, diyafram duvar ve mağara dolgusu beton biçiminde yapılmıştır.

Kireçtaşları üzerine kurulan başka barajlarda olduğu gibi, geçirimsizlik perdesi yapımı birçok zorluklar çıkartmış ve çok masraflı olmuştur. Büyük karst boşluklarına rastlanması nedeniyle, baraj, perdesinde kullanılan çimento ve beton miktarı (170-370 ton perde enjeksiyonu çimentosu: 236.100 m3 perde ve mağara betonu) açısından dünyada ön sıralarda yer almaktadır.

Barajın temelden yüksekliği 207 m, talvegden yüksekliği 163 m, kret uzunluğu 1.097 m (608 metresi kaya dolgu olan bölüm) , kret genişliği 11 m, kret kotu 848 m, güvenlik payı 3 m, toplam dolgu hacmi 15.585 m3’tür.

Su toplama alanı 64.100 km2’dir. Baraj gölünün ölü depolama düzeyi 725 m, ölü depolama hacmi 1,355 milyar m3, normal su düzeyi kotu 845 m, aktif depolama hacmi 29,645 milyar m3, maksimum su düzeyi kotu 846,67 m, maksimum göl genişliği 20 km, maksimum su düzeyi kotunda göl hacmi 30,600 milyon m3 ve maksimum su düzeyi kotunda göl uzunluğu 125 km’dir.
Kapaklı tipte olan dolu savağı sol yamaçta ve beton ağırlık bölümündedir. Kret kotu 830 m, kret uzunluğu 96 m ve taşkın debisi 17.280 mVsn’dir. Boşaltım kanalı betonarme tiptedir ve uzunluğu 430,90 m’dir. Tehlike dolusavağı güvenlik tapalı tiptedir ve boşaltım hızı 5.500 m3/sn’dir. Sol yamaçta iki adet at nah kesitli derivasyon tüneli vardır. Bunların her biri 708 m uzunluğundadır ve boyutları 14,46 m x 15,46 m’dir. Derivasyon tüneli memba batardosunun kret kotu 725,50 m, mansab batardosunun kret kotu ise 701 m’dir. Keban Barajı ve Hidroelektrik Santralı’nda düşey eksenli Francis tipi 8 türbin ve düşey eksenli 8 jeneratör bulunmaktadır.

kaynak: Ana Britannica

Son düzenleyen Safi; 25 Ağustos 2016 20:49


17 Ağustos 2012 17:17       Mesaj #2
buz perisi - avatarı
VIP Lethe

Keban Barajı



Elazığ ili, Keban ilçesi yakınında, Fırat üzerinde kurulan büyük baraj ve hidroelektrik santralı. 1967 yılında yapımına başlanmış, 1974 yılında işletmeye açılmıştır. Barajın yüksekliği 207 m., ardında topladığı suyun hacmi 31 milyar m3, oluşturduğu yapma gölün alanıysa 675 km2dir. Çok dağlık bir yörede oluşan göl, vadileri dolduran birçok ince-uzun şeritler oluşturur. Keban Barajı'nın yıllık elektrik üretimi 6 milyar kws.'tır.
Ad:  Keban Barajı3.jpg
Gösterim: 270
Boyut:  50.7 KB

MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Son düzenleyen Safi; 25 Ağustos 2016 20:49
25 Ağustos 2016 20:38       Mesaj #3
Safi - avatarı
SMD MiSiM

Keban barajı

Ad:  Keban Barajı2.jpg
Gösterim: 174
Boyut:  36.8 KB

Keban barajı ve hidroelektrik santralı, Elazığ ilinde, Fırat nehri üzerinde, Elazığ il merkezinin 45 km K.-B’sında, Malatya il merkezinin 65 km K.-D’sunda, Keban boğazı adı verilen yerde kurulu baraj ve hidroelektrik santralı (HES). Halen, Türkiye'de işletmeye açılmış bulunan baraj ve HES’larının en büyüğü olan Kebar
t barajı ve HES, yapılmakta olan Atatürk ve Karakaya baraj ve HES'ları üretime geç fiğinde, yükseklik bakımından birinci, topladığı su miktarı bakımından ikinci (Ata türk barajından sonra), ürettiği enerji bakımından ise üçüncü sırada yer alacaktır.

