[kompetankedi]

PUL VE PULCULUK İLE İLGİLİ BİLGİLER
Türkiye Cumhuriyeti adına Posta Pullarını çıkarma yetkisi 5584 sayılı yasa ile PTT Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
Kuruluşumuz yasa ile kendisine verilen bu yetkiye dayanarak sürekli posta pulları, resmi posta pulları ile anma pulları ve ek değerli anma pulları çıkarmaktadır.
Sürekli posta pulları ile resmi posta pullarının tirajı ihtiyaca göre belirlenmekte olup, 10 milyon adet ile 100 milyon adet arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca, pul emisyon programı hazırlık çalışmalarına bir yıl öncesinin Mart ayından başlanmaktadır.

Sürekli posta pulları ; posta gönderilerinin ücretlerinin ödenmesinde kullanılmak üzere bu isim altında ve çok sayıda ve çoğunlukla iki renkli olarak bastırılan pullardır. bu pullarda başta Atatürk olmak üzere, Türk Meşhurları, Anadolu bitkileri, kır çiçekleri ve benzeri konulara yer verilmektedir.
Resmi posta pulları ; genel bütçeye giren dairelerle katma ve özel bütçeli dairelerin, belediyelerin ve bunlara bağlı idare ve kurumların postaya verdikleri her türlü posta gönderilerinin ücretlerinin ödenmesinde kullanılmak üzere 5584 sayılı Posta Kanununun 21 maddesi gereğince bastırılan pullardır.
Anma pulları ; belli bir olayı veya kişiyi anmak üzere genellikle o olay veya kişiye ait resim ve motifler basılan pullardır. Başta tarihi, sosyal ve kültürel varlıklarımız olmak üzere, yurtiçi ve yurtdışında meydana gelen önemli olayların 50.,100.,250.,500. ve 1000. yıldönümleri, ünlü kişiler, turizm varlıklarımız, endemik bitki ve hayvanlar gibi konular başta olmak üzere çok çeşitli konuları içermektedir. Kuruluşumuzca bir yıl içerisinde en çok 13 ayrı konuda anma pulu çıkarılmaktadır. Anma pullarının tirajı 600.000 olup, bu miktar sabittir. Anma pulları ile anma blokları satışa çıkış tarihinden itibaren 6 ay süre ile satışta kalmakta, ancak posta da sürekli geçerli olmaktadır.
Artı değerli anma pulları ; kuruluşumuzca yılda iki kez çıkarılan pullardandır. Bu pulların üzerinde yer alan artı değerler posta ücretlerinin ödenmesinde geçerli olmayıp, bu değerlerin tutarı 9.6.1958 gün ve 7127 sayılı yasa gereği yıl sonunda Kızılay ile Sosyal Hizmetler, Çocuk Esirgeme Kurumuna ödenmektedir. Bu pullarda satışa çıkış tarihinden itibaren takip eden yılın sonuna kadar satışta kalmaktadır. Artı değerli pullar ile anma bloklarının tirajı 300.000'dir.
Pul emisyon programları ; yıllık olarak hazırlanmaktadır. Programda yer alacak konuların seçiminde Bakanlıklardan, Genelkurmaydan, Üniversitelerden,vakıf ve derneklerden, kamu kurumlarından alınan çeşitli öneriler ile şubemizin tespit ettiği önemli olayların yıldönümleri ve çeşitli konular, oluşturulan bir komisyonda değerlendirildikten sonra son şeklini almaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına bağlı bakanlık onayından sonra kesin şeklini alan pul emisyon programı yurtiçi ve yurtdışındaki filatelistler ile posta işyerlerine duyurulmaktadır. Daha sonra, satışa çıkış tarihine göre pulların resimleri hazırlanmaktadır. Pul resimlerinde slayt, fotoğraf gibi materyaller yanında çoğunlukla ressamlar tarafından yapılan resimler ve grafikler kullanılmaktadır. Pulların resimlerinin hazırlanmasında yararlanmak amacıyla, pul çıkarılması için talepte bulunan kuruluşlardan konu ile ilgili doküman sağlanmaktadır. Pullar yanında Kuruşumuzca ilk ve özel gün zarfları da hazırlanarak satışa sunulmaktadır. Diğer bir hizmetimiz ise ilk ve özel gün damgalarıdır.

