Cevap Yaz Yazdır
Güncelleme: 15 Mayıs 2018  Gösterim: 18.742  Cevap: 3

Fonetik (Ses Bilgisi)

20 Ekim 2008 13:03       Mesaj #1
asla_asla_deme - avatarı
VIP Never Say Never Agaın
FONETİK ya da sesbilgisi bir dildeki seslerin oluşumunu, aktarılmasını ve algılanmasını inceler. Bir dilin en yalın ve temel öğesi olan ses, insan gırtlağındaki ses tellerinin titreşi-miyle oluşur; küçükdil, dil, dudaklar, damak, geniz, dişler gibi organlarla değişik nitelikler kazanır. Fonetik insan sesiyle ilgili çalışmalar yapar. Doğadaki öteki canlıların ya da cansız­ların çıkardığı sesler fonetiğin uğraş alanı dışında kalır. Fonetik, insanın çıkarabildiği tüm sesleri incelerken belirli bir dile bağlı kalmaz. Başka bir deyişle fonetik bir dildeki sesleri değil, genel olarak sesleri inceler. Buna göre fonetiğin bazen fizik, bazen de fizyoloji ile ilişkisi olur.
Dilbilim alanında seslerle ilgilenen bir dal daha vardır. Fonoloji ya da sesbilim denen bu dal ile fonetiği birbirine karıştırmamak gere­kir. Fonoloji sesleri bildirişim açısından ince­ler; seslerin yüklendikleri görevleri göz önüne alır ve dilbilim yöntemleriyle iş görür. Sesler aracılığıyla oluşan ve kendine göre ayırıcı bir özelliği bulunan bir birim olarak tanımlayabi­leceğimiz sesbirim ya da fonem, sesbilgisinin temel yapı taşıdır. Sesbirimler iki eğik çizgi arasında gösterilir. Örneğin /p/, Ibl birer sesbirimdir. "So pa", "So ba" sözcüklerini anlam açısından ayıran bu /p/ ve Ibl sesleridir. Sesbilgisi her sesbiriminin nasıl oluştuğunu, fiziksel özelliklerini ve nasıl algılandığını in­celer.
Örneğin İpi sesi Türkçe'de çift dudaksıl, süreksiz ve titreşimsizdir. Bir sesin sesbirim olarak tanımlanabilmesi için hem sözcük ba­şında, sözcük sonunda hem de ortasında görülebilmesi gerekir. Bu nedenle, örneğin, Türkçe'de /ğ/ bir sesbirim değildir. Çünkü /ğ/ ile başlayan Türkçe bir sözcük bulunmamak­tadır.
Sponsorlu Bağlantılar
Sesbilgisi, ayrıca, konuşma işinin gerçekleş­mesi, konuşma sırasında seslerin üretilişi, bunların çıkış yerleri ve biçimleri, hece, vur­gu, ton gibi kavramları, seslerin öbeklendirilmesi gibi konuları inceler



MsxLabs & TemelBritannica


12 Kasım 2010 10:45       Mesaj #2
ThinkerBeLL - avatarı
VIP VIP Üye
Ses Bilgisi (Fonetik)
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Sponsorlu Bağlantılar
Ses bilgisi ya da fonetik sözcüğü, Yunanca "
ses" anlamında olan "phōnḗ " sözcüğünden türetilen ve "işitilen, duyulan" anlamına gelen "phōnētikós" sözcüğünden gelmektedir. Ses Bilgisi, dilsel seslerin ögelerini araştırır.
Ses Bilgisi; Modern Dilbilim, Biyoloji, Akustik Bilimi, Sinir Bilimi, Tıp ve diğer bilimlerle ilişkili olan kendine özgü, disiplinler arası bir alandır. Ses Bilgisinin araştırma nesnesi, konuşulan dildir. İşlevsel Ses Bilgisi, Ses Bilim gibi konuşulan dili farklı açılardan ele alır. Ses Biliminde "dil sistemindeki ses birimlerin işlevleri", Ses Bilgisinde ise sözlü ifadelerdeki özellikler söz konusudur ve Ses Bilgisi, fen bilimlerinin yöntemlerini kullanır. Ses Bilgisinin amacı görgül dil üretimi ve bu üretimin algılamasının imkân ve sınırlarını araştırmaktır.

Ses bilgisinin çalışma alanları

Ses Bilgisi, çalışma alanı olarak ikiye ayrılır:

1. Genel ses bilgisi

Genel Ses Bilgisi, bir dildeki işaretlerin üretimi, aktarımı ve alınması ile ilgilenir. Genel Ses bilgisinin bu üç çalışma alanına karşılık gelen alt alanları şunlardır:
  • Boğumlama: Dile fizyolojik bakış açısı ile yaklaşır.
  • Sesçil Fonetik: Seslerin ve dil şifrelerinin taşıyıcısı olarak dilin fiziksel yapısıyla uğraşır.
  • İşitsel Fonetik: Ses olaylarının nasıl algılandığı ve bunların beyindeki oluşumu ile ilgilenir.
2. Uygulamalı ses bilgisi
Alt alanları şöyledir:
  • Düzgüsel sesbilgisi: Bir dildeki seslerin doğru söylenişine göre dildeki ses sisteminin kurallarını inceler.
  • Karşılaştırmalı sesbilgisi: Artzamanlı ve eşzamanlı olarak iki dilin sesbilimsel sistemlerini karşılaştırır.
  • Betimsel sesbilgisi: Fonetik öğelerin ve bu öğelerin birleşimlerinin sıklığı, belli bir şifreye ait dilsel işaretlerin özelliği, fonetik ve fonolojik istatistik konularını inceler.
  • Adli sesbilgisi: Suç Bilimi gibi alanlarda bir konuşmacının ses ve konuşma özelliklerinin araştırılmasına yönelik fonetik bilginin kullanıldığı alandır.
  • Araçsal ya da deneysel sesbilgisi: Uluslararası Fonetik Alfabesi aracılığıyla bütün dillerdeki seslerin gösterilmesi ve tanımlanması ile uğraşır.
  • Kulak fonetiği: İnsan duyumunun yeteneğiyle uğraşan kuramsal sesbilgisinin alanıdır.
  • Patholoji fonetiği: Dilbilimsel dil, konuşma, ses, nefes alma ve duyma bozukluklarına yönelik inceleme yapar.
  • Fonolojik sesbilgisi: Farklı tonlama türlerinin ve vurgulamanın araştırılması gibi konularda bir dildeki ses birimlerinin işlevi, ilişkisi, düzenlenmesi ve yapısı ile uğraşır.
  • Psikolojik sesbilgisi: Bir dildeki seslerin yayılması, konuşma sürecinin planlanması ve konuşmayı konuşmacının kendisinin algılaması gibi konuları kapsar.
  • İletişimsel sesbilgisi: Bilgi alışverişinde ses yapısının düzenlenmesi ile uğraşır.
  • Nörolojik sesbilgisi: Merkezi sinir sisteminin konuşma sürecini ayarlaması ile uğraşır.
  • Eğitsel fonetik: Konuşma becerisinin kazanılması ve bireysel ses gelişimi konularıyla uğraşır.
  • Prozodi: Dildeki seslerin tanımlanması ve bu seslerin, sözcük hecelerindeki kullanımı ile uğraşır. Araştırma alanına hecelerin ses yapısı ve dildeki seslerin birleştirilme kuralları da dahildir.
Dil sisteminin öğesi olarak ses birimleri ile ses bilimi de ilgilenir. Fonetik ve Fonoloji arasındaki fark "Ses Bilgisi" kavramıdır.
Daisy-BT
2 Ağustos 2011 01:10       Mesaj #3
Daisy-BT - avatarı
Ziyaretçi

Fonetik

Konuşulan dili oluşturan sözcüklerin, ses yapısı bakımından incelenmesi, sesbilgisi, sesbilim.

Konuşulan dilde kullanılan sesleri, işlevlerinden bağımsız olarak tüm fiziksel nitelikleriyle inceler. Telaffuz fonetiği ve akustik fonetiği olmak üzere iki dala ayrılır. Birincisi seslerin üretimini; ikincisi sesin, havanın titreşimiyle iletimini ve fiziksel doğasını inceler.

MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedis
15 Mayıs 2018 23:21       Mesaj #4
nötrino - avatarı
VIP SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI!

Konuşma Hızı ile Sözcükler Arasındaki Bağlantı!


Bazı sözcüklerin, "hım" ya da "ee" gibi duraksama ya da tereddüt belirten seslere neden olduğu ve konuşma hızını düşürdüğü tespit edildi. İsviçre'nin Zürih Üniversitesi'nden (UZH) araştırmacılar, farklı dillerden örnekleri değerlendirerek "hım" ya da "ee" gibi konuşmayı yavaşlatan seslerin, genellikle isimlerden önce kullanıldığını, fiillerden önce kullanımına çok daha az rastlandığını belirtti.

Bazı sözcüklerin konuşurken bilinçsizce diğerlerine göre daha yavaş telaffuz edildiğine dikkati çeken araştırmacılar, bazen kısa duraksamalar yapıldığını ya da "hım" gibi sesler çıkarıldığını ifade etti.

Söz konusu yavaşlama etkilerinin beynin konuşulan dili nasıl işlediğine dair önemli veriler sağladığının altını çizen araştırmacılar, belirli bir sözcüğün ifadesini planlarken karşılaşılan zorluklara değindi.

Hollanda'nın Amsterdam Üniversitesi ve UZH'den bir grup araştırmacı dünyanın dört bir yanından dil bilimi ve kültür açısından farklı insanların spontane konuşmalarına dair binlerce kaydı inceleyerek, analiz etti.

İlgili kayıtlarda "arkadaş" gibi isimlerden ve "gel" gibi fiillerden önce kullanılan yavaşlatıcı etkileri inceleyen araştırmacılar, seslerin saniyedeki hızını ölçerek konuşmacıların duraksama yapıp yapmadığına baktı.

Fonetik araştırmacıları, "Farklı dil örneklerinde fiillere oranla isimlerden önce yavaşlama efektleri kullanılması yönünde güçlü bir eğilim olduğunu keşfettik. Buna genelde yalnızca yeni bir bilgiyi temsil ettiğinde kullanıldığından dolayı isimleri planlamanın daha zor olması neden oluyor. İsimler, kimi zaman da atlanıyor ya da yerlerine zamir kullanılıyor. 'Arkadaşım geri döndü.', 'Geri döndü.' veya 'O (arkadaşım) geri döndü.' gibi. Bu tür değiştirme ilkeleri, fiiller için geçerli değildir. Fiiller, genellikle yeni veya eski bilgileri temsil edip etmediklerine bakılmaksızın kullanılırlar." değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: AA Bilim Teknoloji / Science Daily (15 Mayıs 2018)
Hızlı Cevap
Mesaj:



paneli aç