1936'da, Fırat nehrinden yararlanarak bir elektrik üretim tesisi kurulması düşüncesiyle ilk araştırmalara başlanmış ve Fırat üzerinde Keban boğazı, Kemaliye, Kö- mürhan, Pertek gibi yerlerde ırmağın akış özelliklerini saptamak üzere ' 'akım gözleme istasyonları” kurulmuştur. Bir yandan da Fırat'ın geçtiği yerlerdeki arazinin yapısını belirlemek için topografya çalışmalarına başlanmıştır. 1959'da, Uluslararası kalkınma örgütü’nün (IDA) teknik desteği ve ABD kökenli EBASGÖ firmasının işbirliği ile 7 tane plan hazırlanmış, bu planların içinden en uygun olarak "Keban planı” seçilmiştir. Bu ön çalışmaların ardından, 1965’te yapımına başlanan Keban barajı, 1975’te tamamlanarak işletmeye açılmıştır.

Keban barajı’nın gövdesi beton ağırlıklı kaya dolgu tipindedir ve beton bölümünün hacmi 1 milyon m3’ü aşmaktadır. Bu bölümde sular, temelden 86 m yükseklikte, 5,2 m çapında 8 çelik borudan girer. Beton bölümünün altında ise baraj gölünde birikecek olan fazla suları boşaltmak üzere saniyede 17 milyon m3 su akıtabilen 124 m genişliğinde bir kanal bulunmaktadır. Keban barajının kret kotu 848 m, temelden yüksekliği 207 m, talvegten yüksekliği 163 m, normal su kotu 845 m, normal su kotundaki su toplama hacmi 30,6 milyar m3, göl alanı 675 km2’dir 8 türbinden oluşan hidroelektrik santralın ise toplam kurulu gücü 1 360 MW, yıllık elektrik enerjisi üretimi 6 milyar kVVsa'tir.

Keban barajının yapımıyla baraj gölünün sınırları içinde bulunan 94 yerleşme tümüyle, 118 yerleşme ise bir bölümüyle sular altında kaldı. Bu yerleşmelerin 111 ’i Elazığ’da, 91 'i Tunceli'de, 7'si Erzincan’ da, 3'ü de Malatya il sınırları içinde bulunuyordu. Bu yerleşme birimlerinde yaşayan yaklaşık 30 000 kişi başka yerlere göç etti.

Keban baraj gölü altında kalan arkeolojik yerleşmeleri kurtarma projesi. Keban baraj gölünün suları altında kalacak olan tarihsel yerleşmelerin ve uygarlık kalıntılarının kurtarılması amacıyla, 1966'da, ODTÜ'nün mimarlık ve restorasyon bölümü’nün; 1967’de de, İstanbul Üniversitesi prehistorya kürsüsü’yle Michigan Üni- versitesi'nin birlikte oluşturdukları iki ayrı ekip, yörede önce yüzey araştırmaları yaptı. Bu araştırmalar sonucunda saptanan yerleşmelerde birçok yerli ve yabancı bilim adamının katılımıyla kazılara başlandı (1968). Çalışmaların bir bölümü 28 Ağustos 1974'te. geri kalanları da 1975’te baraj gölünün dolmasıyla son buldu.

Bu sûre içinde Elazığ ve yöresinin, Doğu Anadolu bölgesinin bir bölümünün tarihöncesi ve kültürünü aydınlatan önemli kazılar yapıldı.

Bu kazılar Ü. Serdaroğlu yönetiminde Ağın ve Kalaycık, D.H. French başkanlığında Aşvan R. VVhallon Jr. ve H. T. VVright yönetiminde Fatmalı'-Kalecik, R. Harper başkanlığında Pağnik öreni (Kaşpınar), Hayri Ertem yönetiminde Hanibrahimşah", M. V. Loon ve G. Bucellati başkanlığında Korucutepe, H. Hauptmann yönetiminde Norşuntepe ve Körtepe U. Esin başkanlığında Tepecik ve Tülintepe (G. ArsebükTe birlikte), M. Darga ve R. Duru yönetiminde Değirmentepe höyüklerinde gerçekleştirildi.

Kaynak: Büyük Larousse


Hızlı Cevap
Mesaj:


Kaynak:

Bu sayfalarımıza baktınız mı
paneli aç