Sürşajlı Sürekli Posta pulları(kırçiçekleri-trafik)

*

[arwen]

TÜRKİYE’DE İLK PUL

Türkiye’de bir sivil haberleşme Kurumu kurulmasına yönelik ilk girişim, Sultan II. Mahmut döneminde oldu. Tarihe “Tuğralı Pullar” olarak geçen ilk Türk pullarının üzerinde ise sultan Abdülaziz’in imzasını temsil eden tuğra bulunuyordu. Sultan II. Mahmut, bir kararname yayınlayarak, halkın haberleşme ihtiyacını karşılayacak bir haberleşme teşkilatı kurulması emretti ve 1840 yılında Posta Nezareti kuruldu. İlk posta Kanunu, 16 Kasım 1840 tarihinde yürürlüğe girdi. 1863 yılında, Sultan Abdülaziz döneminde, Posta Nazırı Agah Efendi hükümete posta pulu basılmasını teklif etti. Komisyon da posta pulu kullanılmasını onayladı. İlk Türk pulu, 13 ocak 1863’te satışa sunuldu.



FILATELI NEDIR?
Posta pulları ve bununla ilgili zarf, kart, damga, posta kartı ve benzeri maddeleri biriktirmeye uluslar arası dilde FİLATELİ, bu işi yapan kişiye de FİLATELİST denir.

[Misafir]

Atatürk potreli

[BARIŞ]

Osmanlı ve cumhuriyet dönemiden çesitli pullar

[Hay_LaZ]

Türk Posta Pulları Tarihi
Osmanlı İmparatorluğu Dönemi:
Osmanlı İmparatorluğu, sultanının batıda Viyana kapılarından doğuda Basra
Körfezi'ne kadar hükmettiği, egemenlik alanının içinde Kuzey Afrika ve
Karadeniz sahillerinin olduğu en geniş sınırlarına, 1648 yılında ulaştı.
Ne var ki, Malta'da alınan kesin yenilgi ile batıda daha da ilerleme yolu
tıkanmıştı. Rus Savaşı yenilgisinden sonra başlayan gerileme, 1774
yılından I. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar düzenli olarak sürdü. Osmanlı
İmparatorluğu'nda ilk pulun basıldığı 1863 yılında, (Güney Yunanistan
hariç) Balkanların tamamına yakını ile Yakın Doğu'nun büyük bir bölümü
hâlâ imparatorluk sınırları içindeydi. Bu nedenle en başarılı pullar,
toprak kayıplarına neden olan antlaşmalarda ve belgelerde kullanılmıştı.
Postanın Tarihi:
El sürşarjlı Türk pullarının bilinen ilk örnekleri 1840 yılından kalmadır
ve muhtemelen bu tarihten önce eyalet başkentleri arasında tek bir posta
servisi hizmet veriyordu. Posta taşıma (kurye) hizmetlerini düzenleme
hakkı 1720 yılında Rusya'ya, 1739 yılında da Avusturya'ya verildi.
İstanbul'daki ilk postane bu iki ülke tarafından 1748 yılında kuruldu.
1840 tarihinden önce, İngiltere, Fransa ve İtalya İmparatorluk sınırları
içinde posta hizmeti vermeye başlamışlardı. 1914'e kadar İmparatorluktan
gönderilen postanın tamamına yakını bu ülkelerden biri tarafından taşındı.

Azınlıkların kendi posta servislerini kurma hakları "Kapitülasyonlar"
sayesinde gelişti. 1535 yılından beri, ticaret amaçlı antlaşmalarda
müzakere edilerek bir sonuca bağlanan ve belirli bir bölgenin dışına taşan
bir takım yeni haklar sağlanmıştı. Kapitülasyonlar 9 Eylül 1919 tarihinde
kaldırıldı ve yabancı posta işletmeleri kapatıldı. 10 Ağustos 1920 - 24
Temmuz 1923 yılları arasında kapitülasyonlar bir kez daha yürürlüğe
girince, yabancı postaneler yeniden açıldı.
Türkiye



İLK PULLARIN BASIMI Mayıs 1863
KURLAR/TEDAVÜL
1863, 40 para = 1 piastre.
1929, 40 para = 1 kuruş.
100 kuruş = 1 lira (TD).
1942,100 para= 1 Kuruş.
1947,100 kuruş= 1 lira.



