[KisukE UraharA]

Bertrand Russell, (1872-1970) ünlü İngiliz filozofu.

Mantık ve matematik alanında çığır açıcı çalışmalar gerçekleştiren Bertrand Russell, Whitehead'le birlikte Principia Mathematica adlı ünlü matematik kitabını yazmıştır. O, matematiksel mantık alanındaki çalışmalarını daha sonra felsefe alanına yansıtmış ve bu çerçeve içinde mantıksal atomculuk öğretisini geliştirmiştir. Buna göre, Russell sisteminin en basit tümcelerine atomik önermeler adını vermiş ve bu önermeleri, daha kompleks tümcelere karşılık moleküler önermelerden ayırmıştır.

O, moleküler önermelerin birbirlerine ve, veya,ise, ancak ve ancak gibi mantıksal eklemlerle bağlanan atomik önermelerden meydana geldiğini söylemiştir. Russell söz konusu mantıksal öğretiyle, belli bir metafiziksel görüşe ulaşmıştır. Başka bir deyişle, onun mantık öğretisiyle metafiziği arasında çok yakın bir ilişki vardır. Ona göre, biz söz konusu matematiksel mantıktan, felsefi analizden yararlanarak, dünyayı meydana getiren bileşenler hakkında sağlam bir fikir sahibi olabiliriz. O, matematiksel mantığının, dünyanın şeyler, bireyler, basit öğeler çokluğundan meydana geldiği inancı için sağlam bir destek olduğunu düşünmüştür. Dünya tek bir tözden oluşmaz, fakat çok sayıda ayrı ve tikel şeylerden meydana gelir.

Üstelik, bu basit öğeler, idealistlerin düşündüğü gibi, tinsel bir yapıda değildir. Bunlar basit oldukları ve yalnızca varoldukları için, kendilerinde hiçbir niteliğe sahip değildirler. Onlar, olgular adı verilen kompleks yapılar içinde ortaya çıkar ve bunlardan bazıları fiziki, bazıları da tinsel bir nitelik taşır. Bilgi kuramı bakımından ampirizmi benimseyen Russell, betimleme yoluyla bilgi ve tanışıklık yoluyla bilgi olmak üzere iki ayrı bilgi türünden söz etmiş ve bunların deneysel bilgimizin temelini meydana getirdiğini savunmuştur.

[Gabriella]

Bertrand Russell

18 Mayıs 1872'de Trelleck'de, İngiltere'nin birçok devlet adamı yetiştirmiş olan köklü bir ailesinde doğan Russell, G. E. Moore ile birlikte analitik felsefenin İngiliz kurucularındandır. 1970'deki ölümüne dek akademisyen, politik eylemci, eğitimci, sosyal reformcu, özgür düşünür pasifist ve barışçı olarak yirminci yüzyıla damgasını vuran kişiliklerden biri oldu. Meclis'te yer aldı, evlilik ve ahlak karşıtı fikirleri, Birinci Dünya Savaşı karşıtlığı nedeniyle Cambridge, Trinity Koleji'ndeki derslerine son verildi, Amerikan üniversitelerinden atıldı ve hapsedildi; nükleer silahsızlanma için çağrılarda bulundu, ilerici bir okul kurdu, hakkında birçok dava açıldı, sonuncusu sekseniki yaşında olmak üzere dört kez evlendi, yıkıcı yaramaz çocuk konumundan, büyük bir felsefe ve edebiyat adamı olarak görülmeye, Nobel Ödülü almaya (1959) doğru yol aldı. Bu arada durmaksızın yazarak, hepsi de etkileyici ve çekici biçimde yazılmış, ciddi felsefi çalışmalar ve günlük gazete yazıları seli yarattı.

Başlıca ilk çalışması ve felsefeye yaptığı en kalıcı katkı matematiksel mantık alanında, A. N. Whitehead'le birlikte ortaya koyduğu, matematiği mantığa indirgemeye yönelik bir çalışma olan, anıtsal Principia Mathematica'dır (1910-13). Bir deneyci olduğundan, Russell bu mantıksal dilin değişkenlerinin deneyimlerimizle doldurulacağını öne sürdü. Matematikte bu değerler, sözgelimi 'bir', 'iki', 'üç' gibi sayıların ne anlama geldiğini biliyorsak onunla sağlanacaktı, bilimde ve günlük yaşamda ise deneyimle, duyu verileri ve zihinsel imgeler gibi şeylerle bilinebilen şeylerden oluşacaklardı. Matematikte ya da bilimsel ve günlük bilgideki her şey bu temel verilerden 'mantıksal inşa' yoluyla, ilki için Principia Mathematica'da diğerleri için Our Knowledge of the External World'de (1914: Dış Dünya Üzerine Bilgimiz), The Philosophy of Logical Atomism'de (1918: Mantıksal Atomculuğun Felsefesi ) ve Human Knowledge: Its Scope and Limits'de (1948: İnsan Bilgisi: Alanı ve Sınırları) gösterildiği gibi kurulacaktı.

