Cevap Yaz Yazdır
En İyi Cevap Var|Gösterim: 31.691|Cevap: 2|Güncelleme: 4 Mart 2009

Immanuel Kant'ın felsefe anlayışı nasıldır?

Ziyaretçi
23 Kasım 2008 02:13   |   Mesaj #1   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
ımmanuel kant ın felsefe anlayışını anlatınız
EN İYİ CEVABI Keten Prenses verdi
'' kant ahlakı '' diye bir kavramın doğmasına neden olmuş, gayet öznel bir yorum olmakla birlikte, neredeyse bütün fikirleri ağlaya ağlaya ayakta alkışlanası filozoftur.

kant ahlakı'nın önemi, en temel sloganı olan '' başkalarına araç gibi değil, amaç gibi bakınız '' dan kaynaklanmaktadır kanımca. ki, bu araç amaç meselesi üzerinde, hala daha milyonlarca tartışma vardır. altına tereddütsüz imzamı atabileceğim bir ahlak anlayışıdır, lakin, bu anlayışın yerleşmesinin mümkün olamayacağını, herzaman karşılıklı bir değişkenlik durumuyla karşı karşıya kalacağımız gibi pek çok tartışma karşısında, çeşitli soru işaretlerine gark olmaktayım. ayrıca çok da popüler bir söylem haline geldiği de bir gerçektir; demokrasiyi araç mı yoksa amaç mı olarak göreceğine karar veremeyen aklı karışık politikacılar dahil, neredeyse artık her konuda dile getirilen bir bakış açısı olmuştur.
Sponsorlu Bağlantılar

ama benim bu konuda asıl ilgimi çeken ve bu ahlakın yerleşmesinin, hep bir dönüşümlü ilişki şeklinde olacağı konusundaki düşüncemi belki de yanılsamamı, bilemiyorum, destekleyen şeylerden biri de şu olmuştur;

bu ahlak anlayışını dile getiren kant'a karşı, daha sonraları, bir varoluşçu olan kierkegaard'ın, kant'ın söylemini, şöyle, aslında gayet basit bir örnekle ve varoluşçuluğun karamsar anlayışı ile harmanlayarak, çürütmeye kalkışmış olmasıdır.

kierkegaard, bu amaç araç meselesi hakkında şöyle demiş;

'' başkalarına, araç değil, amaç gibi bakalım. güzel! anamın yanında kalırsam, ona araç gibi değil, amaç gibi bakmış olurum şüphesiz. ama korkarım ki, ozaman çevremde, biraz da benim için kelle koltukta savaşanları araç yerine koymuş olurum. savaşçılara katılırsam, onları amaç yerine koymuş olurum ama bu kez de anamı araç saymak tehlikesi başgösterir. ''

kant’a (1724-1804) göre, evrende değer üreten, özgürlüğünü iyi iradeyle yaşayabilen, bir amaç ortaya koyabilen biricik canlı, insandır. o nedenle ahlak da, hukuk da ortaya amaç koyabilen insanın ürünleridir.

insan aklı iradeyi yönlendirir; davranışlar arasında seçim yapar. irade aklın dışında olduğu zaman insan seçim yapma gücünü yitirir.

özetle seçim, aklın ürünü olduğu sürece insan iradesi özgürdür.

böylelikle kant, ahlak bilimini felsefenin bir parçası yapar ve evrensel boyutta iyi niyet yörüngesine oturtur. aklın işlevi, bir araç olarak değil, bir amaç olarak iyi olana kendiliğinden koşmaktır, ulaşmaktır.

kısacası kant, düşünceyi algıya yeğler, duyguyu ödev bilinci düzeyine yükseltir.

çünkü, ödev bilinci, davranışa ahlaksal değer katan kaynaktır.

davranıştaki bu ahlaksal değer ölçütü, bencilliği, makyavelizmi, hazcılığı, yararcılığı, çıkarcılığı ve aklı bunlara ulaşmak için bir araç olarak kullanan çocukça ve bencilce kurnazlığı mahkûm ve reddeder, kant. çünkü, kant’a göre, belli bir sonuca ya da amaca yahut da başarıya ulaşmak için belli davranış(lar)ı benimsemek yetmez. önemli olan, davranışın, aklın evrensel yasasına uymasıdır.

bu yasa, kökenini insanın içinde/vicdanında bulan kutsal bir sestir, kant’a göre. bu yüzden akıl, eğer mutluluk, haz ve yarar/çıkar gibi değişkenlerle iradeyi yönlendirir ve davranışı belirlerse, ahlaksal değerini yitirmiş, ahlakın dışına taşmış olur.

ahlakın dışında kalan gerçekler, görelidir, değişkendir. sözgelimi, bir köye gitmek için kara yolu varsa, demir yolu yapma zorunluluğu duyulmayabilir. akıl, bu ‘ teknik buyruğu’ verebilir, kolaylıkla. bunun ahlakla ilgisi yoktur.