Osmanlı Döneminde Türkiye'de Avusturya Postaneleri



İLK PULLAR Türk 1863
İLK PULLARIN BASIMI 1 Haziran 1867.
KURLAR/TEDAVÜL
1863, 100 Soldi = 1 Florin.



Pasarofça Antlaşması (1721) sonrasında, kara yoluyla yapılmak üzere
kurulan posta taşıma servisi, 1739 yılında tanındı. 1748 yılında
Galata'da, İstanbul Elçiliğinden bağımsız olarak ayrı bir Avusturya
postanesi açıldı ve bu hizmet İzmir'e kadar genişledi. 1836'dan sonra
posta, merkezi Trieste'de olan Avusturya Lloyd Steam Navigation Company
tarafından taşındı; şirket, müdürlerini kendi temsilcilerinden seçtiği
Türk Postanelerini işletme hakkına sahipti. 1863-7 tarihleri arasında
Lombardy-Venetia ('Avusturya İtalyası) pullarının kullanılması: Basım
tarihleri: İstanbul, 1 Aralık 1863. Tuna Eyaletleri, 17 Şubat 1864. Diğer
Levant postaneleri, 14 Nisan 1864.
Osmanlı Döneminde Türkiye'de Rus Postaneleri



İLK PULLAR Rus, Kasım 1862.
İLK PULLARIN BASIMI 1 Ocak 1863.
KURLAR/TEDAVÜL
1863, Rusça olarak.
1900, 40 para = 1 piastre.




1721'den itibaren İstanbul ile Petersburg arasında konsolosluk postaları
taşınmakta olsa da, ilk düzenli Rus posta servisi, Kutchkuk Kainaji
Antlaşması'nın (1774) sonucunda kurulmuştur. İstanbul Pera'da bir
konsolosluk postanesi açıldı ve 1779 yılından başlayarak bir posta gemisi
Kherson ile İstanbul arasında düzenli seferler yapmaya başladı. Ve 1781'de
bir karayolu posta güzergâhı
(İstanbul-Giurgiu-Bükreş-Focsani-Jassy-Bratislava) hizmete girdi. Ancak bu
hizmet, 1787-92, 1806-12, 1828-9 ve 1854-6 yılları arasında süren çeşitli
savaşlar yüzünden, belirtilen tarihlerde durduruldu. Kırım Savaşı'ndan
sonra, 1856 yılında, Rusların verdiği bu hizmet, İstanbul Galata'da ve
uğranılacak diğer tüm limanlarda bulunan postanelerle birlikte, RUSSKOE
OBSHHCHESTVO PAROKHODSTVA İ TORGOVLI - ROPİT (Rus Ticaret ve Denizcilik
Şirketi) isimli bir şirkete devredildi. İstanbul'da 1859 yılından, ROPİT
gemilerinde ise 1862 yılından itibaren el sürşarjlı pullar kullanıldı.
Postaneler arasında doğrudan taşımalar yapılıyordu ve tüm harici posta,
Rus İmparatorluğu postanelerine Odessa üzerinden yollanıyordu. 1862
yılında, her liman kenti için ayrı bir rakamlı damga tahsis edildi.
Örneğin, Batum için 777, Trabzon için 778, Midilli için 779, İzmir için
780, Mersin için 781, İskenderun için 782, Beyrut için 783, Yaffa için
784, İskenderiye için 785, Selanik için 787. Sonraki dönemlerde bu
uygulamaya pek çok liman daha eklendi. 1868 Mayısından itibaren ROPİT
acentalarının her birine, Rus Yurtdışı Postanesi statüsü verildi ve hâlâ
hizmet vermekte olan Rus Konsolosluk Postaneleri kapatıldı. 1909 yılında
özel matbaa baskılı sürşarjlar şu postanelerde kullanıldı: Galata,
Trabzon, Rize, Çanakkale, İzmir, Beyrut, Yafa, Kudüs, Midilli, Selanik,
Mont Athos. Türk topraklarındaki tüm Rus postaneleri (1913'te Yunanistan'a
devredilenler daha sonra yeniden açılsalar da), 3 Eylül 1914 tarihinde ya
da daha öncesinde kapatıldılar Bazı ROPİT acentaları 1919 yılında yeniden
açıldı, ne var ki, Beyaz Rusya'nın elindeki gemi azlığı nedeniyle posta
servisi iflas edince, pullar da koleksiyonculara satıldı.