Yaşamının erken bir döneminde Russell öğrenciler için felsefeye oldukça iyi bir giriş olan The Problems of Philosophy'yi (1912: Felsefe Sorunları) yayımlamış ve sonlarına doğru kendi yaşamının felsefi ilerlemesi için yararlı bir rehber olan My Philosophical Development'ı (1959: Felsefi Gelişimim) yayımlamıştır. Ayrıca Türkçede üç cilt olarak yayınlanmış olan History of Western Philosophy (Batı Felsefesi Tarihi) felsefe tarihine Russell'in bakış açısını göstermesi bakımından ilgiye değerdir.

[ThinkerBeLL]

Bertrand RUSSELL (1872 - 1970)
MsXLabs.org & Temel Britannica

İngiliz düşünür, matematikçi ve yazar Bertrand Ar­thur William Russel, mantık ve matematik alanlarındaki çalışmalarının yanı sıra, ulus­lararası barış ve nükleer silahsızlanma konu­sundaki etkinlikleriyle de tanınır.
Russell, Monmouthshire'daki Trelleck'de soylu bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Büyükbabası John Russell iki kez İngiltere başbakanı olmuştu. Bertrand Russell özel eğitim gördükten sonra 1890'da Cambridge Üniversitesi'ne girdi. Özellikle matematik ve felsefe derslerinde çok başarılıydı. Bilginin sınırlan üzerine yaptığı araştırmalarda idealist bir görüşteyken daha sonra Deneycilik'i be­nimsedi. Matematik ile mantık arasındaki yakın ilişkiyi göstermeye çalışan Russell'ın bu konuda "The Principles of Mat­hematics" (1903; Matematiğin İlkeleri) ve Alfred North Whitehead ile birlikte yazdığı "Principia Mathematica" (1910–13; Matemati­ğin İlkeleri) adlarında iki önemli kitabı vardır. Pasif ist olan Russell, baskı ya da şiddete başvurmadan direnmekten yanaydı. Bunun doğal sonucu olarak savaşa karşıydı. 20. yüzyılın başlarındaki pasifist kampanyala­ra öncülük etti. 1916'da savaş karşıtı eylemle­rinden dolayı 100 sterlin para cezasına çarptırıldı ve üniversitedeki görevine de son verildi. 1918'de bu yüzden altı ay hapis yattı.
Russell ahlak ve eğitim konusunda özgür­lükçü düşüncelerden yanaydı. Daha 11 yaşın­dayken dinle ilgili kuşkuları olmuş, yaşamı boyunca hiçbir dine bağlanmamıştı. "Eğitim Üzerine" (On Education; 1926), "Neden Hıristi­yan Değilim" (Why I a m not a Christian; 1927), "Mutluluk Yolu" (The Conquest of Happiness; 1930) bu konularda yazmış olduğu kitaplar­dan bazılarıdır. 1927'de eşi Dora ile birlikte İngiltere'de Petersfield yakınlarındaki kırsal bir bölgede deneysel bir okul açtı. Çocukların baskıdan uzak, özgürce eğitilmesini öngören bu okul varlığını 1939'a kadar sürdürdü.
1931'de "lord" unvanı verilen Russell, II. Dünya Savaşı (1939–45) yıllarının büyük bir bölümünü ABD'deki çeşitli üniversitelerde konferanslar vererek geçirdi. 1944'te İngilte­re'ye döndü ve Trinity College'da öğretim üyeliğine atandı. 1949'da kendisine Liyakat Nişanı verildi.
Russell 1950'lerden başlayarak felsefeden çok, uluslararası siyasetle ilgilenmeye başladı. Bikini Adası'nda yapılan hidrojen bombası denemelerini kınadı. 1950'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı. 1958'de yeni kurulan Nükleer Silahsızlanma Kampanyası'na (CND) katıldı ve örgütün başkanlığına seçildi. Bundan iki yıl sonra, pasif direniş eylemleri düzenlemeyi amaçlayan 100'ler Komitesi'ni kurmak ama­cıyla bu görevden ayrıldı. 1961'de önderlik ettiği kitlesel oturma eylemleri yüzünden yedi gün hapis yattı. 90 yaşını aşmış olan Bertrand Russell 1963'te dünya barışını sağlamakta daha etkili olabilmek için devlet başkanları ile ilişkiye geçerek Bertrand Russell Barış Vakfı'nı ve Atlantik Vakfı'nı kurdu.
ABD'nin Vietnam'a asker göndermesine şiddetle karşı çıkarak, 1966'da Stockholm'de savaş suçlarını simgesel düzeyde yargılamak için kurulan ünlü Russell Mahkemesi'nin fahri başkanlığını yaptı.
"Evlilik ve Ahlak" (Marriage and Morale; 1929) ile "Batı Felsefesi Tarihi"nin (History of Western Philosophy; 1946) yanı sıra birçok yapıtı dilimize çevrilen Russell'ın "Autobiography"si (1967–70; Özyaşamöyküsü), nere­deyse 100 yılı kapsayan bir yaşamın sürükleyi­ci ve içtenlikli bir öyküsüdür.