Arama

Kinaye (Değinmece) Sanatı

Güncelleme: 9 Nisan 2018 Gösterim: 7.440 Cevap: 4
_KleopatrA_ - avatarı
_KleopatrA_
Ziyaretçi
8 Ocak 2010       Mesaj #1
_KleopatrA_ - avatarı
Ziyaretçi
Kinaye (Değinmece) Sanatı

Sponsorlu Bağlantılar
Vikipedi, özgür ansiklopedi&Derleme

Kinâye, sözlükte "bir fikri kapalı, dolaylı olarak anlatan söz, üstü örtülü, dokunaklı söz" şeklinde tarif edilir. Edebiyatta bir maksattan dolayı sözü hem hakiki, hem mecazi anlamlara uygun olarak kullanmaktır. Bir sözcüğü gerçek anlamının dışında benzetme amacı gütmeden ve engelleyici ipucu olmaksızın mecazlı anlamda kullanma. Bu kullanışta sözün gerçek anlamı da kasdedilmiş olabilir.
Başka bir deyişle gerçeği mecaz yoluyla dolaylı olarak anlatmaktır. Deyimlerin çoğu mecazlı anlamlarıyla kullanıldıkları için kinayeli sözlerdir.


Kinayenin Öğeleri:


* Meknibih:
Kinayenin lafzı
* Meknianh:Kinayenin delâlet ettiği mana

Mana Yönüyle Kinayeler


1. Öğücü kinayeler
2. Ayıplayıcı kinayeler.
3. Çirkini güzel gösteren, kabalığı hafifleten kinayeler.
4. Çok vasıtalı kinayeler.
5. Az vasıtalı kinayeler.
6. Vasıtası ve gizliliği az kinayeler.




Kasd Yönüyle Kinayeler


1. Müfred Kinayeler:
Kasdedilen mana sadece bir tane ise.
2. Mürekkeb Kinayeler:Birden çok mana kasdedilmişse.
3. Gizli Kinayeler:Kasdı zor anlaşılan kinayeler.
4. Açık Kinayeler:Kasdı kolay anlaşılan kinayeler.
5. Nisbet Kasdıyla Yapılan Kinayeler:

* Ben toprak oldum yoluna

Sen aşurı gözetirsün Şu karşıma göğüs geren Taş bağırlı dağlar mısın Yunus

* Ger kara taşı kızıl kan ile rengîn itsen

Rengi tağyîr bolur la’l-I Bedahşân olmaz Fuzulî

* Gâfil geçürme fursatı kim bâğ-ı âlemin

Gül devri gibi devleti nâ-pâydârdur Bâkî

Bir sözü hem gerçek hem de mecaz (değişmece) anlama gelecek bir biçimde kullanmadır.

Uyarı:Kinayede daha çok mecaz anlam kastedilir.
Bu yük onu çok yıprattı.
Bu cümlede “yük” sözü gerçek anlamıyla “ağır bir nesne”, mecaz anlamıyla yaşamın ağır sorumluluğudur.

Bu lekeyi kolay kolay çıkaramazsın.
Bu cümlede leke sözü gerçek anlamıyla “kir izi”, “mecaz anlamıyla” namusa dokunur suçtur.

Bir gün ektiğini biçersin.
Bu cümledeki gerçek anlam “tarımsal etkinlik”, mecaz anlam, “yaptıklarının karşılığını göreceksin” dir.

Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
(Atasözü)
Gerçek Anlam : Ateşin olmadığı yerde duman da yoktur.
Mecaz Anlam : Kimi küçük belirtiler, işaretler suç niteliğindeki olayların habercisidir.

Gül dikensiz olmaz.
(Atasözü)
Gerçek Anlam : Her gülün dikeni vardır.
Mecaz Anlam : Her sevilen şeyin bazı pürüzlü, sevgiye engel olan yanları vardır.


Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak
(M. Akif Ersoy)
Bu dizelerde “ocak” sözcüğü kinayeli kullanılmıştır.
Gerçek Anlam : Ateş yakılan yer Mecaz Anlam : Aile

—Mum dibine ışık vermez.
—Hamama giren terler.
—Taşıma su ile değirmen dönmez.
—Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
—Ateş düştüğü yeri yakar.
—Yaptığı hatayı anlayınca yüzü kızardı.

Misafir - avatarı
Misafir
Ziyaretçi
9 Şubat 2010       Mesaj #2
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Kinaye


Sponsorlu Bağlantılar
Kinaye (Değinmece) :Bir sözün, benzetme amacı güdülmeden, hem gerçek hem de mecaz anlamını düşündürecek biçimde kullanılmasına kinaye denir.
Kinayede asıl kastedilen, mecaz anlamdır. Kinayeden;karşıdakini incitmeden iğnelemede,hafif ve zarif biçimde alaya almada yararlanılır.
Deyim ve atasözlerimizde kinayeye çok rastlanır.