bir de erişilmek istenen amaca bir araç olarak bir başka şeyi buyuran ‘ koşullu olan/kesin olmayan buyruk’ vardır . sözgelimi, ‘sınavı başarmak istiyorsan, çalışmalısın’ buyruğu gibi. böylece ortaya, bir başka şeye bağımlı olan ‘eğerli’ bir buyruk çıkar. elbette bu buyruğa uyulması zorunlu değildir. zira, koşullu olan/kesin olmayan buyruk, ahlaksal değer ve düzey açısından yalnızca bir öğütten ibarettir. o kadar.

buna karşılık, kant’a göre bir de ‘kesin/koşulsuz buyruk’ vardır. matematik kadar değişmez gerçekliği, öncelliği (a priori) ve evrenselliği olan, hiçbir ayrık kural tanımayan ahlaksal zorunluluk yasasının buyruğu.

bu buyruğun özüne, ahlak ve hukuktaki yansımalarına bir başka yazımda değineceğim.

kant’ın özetlemeye çabaladığım bu ülkücü ahlak görüşü, hiç kuşkusuz bütün zamanlar için geçerlidir: ‘her davranışınızda, kendinizde ve başkalarında olan insanlığı amaç edinin, onu asla araç kılmayın ‘.

buradan yola çıkan kant, ahlakın, hukukun yasalarını, ilkelerini kotarır.

gerçekten hiçbir düşünür, ahlaka, hukuka kant gibi yaklaşmamıştır.

o, ‘ ahlaksal akıl ve zorunluluk’ ile ‘ kesin/koşulsuz buyruk’ kavramlarından yola çıkar, ulpianus’tan esinlenir, üç değişmez ödeve değinir: ‘onurlu yaşa (honeste vive), yani ilişkilerde kendini araç kılma, amaç ol, değerini koru. kimseye zarar verme (neminem laede). çok açık değil mi? herkese hakkını ver (suum cuique tribue). bu da çok açık.

‘pratik aklın eleştiri’sinde, şöyle demişti, kant: ‘insan ruhunu sürekli olarak hayranlık ve saygıyla dolduran iki şey vardır: üzerimdeki yıldızlı gökyüzü, içimdeki/vicdanımdaki ahlak yasası’.

kant’ın yaşamını ve felsefesini özetleyen bu son cümle, mezar taşına yazıldı.

herkes bir kez daha okusun ve sonsuza dek düşünsün diye.
Diğer Konular:
23 Kasım 2008 04:32   |   Mesaj #2   |   
Keten Prenses - avatarı
Üye
Bu mesaj 'en iyi cevap' seçilmiştir.
'' kant ahlakı '' diye bir kavramın doğmasına neden olmuş, gayet öznel bir yorum olmakla birlikte, neredeyse bütün fikirleri ağlaya ağlaya ayakta alkışlanası filozoftur.

kant ahlakı'nın önemi, en temel sloganı olan '' başkalarına araç gibi değil, amaç gibi bakınız '' dan kaynaklanmaktadır kanımca. ki, bu araç amaç meselesi üzerinde, hala daha milyonlarca tartışma vardır. altına tereddütsüz imzamı atabileceğim bir ahlak anlayışıdır, lakin, bu anlayışın yerleşmesinin mümkün olamayacağını, herzaman karşılıklı bir değişkenlik durumuyla karşı karşıya kalacağımız gibi pek çok tartışma karşısında, çeşitli soru işaretlerine gark olmaktayım. ayrıca çok da popüler bir söylem haline geldiği de bir gerçektir; demokrasiyi araç mı yoksa amaç mı olarak göreceğine karar veremeyen aklı karışık politikacılar dahil, neredeyse artık her konuda dile getirilen bir bakış açısı olmuştur.

ama benim bu konuda asıl ilgimi çeken ve bu ahlakın yerleşmesinin, hep bir dönüşümlü ilişki şeklinde olacağı konusundaki düşüncemi belki de yanılsamamı, bilemiyorum, destekleyen şeylerden biri de şu olmuştur;

bu ahlak anlayışını dile getiren kant'a karşı, daha sonraları, bir varoluşçu olan kierkegaard'ın, kant'ın söylemini, şöyle, aslında gayet basit bir örnekle ve varoluşçuluğun karamsar anlayışı ile harmanlayarak, çürütmeye kalkışmış olmasıdır.

kierkegaard, bu amaç araç meselesi hakkında şöyle demiş;

'' başkalarına, araç değil, amaç gibi bakalım. güzel! anamın yanında kalırsam, ona araç gibi değil, amaç gibi bakmış olurum şüphesiz. ama korkarım ki, ozaman çevremde, biraz da benim için kelle koltukta savaşanları araç yerine koymuş olurum. savaşçılara katılırsam, onları amaç yerine koymuş olurum ama bu kez de anamı araç saymak tehlikesi başgösterir. ''

kant’a (1724-1804) göre, evrende değer üreten, özgürlüğünü iyi iradeyle yaşayabilen, bir amaç ortaya koyabilen biricik canlı, insandır. o nedenle ahlak da, hukuk da ortaya amaç koyabilen insanın ürünleridir.

insan aklı iradeyi yönlendirir; davranışlar arasında seçim yapar. irade aklın dışında olduğu zaman insan seçim yapma gücünü yitirir.