Türkiye'deki Fransız Levanten Postaneleri



İLK PULLARIN BASIMI 5 Ağustos 1885.




Türkiye'deki İngiliz Levanten Postaneleri



İLK PULLAR İngiliz, 1854.

İLK PULLARIN BASIMI 1 Nisan 1865.

KURLAR/TEDAVÜL 1863, İngilizce olarak.
1900, 40 para = 1 piastre.



Türk parası üzerindeki spekülasyonlar nedeniyle, pullara 1 Nisan 1885
yılında matbaa baskılı sürşarj uygulanmıştır. İngiliz tutkalıyla
kullanılan bu pullara daha sonra Britanya kuru üzerinden LEVANT yazılı
matbaa sürşarjı uygulanmıştır. 1900 yılında Selanik'te bir ofis açıldı,
fakat sadece yuvarlak posta damgaları kullanıldı. 30 Eylül 1914 tarihinde
tüm posta ofisleri kapatıldı, ancak İzmir posta ofisi 1919-22 arası
yeniden açıldı ve sürşarjsız yapıştırıcılar kullanıldı. 1918-1920
yıllarında İstanbul'da bir İngiliz Ordu Postanesi vardı, ayrıca, 1920'den
1923'e kadar açık kalan sivil bir postane, sürşarjlı pullarla hizmet
sundu.



Osmanlı Döneminde Türkiye'de Alman Postaneleri



İLK PULLAR Kuzey Almanya Federasyonu, 1 Mart 1870lmanya 1872.
İLK PULLARIN BASIMI 1884.



İstanbul Posta Ofisi 1 Mart 1870'te Pera'da açıldı, fakat 1 Ekim 1877
tarihinde Galata'ya taşındı. Bir şube de, 1 Ocak 1876 tarihinde
Stamboul'da açıldı. Büyükdere (1880-84 ) ve Tarabya (1884-88) şubeleri
kısa ömürlü oldular. 1 Ekim 1898'de açılan Yaffa şubesi ile, 1 Mart 1900
tarihinde açılan Kudüs, İzmir, Beyrut ve Pera şubeleri, 30 Eylül 1914 de
kapandı.



Türkiye'de İtalyan Postaneleri



İLK PULLAR İtalya 1873.
İLK PULLARIN BASIMI İstanbul, 1908.
KURLAR/TEDAVÜL 1908, Türkiye olarak.



1908, Türkiye olarak. Venedik ve Napoli kentleri Levant ile olan posta
bağlantılarını 18. yüzyılda sürdürdüler. 1873 yılında, İstanbul, İzmir ve
Beyrut'ta ilk İtalyan Posta Büroları kuruldu. 1883 yılında bu büroların
faaliyetleri durduruldu. 1901-1908 yılları arasında, bazıları tehdit
yoluyla olmak üzere, İstanbul (Galata, Pera, Stanbul), İzmir, Kudüs,
Selanik ve Valona'da İtalyan Posta Ofisleri açıldı. 1 Ocak 1874 - Aralık
1883 tarihleri arasında, posta taşımacılığında ESTORA sürşarjlı İtalyan
Posta pulları kullanıldı. İstanbul'da koleksiyoncuların yol açtığı kıtlık
nedeniyle İtalyan pulları kullanılıyordu.
Kullanılan Pullar:
İstanbul: İlk bağımsız sürşarjlı (CONSTANTINOPOLI) pullar,
Şubat 1909. Kudüs: İlk bağımsız sürşarjlı (GERUSSALEMME) pulları,
Şubat 1909. Selanik: İlk bağımsız sürşarjlı (SALONICCO) pulları, Şubat
1909.