Örnekler:

* "Arkadaşın dayısı güçlüdür, halleder."
* "Bırak onu, burnu büyük adamdan hayır gelmez."
* "Çocukların velvelesi, herkesi ayağa kaldırdı."
* "Çok zahmet çektik, sonunda ayağımız düze bastı."
* "Ne yapsın, ayağı kaydı bir kere."
* "Böyle yürürseniz mahalleye yatsıya varırsınız."
* "Bu taşı bize dostumuz atıyorsa durup düşünmemiz gerekir."
* "Eh,bu hızla gidersek, okula belki yarın sabah varırız." ÖSS
* "Ey benim sarı tamburam
Sen ne için inilersin
-İçim oyuk derdim büyük
Ben onun'çün inilerim."

* "Ben toprak oldum yoluna
Sen aşırı gözetirsin
Şu karşıma göğüs geren
Taş bağırlı dağlar mısın?"

* "içinizde en yürekli olan gelsin."
* "Yokuş çıkmayı göze almayanlar hep çukurda kalır."
* "Atılan ok geri gelmez."
* "Rüzgâra karşı tüküren kendi yüzüne karşı tükürür."
* "Karşısında ağzımı açamadım ki."



buz perisi - avatarı
buz perisi
VIP Lethe
24 Kasım 2012       Mesaj #3
buz perisi - avatarı
VIP Lethe
Kinaye
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Maksadı kapalı biçimde, dolayısıyla anlatan söz. Edebiyat terimi olarak, bir sözün hem gerçek, hem de mecaz anlamıyla kullanılması sanatıdır. Kinayede benzetme amacı güdülmez. Anlam yeterince açık değilse kinâye-i baîde; apaçıksa kinâye-i karîbe denilir. Türkçede değinmece, uzak değinmece, yakın değinmece sözleri de kullanılır. Daha çok deyim özelliği taşıyan sözlerle yapılır. "Dilber gelince bezme yüzü güldü âşıkın" mısraında yüzü güldü sözü kinayeli olarak kullanılmıştır.
In science we trust.
_EKSELANS_ - avatarı
_EKSELANS_
Kayıtlı Üye
8 Haziran 2013       Mesaj #4
_EKSELANS_ - avatarı
Kayıtlı Üye
Kinaye Sanatı / Edebi Sanatlar
MsXLabs.org

edebi sanatlar

Bir sözü hem gerçek hem de mecaz anlamda kullanmaktır. Bir sözü hem gerçek hem de mecaz anlamda kullanma sanatıdır. Bir sözün, benzetme amacı güdülmeden, hem gerçek hem de mecaz anlamını düşündürecek biçimde kullanılmasına kinaye denir.
Kinayede asıl kastedilen, mecaz anlamdır. Kinayeden;karşıdakini incitmeden iğnelemede,hafif ve zarif biçimde alaya almada yararlanılır. Deyim ve atasözlerimizde kinayeye çok rastlanır.

Ey benim sarı tanburam,
Sen ne için inilersin,
İçim oyuk derdim büyük,
Ben onun’çün inilerim.

Ben toprak oldum yoluna,
Sen aşırı gözetirsin,
Şu karşıma göğüs geren,
Taş bağırlı dağlar mısın?
Yunus Emre


Yukarıdaki dörtlüklerde altı çizili sözcükler hem gerçek hem de mecaz anlamlarını düşündürecek şekilde kullanılmıştır.

Uyarı
: Kinayede daha çok mecaz anlam kastedilir.


- Mum dibine ışık vermez.
- Hamama giren terler.
- Taşıma su ile değirmen dönmez.
- Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
- Ateş düştüğü yeri yakar.
- Yaptığı hatayı anlayınca yüzü kızardı.
-Arkadaşın dayısı güçlüdür, halleder.
-Bırak onu, burnu büyük adamdan hayır gelmez.
-Çocukların velvelesi, herkesi ayağa kaldırdı.
-Çok zahmet çektik, sonunda ayağımız düze bastı.
-Ne yapsın, ayağı kaydı bir kere.
-Böyle yürürseniz mahalleye yatsıya varırsınız.
-Bu taşı bize dostumuz atıyorsa durup düşünmemiz gerekir.
-Eh, bu hızla gidersek, okula belki yarın sabah varırız.

Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
9 Nisan 2018       Mesaj #5
Avatarı yok
Yasaklı

Kinaye (Değinmece)!


Kinayede asıl anlatılmak istenen sözün mecaz anlamıdır. İlgili edebi sanat, sözcüğün gerçek ve mecaz anlamı birlikte verilerek kullanılır.

Kinaye Sanatının Kullanıldığı Örnek Cümleler!

  • Sırtımdaki yük taşınır gibi değil (Yük: Taşınan eşya / gerçek anlam, Sorumluluk / mecaz anlam)
  • Girdiği son sınav onu hayli terletti (Terlemek: Fiziksel olarak ter dökmek / gerçek anlam, Zorlanmak / mecaz anlam)
  • Dilin kemiği yok ki! (Dilde yapısal olarak kemiğin bulunmaması / gerçek anlam, Ağza gelen her şeyin söylenmesi / mecaz anlam)
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

20 Ağustos 2016 / ThinkerBeLL Sanat
6 Mayıs 2011 / MaRCeLLCaT X-Sözlük
13 Temmuz 2015 / Finn and Jake Sanat