özetle seçim, aklın ürünü olduğu sürece insan iradesi özgürdür.

böylelikle kant, ahlak bilimini felsefenin bir parçası yapar ve evrensel boyutta iyi niyet yörüngesine oturtur. aklın işlevi, bir araç olarak değil, bir amaç olarak iyi olana kendiliğinden koşmaktır, ulaşmaktır.

kısacası kant, düşünceyi algıya yeğler, duyguyu ödev bilinci düzeyine yükseltir.

çünkü, ödev bilinci, davranışa ahlaksal değer katan kaynaktır.

davranıştaki bu ahlaksal değer ölçütü, bencilliği, makyavelizmi, hazcılığı, yararcılığı, çıkarcılığı ve aklı bunlara ulaşmak için bir araç olarak kullanan çocukça ve bencilce kurnazlığı mahkûm ve reddeder, kant. çünkü, kant’a göre, belli bir sonuca ya da amaca yahut da başarıya ulaşmak için belli davranış(lar)ı benimsemek yetmez. önemli olan, davranışın, aklın evrensel yasasına uymasıdır.

bu yasa, kökenini insanın içinde/vicdanında bulan kutsal bir sestir, kant’a göre. bu yüzden akıl, eğer mutluluk, haz ve yarar/çıkar gibi değişkenlerle iradeyi yönlendirir ve davranışı belirlerse, ahlaksal değerini yitirmiş, ahlakın dışına taşmış olur.

ahlakın dışında kalan gerçekler, görelidir, değişkendir. sözgelimi, bir köye gitmek için kara yolu varsa, demir yolu yapma zorunluluğu duyulmayabilir. akıl, bu ‘ teknik buyruğu’ verebilir, kolaylıkla. bunun ahlakla ilgisi yoktur.

bir de erişilmek istenen amaca bir araç olarak bir başka şeyi buyuran ‘ koşullu olan/kesin olmayan buyruk’ vardır . sözgelimi, ‘sınavı başarmak istiyorsan, çalışmalısın’ buyruğu gibi. böylece ortaya, bir başka şeye bağımlı olan ‘eğerli’ bir buyruk çıkar. elbette bu buyruğa uyulması zorunlu değildir. zira, koşullu olan/kesin olmayan buyruk, ahlaksal değer ve düzey açısından yalnızca bir öğütten ibarettir. o kadar.

buna karşılık, kant’a göre bir de ‘kesin/koşulsuz buyruk’ vardır. matematik kadar değişmez gerçekliği, öncelliği (a priori) ve evrenselliği olan, hiçbir ayrık kural tanımayan ahlaksal zorunluluk yasasının buyruğu.

bu buyruğun özüne, ahlak ve hukuktaki yansımalarına bir başka yazımda değineceğim.

kant’ın özetlemeye çabaladığım bu ülkücü ahlak görüşü, hiç kuşkusuz bütün zamanlar için geçerlidir: ‘her davranışınızda, kendinizde ve başkalarında olan insanlığı amaç edinin, onu asla araç kılmayın ‘.

buradan yola çıkan kant, ahlakın, hukukun yasalarını, ilkelerini kotarır.

gerçekten hiçbir düşünür, ahlaka, hukuka kant gibi yaklaşmamıştır.

o, ‘ ahlaksal akıl ve zorunluluk’ ile ‘ kesin/koşulsuz buyruk’ kavramlarından yola çıkar, ulpianus’tan esinlenir, üç değişmez ödeve değinir: ‘onurlu yaşa (honeste vive), yani ilişkilerde kendini araç kılma, amaç ol, değerini koru. kimseye zarar verme (neminem laede). çok açık değil mi? herkese hakkını ver (suum cuique tribue). bu da çok açık.

‘pratik aklın eleştiri’sinde, şöyle demişti, kant: ‘insan ruhunu sürekli olarak hayranlık ve saygıyla dolduran iki şey vardır: üzerimdeki yıldızlı gökyüzü, içimdeki/vicdanımdaki ahlak yasası’.

kant’ın yaşamını ve felsefesini özetleyen bu son cümle, mezar taşına yazıldı.

herkes bir kez daha okusun ve sonsuza dek düşünsün diye.
4 Mart 2009 22:00   |   Mesaj #3   |   
Keten Prenses - avatarı
Üye
KANT, Immanuel:

1724-1804 yılları arasında yaşamış olan ünlü Alman filozofu. Temel eserleri: Kritik der Reinen Vernunft (Saf Aklın Eleştirisi), Kritik der Pratischen Vernunft (Pratik Aklın Eleştirisi) ve Kritik der Urteilkraft (Yargı Gücünün Eleştirisi).

Sponsorlu Bağlantılar
Devamı için bakınız >>>
https://www.msxlabs.org/forum/felsef...-hakkinda.html

Son düzenleyen ThinkerBeLL; 27 Haziran 2009 16:58

Daha fazla sonuç:
immanuel kant felsefesi

Hızlı Cevap
Mesaj:

Bu sayfalarımıza baktınız mı
Pixabay Resimleri:
paneli aç