İstanbul'daki Romanya Postaneleri
İLK PULLAR 16 Mart 1896.
KURLAR/TEDAVÜL Türkiye olarak.



İstanbul'dan konsolosluk postalarını taşımak amacıyla bir Romen buharlı
gemisinde postane kuruldu. Bu postane özel pullar kullandı. 1919 yılında
bu hizmeti yeniden başlatma girişiminde bulunuldu. Gemi 25 Mayısta
İstanbul limanına demirlediğinde, Türk polisi postalara ve pullara el
koydu ve postane kapandı.



İstanbul'daki Polonya Postaneleri



BASILAN İLK PULLAR Mayıs 1919.
KURLAR/TEDAVÜL 1919 Polonya olarak, 100 fenig= 1 marka



Polonya konsolosluğu tarafından Mayıs 1919'da açılan postane 1923 yılında
kapandı.



İstanbul'daki Mısır Postaneleri



İstanbul'da 1866 yılında, Beyrut, Khios, Yafa, Mersin, Midilli, Selanik,
İzmir, Trablus, Çanakkale ve Gelibolu'da ise 1870 yılında birer postane
kuruldu. Damgalarıyla birbirlerinden ayırt edilen Mısır pulları
kullanıldı.



İstanbul'daki Yunanistan Postaneleri



1834 yılında İstanbul'da, 1835'te Selanik ve Çanakkale'de, 1857'de Bükreş,
İbraila ve Jassy'de, 1860'da Galatz ve Larissa'da Yunan konsolosluk posta
büroları açıldı. Konsolosluklardan bağımsız postaneler ise 1849 yılında
İstanbul'da ve 1857'de İzmir'de kuruldu ve bu ofisler Yunan
vatandaşlarının postalarını taşıdı. 13 Kasım 1861 - 25 Nisan 1881
tarihleri arasında Yunan pulları kullanıldı (şehrin adını taşıyan damgalar
Yunanca olarak TOYPKIA ile ve küçük harflerle parantez içinde
yazılıyordu.)



Adana'da (Klikya)basılan Pullar



İLK PULLAR 4 Mart 1919.
KURLAR/TEDAVÜL 1919 Türkiye olarak, 100 fenig= 1 marka



Toros Dağları ile İskenderun Körfezi arasında kalan ve Türkiye'nin Adana
ilinin bulunduğu bölgeye karşılık gelen Kilikya, 1918 ile 20 Ekim 1921
tarihleri arasında Fransızlar tarafından işgâl edilmişti. Bu dönemde bir
kısım pul çıkarılmıştır.



Hatay Devleti Pulları



İLK PULLAR Suriye, 1919.
İLK BAĞIMSIZ PULLAR 16 Nisan 1938.
KURLAR/TEDAVÜL
1938, 100 santim= 1 piastre.
1939, 100 santim=40 para = 1 kuruş
İskenderun Sancağı adıyla 4 Mart 1923 yılında Fransızlar tarafından
özerklik verilen Hatay, Osmanlı'nın Suriye eyaletinin kuzey bölümünü
oluşturuyordu. Fransız-Suriye ortak idaresine karşı girişilen bazı
isyanların ardından 2 Eylül 1938 günü yapılan halk oylaması, özerk bir
cumhuriyetle sonuçlandı. 30 Temmuz 1939 tarihinde ise Türkiye Cumhuriyeti
topraklarına katıldı. 1918-38 arasında Suriye, 1939'dan sonra ise Türkiye
pulları kullanıldı.



Anadolu Hükümeti Dönemi'nde Basılan Pullar



İLK PULLAR Ankara, 1920-1923.
İLK BAĞIMSIZ PULLAR 1923.
23 Nisan 1920 yılında Ankara'da BMM kuruluşundan 29 Ekim 1923 Türkiye
Cumhuriyeti'nin kurulmasına kadar geçen dönem, Türk Pulculuk tarihinde
Anadolu Dönemi olarak geçer. Bu dönemde Osmanlı döneminde kullanılan bazı
pullar (ayrıntılar için Katolog bölümüne bakınız) sürşarj edilerek Ankara
Hükümetince yazışmalarda kullanılmıştır. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte
Cumhuriyet pulları basılmış ve kullanılmaya başlanmıştır.